VII SA/Wa 1074/17
WyrokWSA w Warszawie2018-02-28
Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Karolina Kisielewicz, Izabela Ostrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy współwłaściciel nieruchomości, będący jednocześnie członkiem spółdzielni mieszkaniowej, która zarządza tą nieruchomością, ma status strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym budowy obiektu budowlanego na tej nieruchomości, mimo że spółdzielnia posiada tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie odmówiły skarżącej przymiotu strony w postępowaniu. Współwłaściciel nieruchomości, nawet jeśli spółdzielnia mieszkaniowa sprawuje zarząd nad nieruchomością wspólną, zachowuje prawo do udziału w podejmowaniu decyzji dotyczących tej nieruchomości, co uzasadnia jego status strony w postępowaniu administracyjnym. Umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego z powodu braku strony było przedwczesne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku K. K. o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie budowy placu zabaw dla dzieci na działce, której była współwłaścicielką. Organy administracji uznały, że K. K. nie posiada statusu strony, ponieważ zarząd nieruchomością sprawuje spółdzielnia mieszkaniowa, która posiada tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W konsekwencji, postępowanie zostało umorzone jako bezprzedmiotowe. K. K. wniosła skargę do WSA, kwestionując brak przyznania jej statusu strony oraz inne naruszenia proceduralne i materialne.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę 980 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, , Asesor WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), , Protokolant st. ref. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2018 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej K. K. kwotę 980 zł (dziewięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2017 r. Nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, dalej jako [...]WINB – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego, dalej jako k.p.a. (Dz. U. z 2016r., poz. 23 z późn. zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016r. poz. 290 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania K. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M., dalej jako PINB, nr [...] z dnia [...] lutego 2017r., umarzającej w całości postępowanie administracyjne, wszczęte z wniosku K. K. w sprawie placu zabaw dla dzieci, zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] w miejscowości R. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny.
Jak wynika z analizy zebranego w sprawie materiału w dniu 9 czerwca 2016 r. wpłynęło zawiadomienie Starosty [...] przekazujące zgodnie z właściwością wniosek K. K. o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie złożenia przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" w R. fałszywego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w sprawie budowy placu zabaw dla dzieci na działce [...] na terenie Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w R.
Zawiadomieniem z dnia 14 lipca 2016r., poinformowano strony o wszczęciu z wniosku K. K. postępowania administracyjnego w sprawie placu zabaw dla dzieci zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości R.
W dniu 5 sierpnia 2016 r. inspektorzy nadzoru budowlanego przeprowadzili oględziny na nieruchomości nr ew. [...] w Różanie przy ulicy G. W wyniku kontroli stwierdzono, że na istniejącym od ponad 20 lat placu zabaw wymieniono w dniu 20 maja 2016 r. urządzenia – zabawki. Urządzenia posiadają certyfikaty. K. K. twierdziła, że posiada udziały w gruncie podnosząc, że ona jak również pozostałe osoby posiadające udziały w gruncie powinny brać udział w postępowaniu dotyczącym wymiany zabawek. Jednocześnie nie kwestionowała ona zasadności istnienia placu zabaw. Pozostałe osoby obecne w czasie oględzin wskazywały, że plac zabaw powinien istnieć w tym miejscu, wskazując równocześnie na konieczność wymiany starych zużytych zabawek.
Do protokołu oględzin z dnia 5 sierpnia 2016r. załączono protokół kontroli okresowej placu zabaw dla dzieci Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. sporządzony przez J. D. (upr. bud. w spec. konstrukcyjno- budowlanej Nr [...]), a także certyfikaty zamontowanych urządzeń. Odnośnie poszczególnych urządzeń placu zabaw w protokole kontroli okresowej zalecono szereg czynności, a do czasu wykonania niektórych z nich bezwzględnie zalecono wyłączyć z użytkowania cały plac zabaw dla dzieci zlokalizowany przy budynku przy ulicy G. w R.
Do akt niniejszego postępowania włączono kopię umowy użyczenia zawartej dnia [...] maja 2016 r. między Spółdzielnią Mieszkaniową "[...]" w R. a Gminą R. wraz z załącznikiem graficznym. Na podstawie tejże umowy Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w R. oddała Gminie R. do bezpłatnego używania część nieruchomości nr ew. [...] położonej w R. przy ulicy G. o powierzchni ok. 670m2 w celu urządzenia placu zabaw dla dzieci na użyczonej nieruchomości.
Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] września 2016 r., umorzono w całości postępowanie administracyjne wszczęte z wniosku K. K. w sprawie placu zabaw dla dzieci zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości R.
Jednakże na skutek odwołania K. K., [...]WINB decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r., znak: [...], uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Zgodnie z wytycznymi [...]WINB, pismem z dnia 7 grudnia 2016r. organ I instancji wystąpił do Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w R. o udzielenie wyjaśnień czy Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w R. sprawuje zarząd nad lokalami wyodrębnionymi, lokalami ze spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu, lokalem w najmie oraz nad nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność Spółdzielni, zlokalizowanymi na działce nr ew. [...] w R., a także czy właściciele lokali wyodrębnionych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, zlokalizowanym na działce nr ew. [...] w R., podjęli w myśl art. 241 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych uchwałę by zarząd nieruchomością wspólną wykonywać w oparciu o przepisy ustawy o własności lokali. Ponadto poproszono o wskazanie osób, organów uprawnionych do reprezentowania interesów Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w R.
W odpowiedzi z dnia 20 grudnia 2016 r. poinformowano, że wszelkie czynności związane z zarządzaniem lokalami wyodrębnionymi, lokalami ze spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu oraz nad nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność Spółdzielni, zlokalizowanymi na działce nr ew. [...] w R., prowadzi Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w R. Na potwierdzenie tego Spółdzielnia załączyła kopię opinii Krajowego Związku Rewizyjnego Spółdzielni Mieszkaniowych z dnia 16 grudnia 2016 r., z której wynikało, że wszelkie czynności związane z zarządzaniem nieruchomością wspólną, w tym również przekraczające zakres zwykłego zarządu Spółdzielnia podejmuje samodzielnie bez konieczności uzyskania zgody właścicieli. Nadto wyjaśniono, że właściciele lokali z wyodrębnionym prawem w budynku mieszkalnym wielorodzinnym o numerze [...] zlokalizowanym na działce nr ew. [...] w R., nie podjęli uchwały, żeby w myśl art. 241 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w zakresie ich praw i obowiązków oraz zarządu nieruchomością wspólną miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. Natomiast, zgodnie z § 50 Statutu Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w R., oświadczenia woli za spółdzielnie składają łącznie co najmniej dwaj członkowie Zarządu lub jeden członek Zarządu i pełnomocnik. Potwierdza to również załączona Informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 20 grudnia 2016 r. Z informacji tej wynika również, że organem uprawnionym do reprezentacji Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w R. jest Zarząd.
Ponadto pismem z dnia 8 grudnia 2016 r. zwrócono się do Burmistrza Gminy R. o wyjaśnienie czy obowiązujący w maju 2016 r. oraz aktualnie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy R. dopuszcza budowę placu zabaw dla dzieci na działce nr ew. [...] w miejscowości R. W odpowiedzi z dnia 16 grudnia 2016 r. poinformowano, że zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta R. zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w R. z dnia [...] sierpnia 2014 r. (opubl. w Dz. Urz. Woj. [...] z dnia [...] października 2014 r. poz. [...]) działka nr [...] położona w R. przeznaczona jest w przeważającej większości pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną tj.: budynki mieszkalne wielorodzinne, w których dopuszcza się wydzielenie lokali usługowych w parterze budynków oraz garaży podziemnych wraz z dojazdami wewnętrznymi, miejscami postojowymi, dojściami, zielenią urządzoną, obiektami małej architektury oraz urządzeniami technicznymi i obiektami liniowymi infrastruktury technicznej. Wymieniony wyżej miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obowiązywał również w maju 2016 r. Do pisma załączono wypis i wyrys z obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta R. dla działki nr [...] w R.
Następnie w dniu [...] lutego 2017 r. PINB wydał decyzję Nr [...] umarzającą w całości postępowanie administracyjne wszczęte z wniosku K. K. w sprawie placu zabaw dla dzieci zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości R.
W uzasadnieniu organ powołał się na treść art. 105 § 1 k.p.a. zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Organ podniósł również, że w toku rozpatrywania sprawy stwierdzono, iż wnioskodawczyni – K. K. - nie posiada statusu strony postępowania.. W konsekwencji należało umorzyć postępowanie ze względu na jego bezprzedmiotowość.
Odwołanie od w/w decyzji w ustawowym terminie złożyła K. K.
Rozpatrując całość akt [...]WINB stwierdził, że organ I instancji dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy.
Organ II instancji podkreślił, że właściwe ustalenie stron postępowania, a tym samym inicjatywa wszczęcia postępowania jest bezwzględną przesłanką prawidłowości postępowania administracyjnego i wydanego w jego wyniku orzeczenia, obwarowaną sankcją nieważności. Organ administracji publicznej, przed którym toczy się postępowanie, w myśl przepisu art. 61 § 4 Kpa, obowiązany jest z urzędu ustalić, czy wnoszący podanie jest stroną w sprawie, a zatem czy powołuje się na własny interes prawny lub obowiązek.
[...]WINB podkreślił, że organ powiatowy wszczął postępowanie na wniosek K. K., której w świetle obowiązujących przepisów Prawa budowlanego nie przysługuje przymiot strony, co zostało właściwie ustalone w toku wszczętego postępowania. Skarżąca posiada udział, jako właściciel lokalu mieszkalnego nr [...], w nieruchomości znajdującej się przy ul. G. w R., dla której Sąd Rejonowy w P. Wydział IV Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr [...]. W budynku mieszkalnym wielorodzinnym położonym na w/w nieruchomości działa Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]", której członkiem jest K. K. Natomiast członkowie spółdzielni są reprezentowani przez właściwe organy spółdzielni w sprawach, które - tak jak to miało miejsce w niniejszym przypadku - dotyczą części wspólnych obiektu. Zgodnie z § 50 statutu Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w R., oświadczenia woli za spółdzielnię składają łącznie co najmniej dwaj członkowie zarządu lub jeden członek zarządu i pełnomocnik. Jak wynika z pisma spółdzielni z dnia 20 grudnia 2016 r., wszelkie czynności związane z zarządzaniem lokalami wyodrębnionymi, lokalami ze spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu oraz nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni, zlokalizowanymi na działce o n r ew. [...] w R. prowadzi Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]". A zatem wszelkie czynności związane z zarządzaniem nieruchomością wspólną, w tym również przekraczające zakres zwykłego zarządu, spółdzielnia podejmuje samodzielnie bez konieczności uzyskania zgody właścicieli. Skarżąca nie została umocowana przez w/w spółdzielnię do jej reprezentowania i składania oświadczeń w imieniu spółdzielni. Ponadto właściciele lokali z wyodrębnionym prawem do lokali w budynku mieszkalnym wielorodzinnym o nr [...], położonym na terenie działki o nr ew. [...], w tym K. K., nie podjęli uchwały w myśl art. 241 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych z dnia 15 grudnia 2000 r. by zarząd nieruchomością wspólną wykonać w oparciu o przepisy ustawy o własności lokali. Ponadto zgodnie z zapisem § 4 przedłożonego przez K. K. aktu notarialnego Repetytorium A nr [...] zarząd nieruchomością wspólną do chwili gdy Spółdzielnia jest współwłaścicielem nieruchomości wspólnej stosownie do treści art. 27 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych sprawowany jest przez Spółdzielnię, jako zarząd powierzony, zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali.
Jak wskazał organ powyższe wypełnia przesłankę zastosowania przepisu art. 105 § 1 k.p.a. Przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na wniosek osoby nieposiadającej interesu prawnego wobec czego w sprawie należało utrzymać w mocy decyzję PINB nr [...] z dnia [...] lutego2017r.
[...]WINB wskazał również, że w oparciu o dokonane ustalenia oraz wytyczne zawarte w decyzji nr [...], PINB powinien rozważyć wszczęcie z urzędu odrębnego postępowania administracyjnego w sprawie placu zabaw dla dzieci, zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] w miejscowości R.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła K. K. zarzucając:
1) błędną wykładnię przepisu art. art. 28 k.p.a. poprzez niezasadne uznanie, że nie przysługuje jej przymiot strony w sytuacji, gdy jest współwłaścicielką gruntu, na którym pobudowany został plac zabaw, tj. przysługuje jej udział we własności gruntu (działce nr ew. [...]) w [...] części;
2) naruszenie przepisu art. 73 § 1 k.p.a poprzez nie sporządzenie i nie wydanie przez organ kopii z akt sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia jej możliwości obrony praw;
3) naruszenie przepisów: § 19 ust. 3 lit. a i lit. b, oraz ust. 4 uchwały nr [...] Rady Miejskiej w R. z dnia [...] sierpnia 2014 r. poprzez nie uwzględnienie obowiązującej linii zabudowy, wykazanej na planie zagospodarowania przestrzennego oraz nieuwzględnienie zakazu lokalizowania nowych obiektów budowlanych w strefie 40 m od linii rozgraniczającej drogę publiczną klasy głównej ruchu przyśpieszonego 1KDGP, wskazanej na rysunku planu;
4) naruszenie przepisu § 40 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002r., Nr 75, poz. 690 ze zm.) poprzez nie zachowanie obowiązującej odległości 10 m od linii rozgraniczającej drogę publiczną klasy głównej ruchu przyśpieszonego 1KDGP, wskazanej na rysunku planu;
5) nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy poprzez nie uwzględnienie wniosków dowodowych skarżącej zawartych w piśmie z dnia 2 lutego 2017 r.,
6) naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego oraz nie wyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, przez co wydano decyzję, która narusza słuszny interes obywateli;
7) naruszenie art. 8 k.p.a., poprzez nie przyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa;
8) naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016r. poz. 290) poprzez bezzasadne przyjęcie braku podstaw do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem w sytuacji, gdy poczynione w tym zakresie ustalenia stanu faktycznego jednoznacznie, według skarżącej, wskazują, że wykonane roboty naruszają prawo;
9) naruszenie art. 61 kpa, ze względu na to, że postępowanie administracyjne może być wszczęte zarówno z urzędu, lub na żądanie strony. W omawianej sytuacji organ, mając nawet na względzie zasadę ekonomii procesowej, winien w ocenie skarżącej wszczęte postępowania z wniosku - dalej prowadzić z urzędu.
Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie takie naruszenia i wady wystąpiły, dlatego skarga została uwzględniona, a nadto na podstawie art. 135 p.p.s.a., Sąd działając w granicach tej samej sprawy –uchylił decyzję Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego w M. Nr [...] z [...] lutego 2017r. w przedmiocie umorzenia postępowania.
Na wstępie należy wyjaśnić, iż stosownie do art. 104 § 1 k.p.a. wszczęte postępowanie administracyjne musi zostać zakończone załatwieniem sprawy, czyli jej rozstrzygnięciem poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Decyzje administracyjne rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji (art. 104 § 2 kpa).
Podstawę umorzenia postępowania administracyjnego stanowi przepis art. 105 § 1 k.p.a., który zezwala organowi administracji publicznej na wydanie decyzji o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie to z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Określeniem "postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe" obejmuje się w literaturze sytuacje, gdy żądanie strony jest nieaktualne lub wygasło z mocy prawa (W. Hybiak, Bezprzedmiotowość..., s. 42; tenże, Umorzenie postępowania administracyjnego..., s. 14). O bezprzedmiotowości postępowania w sprawie można zatem mówić, gdy zachodzi brak jego strony lub brak przedmiotu, czyli gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy.
Należy przy tym mieć na uwadze, iż jak podkreśla się w doktrynie, istota bezprzedmiotowości postępowania polega na tym, że "Nastąpiło (...) takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej" (J. Zimmermann "Ordynacja podatkowa", s. 212 - pogląd powołany w "Komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego". M. Matan, Cz. Martysz, G. Łaszczyca, do art. 105 k.p.a. kom. Lex 2010). Przy czym decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach strony. Wywiera ona inny skutek: przyjmuje, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Skutki tej decyzji mają charakter procesowy. Nie kształtuje się stosunek materialnoprawny.
Z pewnością postępowanie wszczęte przez podmiot nie posiadający przymiotu strony staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania występuje m.in. wówczas, gdy podmiot nieuprawniony do domagania się wszczęcia postępowania zgłosił inicjatywę w tym względzie. Wszczęcie postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy zgodnie z przepisami prawa administracja publiczna może kształtować stosunki prawne wyłącznie na wniosek jednostki, oparte jest na zasadzie skargowości. Wymaga to wniosku strony - osoby mającej legitymację procesową w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wszczęcie postępowania na wniosek nielegitymowanego podmiotu jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania ( vide wyrok NSA z 19.09.2012r., II GSK 1038/11).
W ocenie Sądu dokonana przez organy obu instancji ocena przymiotu strony K. K. w postępowaniu w sprawie placu zabaw dla dzieci, zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] w miejscowości R., nie zasługuje na aprobatę.
Jak wynika z Uchwały 7 sędziów NSA z dnia 19 października 2015r.sygn.akt II OPS 2/15 " spółdzielnia mieszkaniowa wykonująca zarząd nieruchomością wspólną stanowiącą współwłasność spółdzielni, na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1222 ze zm.), posiada tytuł prawny do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane, w rozumieniu art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.), w zakresie eksploatacji i utrzymania nieruchomości wspólnej".
W tym miejscu należy wskazać, iż Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych wyłączyła w art. 27 ust. 2 zd. 2 dopuszczalność stosowania przyjętego w art. 22 ustawy o własności lokali, rozróżnienia czynności zwykłego zarządu i czynności przekraczających ten zakres; brak jest też w ustawie odesłania w tym zakresie do odpowiedniego stosowania art. 199 – 205 K.c.
Art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych stanowi, iż zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni jest wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, choćby właściciele lokali nie byli członkami spółdzielni, z zastrzeżeniem art. 241 i art. 26. Przepisów ustawy o własności lokali o zarządzie nieruchomością wspólną nie stosuje się, z zastrzeżeniem art. 18 ust. 1 oraz art. 29 ust. 1 i 1a, które stosuje się odpowiednio". Jak wynika z dyspozycji wskazanego przepisu, przedmiotem zarządu są wyłącznie nieruchomości wspólne, stanowiące współwłasność spółdzielni i właścicieli odrębnych lokali. Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych nie różnicuje działań spółdzielni mieszkaniowej, sprawującej zarząd nieruchomością wspólną na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, na czynności zwykłego zarządu i czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu. Z punktu widzenia Prawa budowlanego kryterium oceny, czy spółdzielnia mieszkaniowa posiada tytuł prawny do dysponowania nieruchomością wspólną na cele budowlane, wynikający ze współwłasności i wykonywanego przez spółdzielnię z mocy ustawy zarządu nieruchomością wspólną, jest to, czy zamierzenie inwestycyjne dotyczy eksploatacji i utrzymania nieruchomości wspólnej, którą stanowią części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Nie jest więc potrzebne, na gruncie Prawa budowlanego, rozważanie, czy zarząd wykonywany przez spółdzielnię mieszkaniową, o którym mowa w art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, obejmuje czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu.
W przypadku natomiast, gdy spółdzielnia zamierza podjąć roboty budowlane dotyczące nieruchomości wspólnej, regulowane przepisami Prawa budowlanego, konieczne jest ustalenie, czy roboty te dotyczą eksploatacji i utrzymania części budynku i urządzeń stanowiących nieruchomość wspólną .
Tymczasem organy bezrefleksyjnie uznały, iż Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" miała nieograniczone prawo do dysponowania działką nr ew. [...] na cele budowlane, a także prawo reprezentowania pozostałych współwłaścicieli tej nieruchomości w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego, nie badając czy wykonane roboty dotyczyły eksploatacji i utrzymania urządzeń stanowiących nieruchomość wspólną.
Odnosząc się do charakteru prawnego zarządu, powstałego zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i należytego wykonania obowiązków wypływających z takiego zarządu należy przyjąć, że czynności dotyczące nieruchomości wspólnej o charakterze eksploatacyjnym, utrzymaniowym i remontowym mieszczą się ramach zadań spółdzielni. Nie ma podstaw do przyjęcia stanowiska, że spółdzielnia mieszkaniowa w ramach zarządu nieruchomością wspólną może realizować inne cele niż utrzymanie i eksploatacja nieruchomości wspólnej.
Niewątpliwie , co wielokrotnie powtarzano w orzecznictwie sadowym, jednym z uprawnień, które składają się na treść prawa własności, jest uprawnienie każdego z współwłaścicieli do udziału w podejmowaniu decyzji o zarządzie rzeczą będącą przedmiotem współwłasności. Można dodać, iż zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego warunek uzyskania jednomyślności współwłaścicieli co do czynności rozporządzających rzeczą wspólną jest "jedną z naczelnych zasad władztwa nad rzeczą wspólną" (wyrok TK z 10 lipca 2012 r., P 12/11). Prowadzi to do wniosku, że uprawnienie współwłaścicieli do udziału w podejmowaniu decyzji o zarządzie rzeczą wspólną jako istotny element treści prawa własności podlega ochronie na podstawie art. 64 ust. 1 Konstytucji. Tak więc ingerencja w treść uprawnienia współwłaścicieli do udziału w zarządzie rzeczą wspólną powinna być jak najmniejsza.
Należy także pamiętać, że podmiotem upoważnionym do wprowadzania ograniczeń konstytucyjnych wolności lub praw jest ustawodawca (art. 31 ust. 3 Konstytucji). W przypadku prawa własności zasada ta ma szczególne znaczenie. Zgodnie bowiem z art. 64 ust. 3 Konstytucji -własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy.
Ograniczenie tego prawa może wynikać jedynie z ustawy. W przypadku właścicieli lokali, którzy stanowią wspólnotę ograniczenie w wykonywaniu prawa własności w stosunku do części wspólnych wynika z ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. Natomiast w przypadku zarządu sprawowanego na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych takiego ograniczenia w wykonywaniu prawa własności nie ma. Skoro tak to nie do przyjęcia jest stanowisko nie uznające współwłaściciela nieruchomości za osobę nie mającą interesu prawnego w postępowaniu lokującym na tej nieruchomości obiekty budowlane.
W tej sytuacji należało uznać ,że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zapadły z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Umorzenie postępowania z przyczyn merytorycznych należy uznać za przedwczesne bowiem organy nie poczyniły żadnych ustaleń w zakresie podnoszonych przez skarżącą naruszeń § 19 ust. 3 lit. a i lit. b, oraz ust. 4 uchwały nr [...] Rady Miejskiej w R. z dnia [...] sierpnia 2014 r. poprzez nie uwzględnienie obowiązującej linii zabudowy, wykazanej na planie zagospodarowania przestrzennego oraz nieuwzględnienie zakazu lokalizowania nowych obiektów budowlanych w strefie 40 m od linii rozgraniczającej drogę publiczną klasy głównej ruchu przyśpieszonego 1KDGP, wskazanej na rysunku planu, a także ewentualnego naruszenia przepisu § 40 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002r., Nr 75, poz. 690 ze zm.) poprzez nie zachowanie obowiązującej odległości 10 m od linii rozgraniczającej drogę publiczną klasy głównej ruchu przyśpieszonego 1KDGP.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy te okoliczności winny być przez organy zbadane , a postępowanie zakończone wydaniem decyzji merytorycznej.
W tej sytuacji mając na uwadze naruszenie przepisów postępowania , które miały wpływ na wynik sprawy tj. art. art. 105 § 1 k.p.a w związku z 28 k.p.a, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło