V SA/Wa 524/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant - st. ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2018 r. sprawy ze skargi Zakładu [...] Sp. z o.o. w W. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego (obecnie Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa) z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia odpowiedzialności płatnika z tytułu uchybienia obowiązkowi uiszczenia opłaty naliczonej w związku z przekroczeniem kwoty mlecznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] 2) zasądza od Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa na rzecz Zakładu [...] Sp. z o.o. w W. kwotę 4076 zł (słownie: cztery tysiące siedemdziesiąt sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi, wniesionej przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: Skarżąca, Spółka) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezesa Agencji Rynku Rolnego (dalej: Prezes ARR) z dnia [...] grudnia 2016r. nr [...] uchylająca decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w [...] (dalej Dyrektor ARR) z [...] listopada 2016r. nr [...] w części dotyczącej wysokości kwoty, którą Zakład jest zobowiązany wnieść tytułem II raty opłaty oraz ustalająca kwotę zobowiązania w wysokości 15 268,23 zł wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi przez podmiot skupujący od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności do dnia zapłaty należności. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżąca jako podmiot skupujący uczestniczący w realizacji mechanizmu kwotowania produkcji mleka, w oparciu o przepis art. 36 ust. 3 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz.U. z 2013r., poz. 50 ze zm.), dalej: ustawa o organizacji, zobowiązany był do wniesienia opłaty na rachunek bankowy oddziału terenowego Agencji Rynku Rolnego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę dostawcy hurtowego, w terminie określonym w art. 15 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE 595/2004 to jest, przed 1 października każdego roku, opłatę wyrównawczą, zgodnie z zasadami ustanowionymi przez Państwo Członkowskie. Zgodnie z art. 15 ust 2 wskazanego rozporządzenia, w przypadku niewywiązania się z terminu płatności określonego w ust. 1 należne sumy zostają obciążone odsetkami rocznymi, w wysokości równej trzymiesięcznym stopom referencyjnym obowiązującym na dzień 1 października każdego roku, zgodnie z załącznikiem 2, zwiększonym o jeden punkt procentowy. Spółka uchybiła temu obowiązkowi, ponieważ nie przekazała w ustawowym terminie II raty należnej opłaty ustalonej w drodze decyzji względem dostawców hurtowych, w kwocie 98 643,29zł do dnia 30 września rachunek bankowy OT ARR w Warszawie. W związku z powyższym, decyzją z [...] listopada 2016r. nr [...], Dyrektor OT ARR zobowiązał Spółkę do wniesienia opłaty w wysokości 98 643,29 zł należności głównej wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi przez podmiot skupujący od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności do dnia zapłaty należności wg. wskazanego w decyzji wzoru. Strona wniosła odwołanie od powyżej decyzji organu pierwszej instancji, wnosząc w nim o jej uchylenie. Po dniu wydania decyzji pierwszoinstancyjnej, [...] listopada 2016r. [...] Sp. z o.o. dokonał wpłaty na konto OT ARR w Warszawie kwoty w wysokości 83 676,29 zł , z czego kwota 301,23 zł została zaliczona na poczet odsetek, a kwota 83 375,06 zł – na poczet należności głównej. Następnie, Prezes ARR po rozpoznaniu powyższego odwołania, decyzją z [...] grudnia 2016r. uchylił zaskarżoną decyzję w części i ustalił kwotę zobowiązania w wysokości 15 268,23 zł wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi przez podmiot skupujący od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności do dnia zapłaty należności. W uzasadnieniu podkreślił, iż podmiot skupujący, tj. Skarżący obowiązany był do pobrania od dostawców hurtowych należnych opłat, ustalonych przez Dyrektora ARR na podstawie art. 36 ww. ustawy o organizacji oraz wpłacenia ich na rachunek organu przed dniem 1 października 2015r. Prezes ARR podkreślił, że podmiot skupujący na mocy ustawy został upoważniony do żądania wykonania, w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku z niej wynikającego, w przypadku, gdy dostawca hurtowy nie wniesie ustalonej w stosunku do niego opłaty dobrowolnie. Nadanie podmiotowi skupującemu przymiotu płatnika miało na celu usprawnienie poboru opłat i zapobieżenie możliwości uchylania się od ich płacenia przez dostawców hurtowych. Płatnikami ustanawia się bowiem takie podmioty, które w momencie powstania zobowiązania podatkowego dysponują środkami finansowymi podatnika. Decyduje o tym, jak podkreślił organ odwoławczy treść nałożonych przez przepisy prawa obowiązków, wśród których kluczowe znaczenie mają art. 15 ust. 1 Rozporządzenia Komisji WE 595/2004 oraz art. 36 ust. 6 ustawy o organizacji. Wskazany powyżej art. 15 ust 1 Rozporządzenia, czyni podmioty skupujące odpowiedzialnymi za pobieranie opłat, a nie tylko za ich przekazanie na rachunek bankowy właściwego oddziału terenowego Agencji. Natomiast art. 36 ust. 6 ustawy o organizacji, daje podmiotowi skupującemu upoważnienie do żądania w drodze egzekucji administracyjnej, obowiązku wynikającego z decyzji ustalającej w stosunku do dostawcy hurtowego wysokość należnej opłaty. Decyzję Prezesa ARR [...] zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w części w jakiej zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję Dyrektora OT ARR w [...] z dnia [...] listopada 2016r nr [...] stwierdzającą odpowiedzialność Skarżącego tytułem niewpłacenia na rachunek bankowy OT ARR – w terminie określonym w § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2015r w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadania polegającego na rozkładaniu na raty opłaty należnej od producentów mleka za przekroczenie kwot indywidualnych w roku kwotowym 2014/2015 (Dz. U. 2015 poz. 1105) dalej: rozporządzenie w sprawie realizacji - II raty opłaty naliczonej w związku z przekroczeniem przez dostawców hurtowych w roku kwotowym 2014/2015 kwoty krajowej przeznaczonej dla dostawców hurtowych, o czym mowa w art 33 art. § 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. 2013, poz. 50) oraz w jakiej zaskarżona decyzja ustaliła wysokość zobowiązania Skarżącego na kwotę 15.268,23 zł wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi przez podmiot skupujący od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności do dnia zapłaty należności. Decyzji zarzucił: 1. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: - naruszenie art. 36 ust. 2 ustawy o organizacji oraz naruszenie § 9 rozporządzenia w sprawie realizacji przez Agencję RR zadania polegającego na rozkładaniu na raty opłaty należnej od producentów mleka za przekroczenie kwot indywidualnych w roku kwotowym 2014/2015, poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji błędne przyjęcie, że podmiot skupujący (a w tym przypadku Skarżący) jest obowiązany do wniesienia na rzecz właściwego oddziału terenowego Agencji, w terminie określonym w naruszonym przepisie opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 2 ustawy o organizacji również w przypadku, gdy dostawca hurtowy nie wniesie w ustawowym terminie tej opłaty na rzecz podmiotu skupującego, podczas gdy z wykładni językowej naruszonych przepisów wprost wynika, że podmiot skupujący jest zobowiązany jedynie do ,,przekazania’’, a zatem do dokonania transferu, opłaty wniesionej uprzednio przez dostawcę hurtowego na rzecz podmiotu skupującego, a nie do zapłaty ww. opłaty z góry, bez względu na fakt czy dostawca hurtowy uprzednio wniesie tę opłatę na rzecz podmiotu skupującego; - naruszenie art. 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2015r. poz. 613, dalej: OP) poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji błędne przyjęcie, że Skarżący jest płatnikiem w rozumieniu naruszonego przepisu, podczas gdy z definicji płatnika zawartej w naruszonym przepisie wprost wynika, że jest nim tylko taki podmiot, który jest równocześnie obowiązany na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczania i pobrania od podatnika podatku, a Skarżący nie jest ani obowiązany ani uprawniony do obliczania wysokości opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 2 ustawy o organizacji, bowiem zgodnie z treścią art. 36 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, to właściwy miejscowo dyrektor oddziału terenowego Agencji ustala wysokość należnej opłaty w drodze decyzji, po uwzględnieniu krajowego współczynnika realokacji, o którym mowa w art. 35 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, a zatem Skarżący nie wypełnia swoimi właściwościami (naturą prawną) znamion płatnika, określonych w naruszonym przepisie; 2. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - naruszenie art. 61 § 4 k.p.a. poprzez niepoinformowanie Skarżącego o prowadzonym postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji na żadnym jego etapie, w tym niepoinformowanie Skarżącego o wszczęciu tego postępowania, co w konsekwencji oznacza, że postępowanie było prowadzone w sposób sprzeczny choćby z wymogami wyznaczonymi treścią art. 6 i 8 k.p.a. W związku z powyższym, Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Prezesa ARER w zaskarżonym zakresie. W uzasadnieniu zarzutów skargi Strona wskazała, iż jest podmiotem skupującym w rozumieniu ustawy o organizacji. W ramach prowadzonej działalności współpracowała z szeregiem dostawców hurtowych. Zgodnie z treścią art. 33 ust. 1 ustawy o organizacji w przypadku przekroczenia kwoty krajowej przeznaczonej dla dostawców hurtowych, dostawca, który w roku kwotowym wprowadził do obrotu mleko lub przetwory mleczne w ilości przekraczającej kwotę indywidualną przysługującą na dany dzień roku, według stanu na ostatni dzień roku kwotowego, jest obowiązany do uiszczenia opłaty określonej w rozporządzeniu, o którym mowa w pkt 2 załącznika. Dostawcy hurtowi, z którymi współpracuje Skarżący, to jest J. E., M. J., Z. T., S. G., M. G. przekroczyli dopuszczalną ilość wyprodukowanego mleka i przetworów mlecznych. Wobec tego, Dyrektor OT ARR, działając na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 2 ustawy, ustalił w drodze decyzji wysokość należnej opłaty. Z przepisów wynika, że dostawca hurtowy wnosi opłatę na rzecz podmiotu skupującego (art. 36 ust. 2), a podmiot skupujący jest obowiązany przekazać na rachunek bankowy oddziału terenowego ARR tę opłatę. Skarżący podkreślił, że podmiot skupujący jest zobowiązany jedynie do przekazania opłaty i należy rozstrzygnąć, kiedy powstaje swoista wymagalność tego guasi- roszczenia Agencji względem Skarżącego o zapłatę. Zdaniem Strony, staje się ona zobowiązana do przekazania opłaty w momencie otrzymania danej opłaty, a nie w momencie nadejścia terminu wskazanego w ustawie. Termin z ustawy pełni inną funkcję – wskazuje najwcześniejszy możliwy moment, kiedy podmiot skupujący może przekazać opłatę na rzecz właściwego oddziału terenowego ARR, a także kiedy staje się uprawniony do podjęcia działań zmierzających do pozyskania opłaty od dostawcy. Strona podniosła również, że nie jest zobowiązana żadnym przepisem prawa, w tym podatkowego, do obliczania wysokości opłaty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Na wstępie Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 lipca 2015r. o zmianie ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015r. poz. 1419) do postepowań w sprawach indywidualnych związanych z kwotowaniem produkcji mleka, rozstrzyganych w drodze decyzji oraz rozliczenia przez Agencję Rynku Rolnego roku kwotowego 2014/2015 stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z zasadą określoną w art. 15 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE 595/2004 to jest, przed 1 października jest obowiązany do wniesienia podmiotowi skupującemu opłaty ustalonej w stosunku do niego w drodze decyzji. Z tego przepisu wynika, że podmioty skupujące są odpowiedzialne za pobieranie opłat z tytułu nadwyżek w dostawach uiszczanych przez producentów. Z art. 36 ust. 3 ustawy o organizacji rynku mleka wynika, że iż podmiot skupujący, jest obowiązany przekazać opłatę na rachunek bankowy oddziału terenowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę dostawcy hurtowego w terminie określonym w art. 15 ust. 1 rozporządzenia 596/2004 tj. przed 1 października każdego roku; podmioty odpowiedzialne za opłaty wyrównawcze wpłacają do właściwego organu kwotę zgodnie z zasadami ustanowionymi przez Państwo Członkowskie. Zgodnie z art. 15 ust 2 wskazanego rozporządzenia, w przypadku niewywiązania się z terminu płatności określonego w ust. 1 należne sumy zostają obciążone odsetkami rocznymi, w wysokości równej trzymiesięcznym stopom referencyjnym obowiązującym na dzień 1 października każdego roku, zgodnie z załącznikiem 2, zwiększonym o jeden punkt procentowy. Według przepisu art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o organizacji, w sprawach nieuregulowanych w ustawie do opłat stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 19997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r., poz. 613, ze zm., dalej: O.p), z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności oraz rozkładania na raty, z zastrzeżeniem art. 15 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE 595/2004. Uprawnienia organu podatkowego przysługują dyrektorowi oddziału terenowego Agencji (I instancja) i Prezesowi (II instancja). Zdaniem Sądu, należy uznać, że przy rozpoznaniu niniejszej sprawy organ naruszył przepis art. 61 § 4 k.p.a. poprzez niepoinformowanie Skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego. Tym samym, nie została zrealizowana ogólna zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Należy podkreślić, że strona musi być świadoma, że toczy się postępowanie dotyczące jej interesu prawnego, bo tylko wówczas może zrealizować swoje uprawnienie do czynnego udziału w tym postępowaniu. Zaniedbanie przez organ tego obowiązku nie może być usprawiedliwione przez fakt, iż strona w inny sposób dowiedziała się o postępowaniu. Sąd wskazuje, że jest to wada procesowa która nie pozwala na uznanie, że do wydania rozstrzygnięcia doszło w sposób prawidłowy. Stan faktyczny został w niniejszej sprawie prawidłowo ustalony przez organ. Znając linię orzeczniczą sądów administracyjnych w tego typu sprawach, WSA w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, miał na uwadze , iż zarówno w art. 36 ust. 3 ustawy jak też w § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2015r w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadania polegającego na rozkładaniu na raty opłaty należnej od producentów mleka za przekroczenie kwot indywidualnych w roku kwotowym 2014/2015 (Dz. U. 2015 poz. 1105) mowa jest o tym, że podmiot skupujący przekazuje otrzymaną kwotę opłaty na rachunek bankowy oddziału terenowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę dostawcy hurtowego. Przekazuje, a nie płaci tę kwotę z własnych środków. Należy również mieć na uwadze brak możliwości wyegzekwowania terminów płatności przez podmiot skupujący w stosunku do dostawców hurtowych. W niniejszej sprawie, na przykład, co do dostawcy M. J., Spółka nie miała możliwości wyegzekwowania i pobrania opłaty przed dniem 1 października 2016r. i przekazania jej na rzecz OT ARR przed tą datą. Ten dostawca w dalszym ciągu nie wniósł opłaty, tym samym Skarżący nie miał czego przekazywać OT ARR. W tym stanie rzeczy, mając na względzie treść obowiązujących, nie przystających do rzeczywistego stanu rzeczy przepisów, nie należy obciążać obowiązkiem niemożliwym do wykonania podmiot skupujący. Brak jest podstaw do stwierdzenia odpowiedzialności Skarżącego z tytułu niewpłacenia na rachunek bankowy OT ARR w [...] opłaty w kwocie 15. 268, 23 zł. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit a, c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach rozstrzygnięto na zasadzie przepisu 200 p.p.s.a.