II SAB/Sz 8/18
WyrokWSA w Szczecinie2018-03-01
Skład orzekający: Katarzyna Sokołowska, Renata Bukowiecka-Kleczaj, Patrycja Joanna Suwaj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, a jeśli tak, to czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy było prowadzone przewlekle, ponieważ organ przez blisko półtora miesiąca od złożenia kompletnego wniosku nie podjął żadnych czynności nakierowanych na jego załatwienie. Przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, gdyż strona miała prawo oczekiwać, że postępowanie zostanie rozpoznane bez zbędnej zwłoki, a opóźnienia wynikające z organizacji pracy organu nie mogą obciążać strony postępowania.Stan faktyczny
A. P. złożył skargę na przewlekłość postępowania Wojewody Z. w sprawie udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżący wskazał, że wniosek złożył 31 sierpnia 2017 r., a organ podjął pierwszą czynność dopiero 27 września 2017 r., informując o przedłużeniu terminu. Pomimo ponaglenia i uznania go za uzasadnione, organ nadal zwlekał z rozpoznaniem sprawy. Wojewoda argumentował, że duża liczba spraw i braki kadrowe uniemożliwiają szybsze załatwienie wniosków.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził, że postępowanie było prowadzone przewlekle z rażącym naruszeniem prawa, przyznał skarżącemu sumę pieniężną i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 marca 2018 r. sprawy ze skargi A. P. na przewlekłość postępowania Wojewody Z. w przedmiocie rozpoznania wniosku I. stwierdza, że postępowanie w sprawie z wniosku A. P. o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy prowadzone było przewlekle, II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. przyznaje od Wojewody Z. na rzecz skarżącego A. P. sumę pieniężną w wysokości 55 00 ([...]) złotych, IV. zasądza od Wojewody Z. na rzecz skarżącego A. P. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
A. P., reprezentowany przez radcę prawnego, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, ze skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Wojewodę Z., w sprawie z jego wniosku, o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP.
Skarżący domagał się stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa i przyznania od organu na jego rzecz, na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 – j.t. ze zm.), zwanej dalej również "p.p.s.a.", sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego oraz zasądzenia od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi A. P. wyjaśnił, że w dniu [...] r. złożył do Wojewody Z. wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej wskazując jednocześnie, że w tym czasie był pracownikiem [...] Spółki z o.o.
W dniu 27 września 2017 r., to jest w ostatnim dniu roboczym przed upływem terminu, o którym mowa w art. 35 § 3 zd. pierwsze k.p.a., organ podjął pierwszą czynność w sprawie, zawiadamiając go, że jego wniosek zostanie rozpoznany
w terminie do dnia 29 grudnia 2017 r. Przedłużenie postępowania organ uzasadnił koniecznością sprawdzenia złożonych wraz z wnioskiem dokumentów, jak również dużą liczbą postępowań w sprawach cudzoziemców, prowadzonych przed organem.
Dalej skarżący wskazał, że w dniu 6 października 2017 r. wniósł ponaglenie na przewlekłość postępowania, a postanowieniem z dnia 26 października 2017 r. organ wyższego stopnia uznał je za uzasadnione, wyznaczając nowy termin rozpatrzenia wniosku na dzień 25 stycznia 2018 r. Skarżący podniósł, że do dnia wniesienia skargi, to jest 11 grudnia 2017 r. organ nie podjął żadnych czynności w sprawie.
W ocenie skarżącego ten sposób procedowania przez organ nosi znamiona przewlekłości, bowiem sprawa dotycząca udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy jest sprawą relatywnie prostą i opierającą się na niewielkiej liczbie dokumentów. W związku z powyższym powinna zostać rozpoznana niezwłocznie zgodnie z art. 35 § 2 k.p.a. Przedłużając postępowanie organ nie powołał się zresztą na szczególne skomplikowanie sprawy. Główną przyczyną niezałatwienia wniosku w terminie były zdaniem skarżącego braki kadrowe i zła organizacja pracy, a nie - jak wskazywał organ, duża liczba spraw.
Skarżący podniósł, że postępowanie organu jest wyrazem lekceważenia prawa, co winno skutkować uznaniem, iż przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wnosząc o przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. skarżący podkreślił, że przewlekłość ma charakter ciągły, a próba przyspieszenia postępowania za pomocą wprowadzonej niedawno instytucji ponaglenia, spowodowała skutek odwrotny od tego, który literalna nazwa tego środka sugeruje.
Wysokość żądanej kwoty skarżący uzasadnił tym, że gdyby organ załatwił sprawę w terminie opisanym w art. 35 k.p.a., nie poniósłby szkody polegającej na braku możliwości pracy, a tym samym uzyskania wynagrodzenia za okres co najmniej do dnia 25 stycznia 2018 r.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...], reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie w całości.
Organ wyjaśnił, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę cudzoziemiec złożył w Delegaturze Z. Urzędu Wojewódzkiego
w K.. Wskazał, że zgodnie z przyjętą organizacją pracy, stanowiska pracy
w Delegaturze realizują jedynie obsługę klienta, tj. przyjmują wniosek i rejestrują go we właściwych rejestrach. Akta sprawy przekazywane są następnie do Z. Urzędu w S. na stanowiska pracy merytoryczne.
W niniejszej sprawie wniosek został przekazany pocztą specjalną w dniu 4 września 2017 r. i wpłynął do Wydziału w S. w dniu 5 września 2017 r.
Dalej organ wywodził, że z uwagi na nadzwyczaj dużą liczbę wpływających do Wojewody Z. wniosków w sprawach legalizacji pobytu, konieczna jest ich realizacja w uporządkowanym systemie tj. wg kolejności wpływu. Do dnia 31 sierpnia do ZUW wpłynęło 4804 wniosków tylko o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę przy czym tylko w miesiącu lipcu wpłynęło 623 wniosków zaś w sierpniu 629 wniosków.
Sprawy te rozpoznaje 9-cio osobowy zespół pracowników, co oznacza, że na
1 pracownika do 31 sierpnia przypadało średnio 530 spraw. Średnio każdego dnia zespół ten analizuje około 30 spraw w toku (po uzupełnieniu dokumentów, uzyskaniu wyjaśnień) i 20-30 spraw nowych - w zależności od stopnia skomplikowania sprawy. Liczby te ulegają okresowym zmniejszeniom z uwagi na nieobecności pracowników związane z urlopami wypoczynkowymi czy zwolnieniami lekarskimi. Ilość złożonych każdego dnia wniosków jest znacząco większa od dziennej liczby załatwiania spraw. Stąd też, możliwości organu w niezwłocznym rozpatrzeniu każdego złożonego wniosku są ograniczone.
Przechodząc na grunt skargi A. P., Wojewoda zwrócił uwagę na to, że pierwszą informację o możliwości wydłużenia terminu załatwienia sprawy, cudzoziemiec otrzymał w dniu składania wniosku, zaś kolejną w piśmie z dnia
27 września 2017 r., w którym w oparciu o treść art. 36 § 1 k.p.a. wskazano nowy termin załatwienia sprawy tj. do dnia 29 grudnia 2017 r., przy czym jak zaznaczono, pismo to zostało przesłane do strony po ustaleniu, że w sprawie nie zachodzą przeszkody do wszczęcia postępowania. Ustalenia te, jak podkreślił organ, wymagają wykonania wielu czynności, w tym analizy dokumentów, posiadanych rejestrów oraz systemów. Analiza ta została przeprowadzona w okresie od 06 - 26 września 2017r., a jej zakończenie odnotowano w metryce w poz. 5 w dniu 27 września 2017 r. jako "przekazanie do opiniowania". Szczegółowa weryfikacja i analiza w zakresie braku wystąpienia przesłanek negatywnych do wszczęcia postępowania powoduje możliwość podejmowania dalszych czynności w sprawie. Organ musi dysponować zatem realnym czasem, potrzebnym do przeanalizowania stanu sprawy również na tym etapie postępowania.
Następnie wskazano, że pismem z dnia 12 października 2017r. organ wystąpił do komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o udzielenie informacji, o której mowa
w art. 109 ustawy o cudzoziemcach.
Organ nie zgodził się z wywodami skarżącego, odnoszącymi się to stopnia skomplikowania postępowania o udzielenie zgody na pobyt czasowy cudzoziemca na terenie RP wywodząc, że postępowanie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terenie Rzeczypospolitej Polskiej ma charakter sprawy szczególnie skomplikowanej i jest prowadzone przez okres minimum 2 miesięcy.
W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę mamy, zdaniem organu, do czynienia ze złożonym, niełatwym do ustalenia stanem faktycznym i prawnym, wymagającym wnikliwej analizy dokumentów. W zależności od ustalonych przez organ okoliczności sprawy, przesłuchiwane są strony postępowania, świadkowie, organ może zwrócić się również do Straży Granicznej o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Podejmowanych jest również szereg czynności sprawdzających, od których uzależnione jest rozstrzygnięcie w danej sprawie. Przykładem podejmowanych przez urząd czynności sprawdzających jest uzyskanie informacji komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego na temat cudzoziemca i zagrożenia, jakie może on stanowić przebywając na terenie kraju.
Uzyskanie informacji od stosownych służb, w trakcie prowadzonego postępowania stanowi czynność, która zgodnie z obowiązującymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego przerywa bieg terminów procesowych w sprawie.
W niniejszej sprawie 30-dniowy termin dla udzielenia informacji upływał dla komendanta wojewódzkiego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w dniu 16 listopada 2017 r. zaś dla komendanta oddziału Straży Granicznej w dniu 17 listopada 2017 r.
W dniu 13 października 2017 r., Wojewoda [...], na podstawie art. 50 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a., wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia dokumentów
w sprawie, przy czym jak podkreślono nie było to wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku, poza sporem pozostaje bowiem okoliczność, iż wniosek nie zawierał braków formalnych. Wezwanie do uzupełnienia dokumentów zostało również skierowane do pełnomocnika skarżącego. Jak wyjaśnił organ dokumenty, który dostarczenia się domagał nie zostały przez stronę przedłożone.
Odnosząc się do postawionego w skardze zarzutu prowadzenia przewlekle sprawy organ uznał, że nie jest on uzasadniony, bowiem rozważając czy możliwe było szybsze i efektywniejsze prowadzenie postępowania w danej sprawie należy wskazać, że sprawa nie mogła być załatwiona w terminie krótszym. Niezwłocznie mogą być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (np. danych z ewidencji, rejestrów). Niezwłocznemu załatwieniu podlegają zatem sprawy, w których nie trzeba prowadzić postępowania dowodowego, ponieważ albo cały materiał dowodowy jest od razu dostarczany przez stronę, albo może być uzupełniony przez organ administracyjny poprzez podjęcie odpowiednich czynności faktycznych.
Z uwagi na 30 - dniowy termin uzyskania informacji o której mowa w art. 109 ustawy o cudzoziemcach i załączenie do wniosku dokumentów niewystarczających do udzielenia cudzoziemcowi żądanego zezwolenia, organ pierwszej instancji nie mógł zakończyć postępowania w terminie 1 miesiąca. Ze względu na brak uzupełnienia wniosku przez stronę sprawa nie mogła zakończyć się wydaniem decyzji również w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku.
Wojewoda podkreślił, że ustawodawca w sposób wyraźny określił wymogi, jakie musi spełnić cudzoziemiec, starając się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i podniósł, że skarżący od początku był informowany o stanie sprawy. Sam fakt, że w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia pierwszej informacji w sprawie przesłanej do strony upłynęło 27 dni nie może być traktowany jako przewlekłość postępowania.
Wprawdzie czynności podejmowane przez Wojewodę odbywały się w pewnych odstępach czasowych, lecz nie było to związane z opieszałością pozornością, czy nieuzasadnionym przedłużaniem terminów przez organ w celu opóźnienia załatwienia sprawy. Konieczna była analiza złożonego wniosku i załączonych dokumentów, dokonanie niezbędnych sprawdzeń w posiadanych przez organ rejestrach (wykaz osób niepożądanych, System Informacji Schengen). W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji nie kończąc postępowania dokonywał niezbędnych, ustawowych działań koniecznych do wnikliwego wyjaśnienia sprawy, zmierzających do załatwienia jej zgodnie z żądaniem strony i wielokrotnie informował skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Do odpowiedzi na skargę załączono akta postępowania prowadzonego przez Wojewodę Z..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, zainicjowanej wnioskiem A. P. z dnia 31 sierpnia 2017 r.
Przystępując do rozpoznania skargi w pierwszej kolejności należy odwołać się do przepisów procedury regulującej zasady postępowania administracyjnego, zawartych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 – j.t. ze zm.), zwanej dalej k.p.a. Jakkolwiek żaden z przepisów k.p.a. nie definiuje wprost pojęcia "przewlekłego prowadzenia postępowania", to jednak definicję taką można wyprowadzić z zarówno z przepisów dotyczących ogólnych zasad postępowania administracyjnego jak i przepisów bezpośrednio określających termin załatwienia sprawy.
Formułując zasadę szybkości postępowania, w art. 12 § 1 k.p.a. wskazano,
że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Z kolei w § 2 tego przepisu przewidziano, że sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie.
Konkretyzując terminy do załatwienia sprawy administracyjnej w art. 35 § 1 k.p.a. powtórzono, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym
- w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3).
Z przywołanych wyżej przepisów wyprowadzić można wniosek, że prawidłowo przeprowadzone postępowanie administracyjne powinno zmierzać do szybkiego
i sprawnego załatwienia sprawy, przy czym w przypadku, gdy sprawa ma nieskomplikowany charakter, a do wniosku załączone zostały wszystkie niezbędne dokumenty, rozstrzygnięcie kończące postępowanie powinno zostać podjęte niezwłocznie. W pozostałych przypadkach, w szczególności, gdy organ przed wydaniem rozstrzygnięcia musi przeprowadzić postępowanie dowodowe, sprawa powinna zostać zakończona w rozsądnym terminie, a postępowanie powinno być prowadzone w taki sposób, aby ten rozsądny termin zachować. W szczególności dotyczy to sprawnego i szybkiego podejmowania kolejnych działań zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.
W tym kontekście przewlekłość postępowania może zatem polegać zarówno na tym, że organ nie podejmuje w sprawie zainicjowanej wnioskiem żadnych czynności, bądź podejmuje je z niczym nieuzasadnionym opóźnieniem, jak również na tym, że czynności w sprawie są co prawda podejmowane, jednak odstęp czasowy pomiędzy nimi jest na tyle duży, że prowadzi do nadmiernego i nieuzasadnionego wydłużenia czasu trwania postępowania, inaczej mówiąc gdy w sprawie brak jest należytej koncentracji czynności procesowych.
Podkreślić również należy, że ocena przewlekłości nie jest uzależniona od tego, czy w sprawie została wydana decyzja administracyjna, bądź inne rozstrzygnięcie kończące postępowanie. Osąd w tej kwestii dotyczy bowiem wyłącznie sposobu procedowania organu, w szczególności tego, czy czynności podejmowane były przez organ sprawnie i rzeczywiście zmierzały do wyjaśnienia sprawy i szybkiego zakończenia postępowania.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy,
że z przedłożonych przez organ akt postępowania wynika, iż skarżący w dniu
31 sierpnia 2017 r. złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP. Do wniosku załączył wymagane dokumenty, co pozostaje poza sporem, bowiem organ potwierdził w odpowiedzi na skargę, że wniosek skarżącego w dacie jego złożenia był kompletny i nie zawierał braków formalnych.
Pismem z dnia 27 września 2017 r., a więc po upływie blisko miesiąca od dnia złożenia wniosku, skarżący został poinformowany o tym, że decyzja w jego sprawie zostanie podjęta do dnia 29 grudnia 2017 r. ponieważ konieczne jest sprawdzenie złożonych dokumentów. Ponadto organ wskazywał na dużą liczbę spraw prowadzonych w sprawach dotyczących cudzoziemców. Jednocześnie skarżący został poinformowany o tym, że w przypadku, gdy konieczne będzie złożenie dodatkowych wyjaśnień lub dokumentów, zostanie o tym poinformowany za pośrednictwem poczty.
Pismo wzywające skarżącego do uzupełnienia dokumentów zostało skierowane do niego dopiero w dniu 13 października 2017 r., już po wniesieniu ponaglenia do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. W dniu 12 października 2017 r. organ zwrócił się do Delegatury ABW w G. Wydział Zamiejscowy w S., Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. i Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej w G. o informację, czy wjazd i pobyt skarżącego na terytorium RP stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
W świetle przedstawionej wyżej sekwencji zdarzeń nie ulega wątpliwości,
że pierwsza czynność w sprawie została podjęta dopiero po upływie blisko miesiąca od dnia złożenia przez skarżącego wniosku, przy czym nie była to czynność mająca na celu uzupełnienie materiału dowodowego, a zawiadomienie skarżącego
o niezakończeniu sprawy w terminie. Jednocześnie z akt postępowania nie wynika, aby organ w okresie od dnia 31 sierpnia 2017 r. (data złożenia wniosku), do dnia
27 września 2017 r. (data pierwszego pisma skierowanego do skarżącego), podejmował jakiekolwiek inne czynności w sprawie. Oceny tej nie zmienia przywoływana w odpowiedzi na skargę okoliczność, iż w okresie tym dokonywano analizy wniosku w zakresie wystąpienia negatywnych przesłanek do wszczęcia postępowania, co uwidoczniono w metryce sprawy.
Przede wszystkim bowiem wskazać należy, że stosownie do art. 61 § 3 k.p.a., datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Wszczęcie postępowania w tej dacie następuje jeżeli wniosek jest kompletny i nie zawiera braków formalnych, w przeciwnym razie organ winien wezwać wnioskodawcę do jego uzupełnienia w trybie art. 64 § 2 k.p.a.
W badanej sprawie wniosek był kompletny i nie zawierał braków formalnych, czego organ nie kwestionuje i został pozytywnie zweryfikowany już w dacie jego złożenia to jest 31 sierpnia 2017 r., co wynika wprost z przywoływanej przez organ metryki sprawy, gdzie pod pozycją [...] odnotowano, iż przeprowadzona analiza dokumentów złożonych przez skarżącego wykazała, że wniosek nie zawiera braków formalnych.
Analiza akt postępowania prowadzi zatem do przekonania, że postępowanie z wniosku A. P. zostało skutecznie wszczęte w dacie jego złożenia, o czym świadczy również znajdująca się na k. 30 akt tabela obrazująca weryfikację wniosku.
W dniu 1 września 2017 r. wniosek został zarejestrowany w SI Chronos (poz. 4 metryki), natomiast kolejna czynność, polegająca na zawiadomieniu skarżącego o tym, że jego wniosek zostanie rozpoznany w późniejszym terminie, została podjęta
27 września 2017 r. (poz. 5 metryki), zaś działania mające bezpośredni związek
z załatwieniem sprawy, dopiero w dniu 12 października 2017 r.
Nie ulega zatem wątpliwości, że postępowanie w sprawie prowadzone było przewlekle, bowiem organ przez blisko półtora miesiąca nie wykonał w sprawie żadnych czynności nakierowanych na załatwienie wniosku i wydanie rozstrzygnięcia. W tym kontekście nie zasługują na uwzględnienie twierdzenia organu, iż w okresie od dnia 6 do dnia 26 września 2017 r. przeprowadzano analizę dokumentów, posiadanych rejestrów i systemów, skoro dokumenty złożone przez skarżącego zostały już poddane analizie w dacie złożenia i przeszły pozytywną weryfikację. Z kolei analiza posiadanych rejestrów i systemów nie znalazła swojego materialnego efektu w postaci chociażby notatki, z której wynikałoby kiedy i jakie rejestry i systemy zostały sprawdzone, jakie poczyniono ustalenia, a przede wszystkim obrazującej, że wykonanie tych czynności było na tyle pracochłonne, że musiało trwać blisko trzy tygodnie.
Sąd nie podzielił także wyrażonego w odpowiedzi na skargę poglądu,
iż długotrwałe prowadzenie postępowania wynikało, między innymi, z konieczności oczekiwania na informacje od Delegatury ABW w G. Wydział Zamiejscowy
w S., Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. i Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej w G.. Argument ten mógłby zostać uwzględniony w sytuacji, gdyby do wymienionych służb zwrócono się niezwłocznie po dokonaniu formalnej weryfikacji wniosku, a nie po blisko półtoramiesięcznym okresie od dnia jego wpływu. Brak jest również logicznego wytłumaczenia z jakich względów skierowanie pisma do wskazanych organów nie mogło nastąpić w tym czasie, gdy organ dokonywał sprawdzania rejestrów, bądź w dacie, gdy wygenerowano pierwsze pismo do skarżącego. Z tych względów nie mogą zostać uwzględnione wywody organu odnoszące się do terminów do udzielenia odpowiedzi, które upływały dla poszczególnych służb w połowie listopada 2017 r., terminy te były bowiem prostą konsekwencją zbyt późnego wystąpienia do służb o udzielenie informacji na temat skarżącego. Inaczej mówiąc, gdyby organ wystąpił z wnioskami o udzielenie informacji niezwłocznie po pozytywnej weryfikacji wniosku, odpowiedź od służb otrzymałby odpowiednio wcześniej.
Analiza akt postępowania i odpowiedzi na skargę wskazuje, zdaniem sądu, jednoznacznie, że przyczyną opieszałości jest duża ilość spraw dotyczących cudzoziemców ubiegających się o przyznanie pobytu czasowego na terenie RP i brak możliwości, przy określonym stanie kadrowym urzędu, sprawnej i szybkiej realizacji wpływających wniosków. Nie jest to jednak okoliczność, która mogłaby się przełożyć na ocenę przewlekłości postępowania. Strona ma bowiem prawo oczekiwać, że postępowanie zainicjowane jej wnioskiem – zgodnie z zasadą szybkości i ograniczonego formalizmu, rozpoznane zostanie bez zbędnej zwłoki, przy użyciu najprostszych środków prowadzących do załatwienia sprawy (art. 12 k.p.a.).
Zasada ta nie może doznawać ograniczenia z przyczyn leżących po stronie organu, którego zadaniem jest taka organizacja pracy, która umożliwi dostosowanie jego struktury do zmieniających się warunków, zwłaszcza – co wynika również
z odpowiedzi na skargę, że znaczny wpływ wniosków o przyznanie pobytu czasowego na terenie RP nie ma charakteru incydentalnego, a jest efektem szerszego zjawiska - dużego zapotrzebowania rynku pracy. Stąd działania organu winny być nakierowane na szybkie i sprawne załatwianie wniosków, zwłaszcza, gdy dotyczą one osób, które już przebywały i pracowały legalnie na terytorium RP. W szczególności strony nie mogą obciążać konsekwencje niewłaściwej organizacji pracy, czy braków kadrowych po stronie organu.
W badanej sprawie, w świetle przedstawionych wyżej okoliczności, nie ulega zatem wątpliwości, że postepowanie prowadzone było przewlekle i w ocenie sądu przewlekłość ta rażąco naruszała prawo. Zważyć bowiem należy, że organ do dnia
12 października 2017 r. nie podjął w sprawie żadnych czynności ukierunkowanych na załatwienie sprawy, a dopiero po upływie miesiąca od dnia złożenia wniosku poinformował skarżącego o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie, wyznaczając jednocześnie bardzo odległy termin jej załatwienia do dnia 29 grudnia 2017 r. Takie postępowanie organu nie może zasługiwać na aprobatę w sytuacji, gdy brak jest racjonalnych i uzasadnionych przesłanek do tak długiego procedowania
w stosunkowo prostej sprawie. Bez znaczenia przy tym pozostaje przywoływana przez organ okoliczność nieuzupełnienia przez skarżącego dokumentów, skoro ich dezaktualizacja była prostą konsekwencją opieszałości organu.
W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził,
że Wojewoda Zachodniopomorski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, a w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Nie ulega wątpliwości, że tak długi okres oczekiwania na załatwienie sprawy miał dla skarżącego o tyle poważne następstwa, że pozbawił go możliwości wykonywania pracy i zarobkowania z jednej strony i spowodował konieczność aktualizacji wymaganych dokumentów - z drugiej. Tym samym za zasadne sąd uznał żądanie skarżącego przyznania na jego rzecz sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., nie podzielił jednak stanowiska skarżącego w przedmiocie jej wysokości.
Ta bowiem, zdaniem sądu, powinna nawiązywać do realiów sprawy i stanowić zindywidualizowane, wynikające z analizy sytuacji strony, będące konsekwencją przewlekłego prowadzenia postępowania, zadośćuczynienie za oczekiwanie na rozpoznanie jej sprawy.
Określając wysokość sumy pieniężnej sąd wziął zatem pod uwagę zarówno czas trwania postępowania, jak i okoliczność, że na skutek opieszałości organu skarżący pozostawał bez zatrudnienia. Sąd uznał, że w tych okolicznościach przyznana suma pieniężna powinna odpowiadać w przybliżeniu wartości wynagrodzenia skarżącego netto, za okres trzech miesięcy - do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
O kosztach postępowania orzeczono na postawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło