II OSK 1868/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-04-13
Skład orzekający: Roman Hauser, Jerzy Siegień, Wojciech Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy niezgodność wykonania ściany szczytowej budynku z przepisami dotyczącymi materiałów niepalnych, stanowiąca naruszenie przepisów techniczno-budowlanych, może być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Niezgodność wykonania ściany szczytowej budynku z przepisami dotyczącymi materiałów niepalnych, nawet jeśli stanowi naruszenie przepisów techniczno-budowlanych, nie jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Rażące naruszenie prawa wymaga bowiem nie tylko oczywistości naruszenia i charakteru przepisu, ale także uwzględnienia racji ekonomicznych lub gospodarczych oraz skutków, jakie wywołuje decyzja. W takich przypadkach właściwą drogą jest postępowanie naprawcze na podstawie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, a nie eliminacja z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę, co byłoby niewspółmiernym skutkiem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę trzech budynków mieszkalnych. Skarżący zarzucali rażące naruszenie prawa, w tym przepisów dotyczących ochrony przeciwpożarowej (stosowanie materiałów palnych do ocieplenia ściany szczytowej), co miało skutkować nieważnością decyzji o pozwoleniu na budowę. WSA i NSA uznały, że naruszenie to nie miało charakteru rażącego w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser (spr.) sędzia NSA Jerzy Siegień sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. R. i C. J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1146/17 w sprawie ze skargi C. J. G. i A. R. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2017 r., znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Wyrokiem z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1146/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA albo sąd I instancji) oddalił skargę A. R. i C. J. R. (dalej skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej GINB) z dnia [...] marca 2017 r., znak [...], zapadłą w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrok wydano w następującym stanie prawnym i faktycznym:
Decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...] Prezydent Miasta [...] (dalej Prezydent) działając na podstawie art. 28, 33 ust. 1, 34 ust. 4 i 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm., dalej pr.bud.) zatwierdził projekt budowlany i udzielił J. W. i J. W., A. K. i P. K., prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą "[...] " S.C. J. W., A. K., J. W., P. K." pozwolenia na budowę trzech budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej: budynek nr 1 [segment G] - powierzchnia zabudowy 57,20 m2 i kubaturze 338,60 m3, budynek nr 2 [segment H] - powierzchnia zabudowy 68,00 m2 i kubaturze 397,90 m3, budynek nr 3 [segment I] - powierzchnia zabudowy 70,60 m2 i kubaturze 398,80 m3, wraz z doziemną instalacją elektryczną, trzema odcinkami doziemnej instalacji kanalizacji sanitarnej oraz trzema wewnętrznymi instalacjami gazowymi na działce ewidencyjnej gr. nr [...] - obr. [...] przy ul. [...] w [...].
Na skutek wniesionego przez skarżących podania o stwierdzenie nieważności, decyzją z dnia [...] października 2016 r., znak [...] (dalej decyzja z dnia [...] października 2016 r.) Wojewoda [...] i (dalej Wojewoda) odmówił stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia z dnia [...] września 2014 r.
Wojewoda podkreślił, że zarówno poprzedni właściciel działki o nr ewid. [...] sąsiadującej z terenem inwestycji, jak i skarżący nie byli stroną postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem skarżonej decyzji z dnia [...] września 2014 r. Działkę o nr ewid. [...] sąsiadującą z działką o nr ewid. [...] skarżący nabyli w dniu 27 października 2014 r. na podstawie umowy sprzedaży repertorium A Nr [...], czyli po upływie około miesiąca po wydaniu kwestionowanej decyzji.
Ze względu na to, że działka skarżących o nr ewid. [...] graniczy bezpośrednio z działką inwestycyjną, a ich budynek mieszkalny zlokalizowany jest przy granicy z działką inwestycyjną w nierównej od niej odległości od 0 do 0,40 m, organ I instancji uznał, że istnieje możliwość potencjalnego oddziaływania inwestycji na sposób wykonywania prawa własności skarżących w stosunku do swojej nieruchomości, jak również możliwość utrudnienia w korzystaniu z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem oraz ograniczenia w sposobie zagospodarowania działki skarżących, stąd przysługuje im przymiot strony w niniejszym postępowaniu.
W toku postępowania nadzwyczajnego, Wojewoda uwzględnił przepisy pr.bud., jak i przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm., dalej rozporządzenie) obowiązujące w dniu wydania badanej decyzji i uwzględnił orzecznictwo sądowoadministracyjne. Organ I instancji przeanalizowawszy posiadane dokumenty pod kątem ich zgodności z obowiązującymi przepisami prawa uznał, że badana decyzja nie została podjęta z rażącym naruszeniem prawa.
Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. GINB po rozpatrzeniu odwołania skarżących od decyzji Wojewody z dnia [...] października 2016 r., utrzymał ją w mocy.
GINB podzielił ustalenia i rozważania organu I instancji i podkreślił, że wydając decyzję kontrolowaną w trybie nadzoru nie uchybiono w stopniu rażącym ww. przepisom art. 32 ust. 4 pkt 1 i 2 oraz art. 33 ust. 2 pkt 2 i 3 pr.bud.
Analiza projektu budowlanego zatwierdzonego kontrolowaną decyzją Prezydenta z dnia [...] września 2014 r., nie wykazała, aby planowana inwestycja naruszała rażąco warunki określone w decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...] maja 2013 r., nr [...].
Ponadto decyzja z dnia [...] września 2014 r., nie narusza rażąco warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, o których mowa w rozporządzeniu. W szczególności nie uchybiono rażąco przepisowi § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia. Elewacja północno-wschodnia budynku 3-I (ściana pełna z luksferami) znajduje się w odległości 3,00 m od granicy z działką skarżących o nr ewid. [...], elewacja południowo-zachodnia budynku 1-G z otworami znajduje się w odległości 5,00 m od granicy z działką drogową nr ewid. [...] (ul. [...]). Elewacja południowo - wschodnia budynków 1-G, 2-H i 3-I z otworami znajduje się w odległości 4,00 m od granicy z działką nr ewid. [...], zaś elewacja północno-zachodnia budynków 1-G, 2-H 13-I z otworami znajduje się w odległości co najmniej 4,05 m od granicy z działką nr ewid. [...].
Zdaniem organu II instancji, sporna inwestycja nie narusza rażąco przepisów § 13 rozporządzenia (przesłaniane obiektów budowlanych), § 19 rozporządzenia (odległości wydzielonych miejsc postojowych od okien i drzwi pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi i granicy działki budowlanej), § 23 rozporządzenia (odległość miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe), § 57 rozporządzenia (nasłonecznienie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi), § 60 ust. 2 rozporządzenia (m.in. nasłonecznienie pokoi mieszkalnych).
Skargę na decyzję GINB wnieśli A. R. i C. G. zarzucając naruszenie art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej k.p.a.), art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody oraz przekazane sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Uzasadniając wskazany na wstępie wyrok WSA podkreślił, że zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu nadzorczym prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności, którego przesłanki zastosowania enumeratywnie wymienia art. 156 § 1 k.p.a. Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady ogólnej trwałości decyzji administracyjnej, a organ administracji publicznej orzekający w tym trybie ma jedynie uprawnienia kasacyjne, tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. Działanie organu w tym postępowaniu wymaga więc zupełnie innego podejścia niż w postępowaniu zwykłym. Nastawione powinno być wyłącznie na poszukiwanie najcięższych wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Zdaniem WSA, o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują natomiast łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja.
W ocenie WSA, decyzja z dnia [...] września 2014 r. została poprzedzona prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym. GINB orzekając w sprawie miał bowiem na względzie, że znajduje się w postępowaniu nadzorczym prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności oraz że z uwagi na tryb w jakim orzeka, obowiązany jest kierować się stanem faktycznym i prawnym z daty badanych aktów. Miał też na względzie, co potwierdza uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, że w tego rodzaju postępowaniu nadzwyczajnym (samodzielnym i niezależnym od postępowania zwykłego), inne są obowiązki organu, które to ukierunkowane są wyłącznie na kontrolę decyzji w aspekcie wystąpienia przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., w oparciu o zamknięty materiał dowodowy (tj. ten, który posłużył do wydania badanego orzeczenia).
WSA stwierdził, że do wszystkich podniesionych przez skarżących kwestii GINB w sposób wyczerpujący, a przy tym prawidłowy, uwzględniający właściwe przepisy prawa i właściwą ich wykładnię, odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd nie znalazł natomiast żadnych przyczyn, dla których rozważania organu co do kwestii istotnych w sprawie, należałoby uznać za wadliwe. Sąd nie znalazł także przyczyn, dla których niezastosowanie w sprawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. należałoby ocenić jako błędne.
Słusznie organy wskazały, że do wniosku o pozwolenie na budowę inwestorzy załączyli wymagane przepisami cztery egzemplarze projektu budowlanego, zaświadczenia projektantów o przynależności do [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa oraz [...] Okręgowej Izby Architektów RP, aktualne na dzień opracowania projektu wraz z dokumentami potwierdzającymi ich uprawnienia budowlane. Inwestorzy załączyli również oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dotyczące działki o nr ewid. [...],a także decyzję Prezydenta o warunkach zabudowy z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] ustalającą warunki zabudowy inwestycji polegającej na budowie do czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej wraz z zagospodarowaniem terenu na działce o nr ewid. [...] w obrębie [...] przy ul. [...] w [...] oraz projektowanym zjazdem w pasie drogowym ul. [...] na części działki o nr ewid. [...] i niezbędną infrastrukturą techniczną wraz załącznikiem graficznym oraz analizą funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu.
Organy dokonały wnikliwej i poprawnej analizy projektu budowlanego, która nie wykazała niezgodności z wymogami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z [...] maja 2013 r. w zakresie usytuowania, parametrów oraz wskaźników zabudowy i zagospodarowania terenu projektowanej inwestycji. Sąd podzielił także ocenę organów dotyczącą zgodności inwestycji z przepisami rozporządzenia.
Jak wynika z części opisowej projektu: warunki ochrony przeciwpożarowej: ściana szczytowa budynku od strony działki o nr ewid. [...] została zaprojektowana jako ściana o odporności ogniowej REI 60. Powierzchnia otworów z luksferami w ścianie szczytowej, wynosi 1,8 %, a więc jest mniejsza od dopuszczalnej wynoszącej 10 %. Ponadto w pkt 6 opisu technicznego potwierdzono, że zaprojektowane elementy spełniają ten wymóg odporności ogniowej REI 60 - w przypadku tej ściany.
Zaprojektowana ściana zewnętrzna spełnia wymagania klasy odporności ogniowej REI 60, z wyjątkiem klasy reakcji na ogień, bowiem powinna być zaprojektowana z materiałów niepalnych – nierozprzestrzeniających ogień, zaś została zaprojektowana jako ściana konstrukcji murowanej z systemowym ociepleniem warstwą izolacyjną ze styropianu o łącznej grubości 15 cm, a więc materiałem samogasnącym, który nie spełnia norm § 272 ust 3 w zw. z § 222 ust. 1 i 2 rozporządzenia.
W tym kontekście nie można powyższego naruszenia zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa skoro z opinii technicznej z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], sporządzonej przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych mgr inż. E. S., na zlecenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] wynika, że przyjęte w projekcie budowlanym rozwiązanie "z wyrobem budowlanym jakim jest styropian można pozostawić w stanie istniejącym", bowiem "ewentualny pożar styropianu w ścianie zewnętrznej budynku na sąsiedni obiekt nie wpłynie negatywnie ani odwrotnie". Organ nie jest uprawniony do badania zgodności projektu budowlanego z przepisami techniczno-budowlanymi lub z innymi przepisami prawa poza przepisami określającymi wymogi ochrony środowiska. Wynika to także z treści art. 35 ust. 1 pr.bud. i faktu uchylenia przepisu art. 35 ust. 2 tej ustawy.
A. R. oraz C. J. G., reprezentowani przez adwokata, zaskarżyli wyrok z dnia 28 lutego 2018 r. w całości zarzucając na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.):
1) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
a) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę budynku posadowionego w odległości zaledwie około trzech metrów od budynków sąsiednich, pomimo iż projektowana od strony tych budynków ściana oddzielenia pożarowego wykonana jest z materiałów palnych, a więc nie spełnia wymogów rozporządzenia, nadto nie uzyskano zgody Ministra Infrastruktury na odstępstwo od tych przepisów, nie stanowi rażącego naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności,
b) naruszenie art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 pr.bud. w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 i § 271 ust. 1 rozporządzenia przez jego błędną wykładnię i niezastosowanie przejawiające się w uznaniu, że przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę właściwy organ, oceniając między innymi zgodność projektu zagospodarowania terenu lub działki z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi nie ma podstaw do weryfikacji przyjętych w projekcie rozwiązań technicznych dotyczących sposobu wykonania ściany projektowanej jako ściana oddzielenia pożarowego w sytuacji, kiedy rzeczywiste projektowanie i realizacja ściany zewnętrznej budynku jako ściany oddzielenia pożarowego, czyli wykonanie jej z materiałów niepalnych, determinuje możliwość posadowienia budynku w odległości zaledwie 3 metrów od granicy, a w konsekwencji decyduje o zgodności projektu zagospodarowania terenu z przepisami.
2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
a) 145 § i pkt i lit. c p.p.s.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, a polegającymi na naruszeniu:
aa) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez:
aaa) uznanie za wartościową i przydatną do rozstrzygnięcia sprawy opinię techniczną E. S. z dnia 30 listopada 2015, pomimo że została ona sporządzona ponad rok po wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę, a oceniając decyzję w postępowaniu o stwierdzenie nieważności organ orzekający obowiązany jest wziąć pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania badanej decyzji, a ewentualna późniejsza zmiana prawa czy zmiana okoliczności faktycznych, nie może mieć wpływu na dokonywaną przez niego ocenę.
aab) nadto niezależnie od powyższego, fragmentaryczne odniesienie się do zgromadzonego materiału dowodowego sprawy i uwzględnienie jedynie opinii technicznej E. S., a nieuwzględnienie stanowiska Komendanta Wojewódzkiej Straży Pożarnej w [...] oraz funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w [...] znajdujących się w aktach sprawy, nadto całkowite pomięcie ustaleń prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 września 2017 w sprawie II SA/Bk 485/17, a w szczególności stanowiska sądu dotyczącego waloru dowodowego opinii technicznej E. S.,
ab) art. 8 kpa i art 11 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób dyskredytujący zaufanie obywateli do organów Państwa i podważający świadomość prawną obywateli, poprzez niewyjaśnienie w postępowaniu administracyjnym powodów rozstrzygnięcia, przyczyn, dla których nie uwzględniono żądań skarżącego, oraz przesłanek, które kierowały organem przy wydawaniu rozstrzygnięcia,
b) art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy odmienne rozstrzygnięcie polegające na uchyleniu zaskarżonej decyzji było uzasadnione.
Skarżący kasacyjnie wnieśli o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Pismem, które wpłynęło do Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 7 września 2020 r. skarżący kasacyjnie podtrzymali wniosek o przeprowadzenie rozprawy wnosząc o połączenie do wspólnego rozpoznania niniejszej sprawy z prowadzoną pod sygnaturą II OSK 1025/19, wywołaną wniesieniem skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Białymstoku z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 515/18. Skarżący kasacyjnie wnieśli o dołączenie do akt niniejszego postępowania akt sprawy prowadzonej pod sygn. II OSK 1025/19.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna mimo częściowo błędnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku podlegała oddaleniu.
Orzekając w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny ograniczony był do sformułowanych we wniesionym środku odwoławczym podstaw kasacyjnych, nie dopatrując się wystąpienia którejkolwiek z przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a.
Na częściowe uwzględnienie zasługiwały zarzuty kasacyjne odnoszące się do naruszenia przez WSA przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. przez uznanie za w pełni wartościową i przydatną dla rozstrzygnięcia sprawy opinię techniczną z dnia 30 listopada 2015 r., sporządzoną przez E. S. oraz fragmentaryczne odniesienie się do zgromadzonego materiału dowodowego sprawy, w tym całkowite pominięcie ustaleń prawnych poczynionych przez WSA w Białymstoku w prawomocnym wyroku z dnia 21 września 2017 r. sygn. akt II SA/Bk 485/17. W uzasadnieniu tego orzeczenia WSA wskazał, że kwestia zastosowania przez inwestorów styropianu do ocieplenia przeciwpożarowej ściany szczytowej budynku jako materiału niedozwolonego była podnoszona od samego początku prowadzonego postępowania. Sąd ten zanegował bezkrytyczne bazowanie na opinii technicznej biegłego rzeczoznawcy E. S. zauważając jednocześnie, że nawet z jej treści wynika wniosek o palnych właściwościach styropianu, a tymczasem ściany i stropy stanowiące elementy oddzielenia przeciwpożarowego powinny być wykonane z materiałów niepalnych. Tożsamą kwalifikację użytego do ocieplenia ściany szczytowej styropianu zawierają pisma Komendanta Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej z dnia 23 lutego 2016 r. oraz z dnia 21 lipca 2016 r. Sąd I instancji zbyt pochopnie przyjął nadto, że ściana szczytowa budynku została zaprojektowana jako ściana konstrukcji murowanej z systemowym ociepleniem warstwą izolacyjną ze styropianu, co pozostaje w sprzeczności z częścią opisową projektu budowlanego z której wynika, że docieplenie budynku powinno nastąpić przy użyciu wełny mineralnej, co tym samym stanowiłoby wypełnienie wymagań właściwych dla klasy odporności ogniowej REI 60. Tak samo w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 września 2017 r. przyjęto, że w projekcie budowlanym budynku ściana szczytowa segmentu zabudowy szeregowej miała zostać ocieplona wełną jako ściana "bezpieczeństwa pożarowego".
Przedstawione powyżej braki w ustaleniach faktycznych poczynionych przez WSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 lutego 2018 r. nie spowodowały konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku z dnia 28 lutego 2018 r., ponieważ nie przekładały się one na konieczność uchylenia decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę z dnia [...] września 2014 r. z uwagi na rażące naruszenie prawa o którym stanowi art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wprost przeciwnie, ustalenie prawidłowego określenia w projekcie budowlanym wymogu odnośnie ochrony przeciwpożarowej tym bardziej czyniło zarzut wydania decyzji z dnia [...] września 2014 r. z rażącym naruszeniem prawa niezasadnym.
Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela stanowisko sądu I instancji na temat wyjątkowego charakteru instytucji stwierdzenia nieważności decyzji, co łączy się z koniecznością zapewnienia wysokiego poziomu trwałości decyzji administracyjnej w czasie. Trafnie WSA zauważył, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki, a mianowicie oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze w postaci skutków, które wywołuje decyzja. Sama tylko oczywistość naruszenia przepisu oraz jego charakter nie są wystarczające do uznania, że miało miejsce rażące naruszenie prawa. Z tego powodu okoliczność wybudowania budynku z naruszeniem przepisów odnoszących się do materiału, którym powinien on zostać docieplony stanowi podstawę do zainicjowania postępowania w oparciu o art. 51 ust. 1 pr.bud., co zresztą zostało potwierdzone w przywołanym wyroku z dnia 21 września 2017 r., a nie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę. To jest właściwa droga zmierzająca do doprowadzenia spornej ściany do stanu zgodnego z przepisami technicznymi obowiązującymi w zakresie wyeliminowania niedopuszczalnego docieplenia. Eliminacja z obrotu prawnego pozwolenia na budowę stawiałaby pod znakiem zapytania legalność całego budynku, co byłoby skutkiem niewspółmiernym do zaistniałych uchybień.
W sprawie nie doszło do naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 pr.bud. w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz § 271 ust. 1 rozporządzenia. Jak zostało to już zauważone, przepisy te nie znajdowały w niniejszej sprawie zastosowania w tym znaczeniu, że nie stanowiły one prawnej podstawy do wydania decyzji z dnia [...] września 2014 r., gdy tymczasem przedmiotem niniejszej sprawy jest jej ocena z punktu widzenia wydania jej z rażącym naruszeniem prawa. Poza tym, niezgodne z prawem wykonanie ściany szczytowej budynku stanowi podstawę do wszczęcia postępowania naprawczego w oparciu o art. 51 ust. 1 pr.bud. Istnieje wobec tego prawna droga do wyeliminowania zaistniałej niezgodności stanu faktycznego ze stanem prawnym.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Zmiana oceny prawnej zawarta w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego powoduje, że wiążąca w tym zakresie staje się ocena sądu drugiej instancji, która zastępuje rozważania prawne WSA w tym zakresie, w którym zostały one uznane za błędne.
Zważywszy na częściową zasadność podstaw kasacyjnych Sąd orzekając na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania od strony skarżącej kasacyjnie na rzecz organu administracji publicznej.
Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Mając na uwadze intensyfikację rozwoju epidemii, przyjąć należy, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Ze względu na to, że nie można jej przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, toteż sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło