II OZ 653/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 274/18 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T. V. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Postanowieniem z dnia 15 marca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 274/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał na wniosek T. V. (dalej również jako "skarżący") wykonanie decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej również jako "organ") z dnia [...] listopada 2017 r. w przedmiocie zobowiązania do powrotu. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że wraz ze skargą skarżący złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na okoliczność, iż wydalenie z terytorium RP na tym etapie postępowania uniemożliwiłoby stronie realizację prawa do sądu. W ocenie Sądu, realność spowodowania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków wynikających z zaskarżonej decyzji oraz okoliczności wskazane przez stronę skarżącą przemawiały za uwzględnieniem wniosku. Sąd wskazał, że wyjazd cudzoziemca z Polski przed rozpoznaniem sprawy, pozbawia go nie tylko możliwości osobistego uczestnictwa w postępowaniu sądowym, ale także sprawia, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi, udzielona cudzoziemcowi ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna, gdyż nie zostanie mu udzielona ochrona międzynarodowa zgodnie z Konwencją Genewską dotyczącą statusu uchodźców sporządzoną w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 ze zm.) oraz Protokołem Nowojorskim dotyczącym statusu uchodźców sporządzonym w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 517). Ponadto Sąd podkreślił, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie toczy się jeszcze postępowanie ze skargi żony skarżącego – E. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2017 r. o zobowiązaniu jej wraz z małoletnimi dziećmi T. V. i J. V. do powrotu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Postanowieniu z dnia 15 marca 2018 r. zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, tj. art. 61 § 3 w zw. z art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.: dalej "p.p.s.a.") poprzez orzeczenie o wstrzymaniu wykonania decyzji, pomimo braku wskazania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie konkretnych okoliczności faktycznych przemawiających za wstrzymaniem wykonania decyzji w świetle przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz braku wykazania przez skarżącego realizacji przestanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji zawartych w w/w regulacji, 2. naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, tj. art. 61 § 3 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez: - oparcie zaskarżonego orzeczenia o argumentację odwołującą się do przepisów Konwencji Genewskiej dotyczącej statusu uchodźców, sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz.U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 ze zm.) oraz Protokołu Nowojorskiego dotyczącego statusu uchodźców, sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. (Dz.U. z 1991 r. Nr 119, poz. 517), które to przepisy w sprawie stanowiącej przedmiot kontroli sądu nie miały w ogóle zastosowania, - oparcie zaskarżonego orzeczenia o argumentację odwołującą się do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2005 r., (sygn. akt II OZ 1330/05), które to postanowienie dotyczyło innego typu postępowania administracyjnego i w związku z powyższym stanowisko w nim wyrażone nie mogło wskazywać na potrzebę wstrzymania wykonania decyzji wydanej w sprawie niniejszej. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik organu rozwinął powyższe zarzuty podnosząc, w oparciu o orzecznictwo sądów administracyjnych, że ustawodawca nie przewidział możliwości automatycznego stosowania ochrony tymczasowej w przypadku każdej skargi na rozstrzygnięcie, które wiąże się z opuszczeniem przez cudzoziemca terytorium kraju goszczącego stawiając wymóg by to strona występująca z wnioskiem wyraźnie wykazała, że spełnia przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie pełnomocnika organu strona tych przesłanek nie wykazała. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Kompetencja sądu administracyjnego do wstrzymania wykonania aktu lub czynności została uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma chronić stronę, tak by w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki jakie może wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji, nie poniosła znacznej szkody lub nie wystąpiły trudne do odwrócenia skutki. Wnioskodawca jest zobligowany do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia mu znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Na wstępie należy wskazać, że wbrew ocenie Sądu I instancji nie istnieje obecnie ryzyko uniemożliwienia skarżącemu realizowania prawa do sądu. Może on podejmować działania procesowe, które zapewnią mu skuteczny udział w postępowaniu wywołanym skargą na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2017 r. Skarżący w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, a ponadto – mając na uwadze specyfikę tego postępowania, które nie wymaga osobistego udziału strony na rozprawie i zasadę orzekania na podstawie akt sprawy (art. 107 i art. 133 § 1 p.p.s.a.) – nie można przyjąć, że do zapewnienia stronie prawa do sądu konieczne jest orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Zgodzić się w trzeba z argumentacją zażalenia wskazującą na wadliwość uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w części odwołującej się do przepisów Konwencji Genewskiej dotyczącej statusu uchodźców oraz Protokołu Nowojorskiego dotyczącego statusu uchodźców. Akty te nie miały zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem w obecnym stanie prawnym kwestia nadania statusu uchodźcy (udzielenia ochrony międzynarodowej) jest przedmiotem odrębnego postępowania, poprzedzającego postępowanie w przedmiocie zobowiązania do powrotu. Formy ochrony, które mogą być przyznane cudzoziemcowi w ramach procedury zobowiązania do powrotu (wymienione w art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach), wykraczają poza ramy Konwencji Genewskiej dotyczącej statusu uchodźców oraz Protokołu Nowojorskiego dotyczącego statusu uchodźców. Rację ma Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, że w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia jest zobowiązanie do powrotu nie można przyjąć swoistego automatyzmu stosowania ochrony tymczasowej. W każdorazowym przypadku należy wymagać od strony, aby uprawdopodobniła przesłanki wskazane z art. 61 § 3 p.p.s.a. Z uwagi na powyższe postanowienie Sądu I instancji należało uchylić. Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze zasadę, że w postępowaniu o udzielenie ochrony tymczasowej Sąd, poza analizą samego wniosku i zawartej w nim argumentacji pod kątem przesłanek wstrzymania z art. 61 § 3 p.p.s.a., powinien dokonać jednocześnie analizy akt sprawy (sądowych i administracyjnych), uwzględniając okoliczności wskazujące na zasadność zastosowania ochrony tymczasowej, zauważa, że w aktach sprawy znajdują się na obecnym etapie dodatkowe argumenty podniesione przez skarżącego. Zarówno pismo z dnia [...] marca 2018 r. jak i pismo z dnia [...] maja 2018 r. dotyczą sytuacji dzieci skarżącego. W pierwszym z nich skarżący przedstawił sytuację zdrowotną swojego syna – J., którego stan wymaga konsultacji neurologicznej. Syn leczył się już w poradni neurologicznej w 2016 r. W przeszłości miał epizody drgawek i wysokiej gorączki. Aktualnie wyznaczono mu wizytę na konsultację neurologiczną w Ośrodku Pediatrycznym Centralnego Szpitala Klinicznego w L. na dzień [...] sierpnia 2018 r. Do pisma z dnia [...] marca 2018 r. skarżący dołączył kserokopie dokumentacji medycznej. Naczelny Sąd Administracyjny w odniesieniu do powyższego stwierdza, że wskazywane schorzenie (przy braku jednoznacznej diagnozy i potrzebie dalszych konsultacji) może być leczone w kraju pochodzenia syna skarżącego, a zatem wyjazd z Polski nie spowoduje pod tym względem znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków. Odnośnie do pisma z dnia [...] maja 2018 r. w którym skarżący powołuje się z kolei na sytuację małoletniego brata – A., przejawiającego wyjątkowe zdolności piłkarskie, Sąd stwierdza, że skarżący nie wykazał w jaki sposób w postępowaniu, które dotyczy bezpośrednio jego osoby spełnione zostały przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. Pomimo to należy wskazać, że nietrafne jest powołanie się na argumentację z orzeczenia WSA w Warszawie z dnia 10 maja 2012 r. w sprawie V SA/Wa 2581/11, gdyż w sprawie wskazywano na szczególny związek ze środowiskiem polskim (występy w teatrze w sztukach wystawianych w języku polskim). Nie jest to z pewnością tożsame z sytuacją rozwoju talentu piłkarskiego, który nie jest zagrożony ze względu na zmianę kraju pobytu. Niezależnie od powyższego skarżący powinien wskazać jakie konkretnie, wobec niego samego, przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. spowodować może wykonanie zaskarżonej decyzji. Tego jednak, w ocenie Sądu orzekającego w niniejszym postępowaniu, skarżący nie wykazał. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 i art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.