II SA/Rz 1398/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant sekretarz sądowy Filip Róg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2018 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego -skargę oddala- Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO lub Kolegium) decyzją z dnia [...]października 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] września 2017 r. nr [...] odmawiającą P. S. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem H. S. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: "K.p.a.") w zw. z art 17 ust. 1, art 17 ust. 1b pkt 1, art. 17 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2017 r., poz. 1518 ze zm.; dalej: "u.ś.r.") Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 11 sierpnia 2017 r. P. S. wystąpił do Wójta Gminy o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem H. S. Odmawiając przyznania żądanego świadczenia organ I instancji stwierdził, że w dołączonym do wniosku orzeczeniu o niepełnosprawności z dnia 28 lipca 2017 r. nie wskazano daty powstania niepełnosprawności, w związku z czym brak jest możliwości ustalenia, że niepełnosprawność powstała w okresie, o którym mowa w art 17 ust. 1b u.ś.r. Ponadto organ stwierdził, że H. S. pozostaje w związku małżeńskim z A. S., która orzeczeniem rzeczoznawcy KRUS nr [...] została uznana za stale niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym, nie stwierdzono niezdolności do samodzielnej egzystencji, a zatem brak było podstaw do przyjęcia, że została uznana za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności, o którym mowa w art 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie: - art 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt 38/13, w którym między innymi wskazano, że kryterium wieku powstania niepełnosprawności ma charakter dyskryminujący, ponieważ niezasadnie różnicuje uprawnienia podmiotów podobnych - opiekunów osób niepełnosprawnych; - art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że nie zostało wykazane, że A. S. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; - art. 7, art. 77 K.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o powierzchowną analizę materiału dowodowego. Powyższych zarzutów nie podzielił organ odwoławczy, który opisaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że dopiero analiza treści uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego pozwala na prawidłową interpretację art. 17 ust. 1 b. u.ś.r. Skutkiem tego orzeczenia nie może być uchylenie decyzji przyznającej świadczenia, ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Organ odwoławczy podzielił natomiast stanowisko organu I instancji, że A. S. nie jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie stwierdza jedynie, że została uznana za osobę stale niezdolną do pracy, ale nie stwierdza jej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Tymczasem art. 3 pkt 21 u.ś.r. wskazuje, że przez znaczny stopień niepełnosprawności należy rozumieć stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach. W skardze do Sądu skarżący podniósł zarzuty tożsame z zarzutami odwołania tj.: - naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego; - art. 17 ust. 5 pkt 2a w zw. z art 3 pkt 21 u.ś.r. poprzez jego błędne zastosowanie i uznane, że A. S. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznej niepełnosprawności; - art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez powierzchowna ocenę materiału dowodowego. Na tych podstawach wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 października 2017 r. oraz poprzedzającej decyzji Wójta Gminy z dnia [...]wrzenia 2017 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz.1660). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Zgodnie z art. 145 § 3 P.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa. Okolicznością bezsporną jest, że skarżący domaga się przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad ojcem H. S., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy złożonym w dniu 1 sierpnia 2017 r. wynika, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego, albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 2 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy A. S., małżonka H. S. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, który wyłącza ją z kręgu podmiotów zobowiązanych do wykonywania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Znaczny stopień niepełnosprawności zdefiniowano w art. 3 pkt 21 u.ś.r., który oznacza: a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach, d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów, e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się wypis orzeczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lekarza rzeczoznawcy z dnia 23 marca 2000 r., z którego wynika, że A. S. została uznana za trwale niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym. W orzeczeniu tym nie została stwierdzona niezdolność do samodzielnej egzystencji, co jest równoznaczne ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Z tego też względu zasadnie Kolegium przyjęło, że A. S. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżący wskazuje, że orzeczenie to zdezaktualizowało się, a ze względu na znaczny upływ czasu stan zdrowia A. S. uległ pogorszeniu. Sąd wyjaśnia, że organy orzekające w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie mają żadnych uprawnień zarówno do kwestionowania orzeczeń o niepełnosprawności (wydanych przez uprawnione organy lub sądy), jak i tym bardziej do podejmowania jakichkolwiek ustaleń mających na celu uzupełnienie wydanych orzeczeń, czego de facto domaga się skarżąca. Takie właśnie działanie stanowiłoby naruszenie zasady praworządności. Także sąd administracyjny, dokonując kontroli legalności decyzji wydanej w postępowaniu o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest władny wzruszyć wydanego orzeczenia o niepełnosprawności, ani też kwestionować jego treści, gdyż orzeczenie tego rodzaju podejmowane jest albo przez organy administracyjne (powiatowe i wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności) podlegające kontroli innych sądów (sądów powszechnych - sądów pracy i ubezpieczeń społecznych), albo też właśnie przez te sądy. Akceptując pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że niezasadne okazały się zarzuty skargi w zakresie naruszenia przepisów prawa procesowego jak i materialnego. Stan faktyczny został ustalony zgodnie z art. 7, art. 77 i z dochowaniem reguły przy ocenie materiału dowodowego wynikającej z art. 80 K.p.a. Prawidłowo też zastosowano art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. Zaznaczyć przy tym należy, że podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie była wyłącznie okoliczność pozostawania w związku małżeńskim rodziców skarżącego. Jednocześnie Sąd zauważa, że podstawą działań organów pomocy społecznej jest art. 6 K.p.a., a nie jak zapisano w decyzji Wójta Gminy art. 6 Kodeksu cywilnego. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.