I SA/Wa 1481/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu radcy prawnego P. C. w zakresie punktu 2 postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 lipca 2017 r. odmawiającego przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi A. P. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1481/16 oddalającego skargę A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: utrzymać w mocy punkt 2 postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 grudnia 2016 r., oddalił skargę A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] sierpnia 2016 r. nr [...]. Postanowieniem z 13 marca 2017 r. straszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał A. P. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego oraz umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Pełnomocnikiem skarżącej został wyznaczony radca prawny P. C. Postanowieniem z 26 czerwca 2017 r. Sąd odrzucił na posiedzeniu niejawnym skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu z 15 grudnia 2016 r. W dniu 12 lipca 2017 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęło zawiadomienie pełnomocnika o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z 15 grudnia 2016 r. wraz z wnioskiem o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Pełnomocnik oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. Pełnomocnik dołączył opinie o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z 15 grudnia 2016 r. W dniu 20 lipca 2017 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęło zawiadomienie pełnomocnika o braku podstaw do wniesienia zażalenia od postanowienia Sądu z 26 czerwca 2017 r. wraz z wnioskiem o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Pełnomocnik oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. Pełnomocnik dołączył opinie o braku podstaw do wniesienia zażalenia od postanowienia Sądu z 26 czerwca 2017 r. odrzucającego skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu z dnia 15 grudnia 2016 r. Postanowieniem z 28 lipca 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w punkcie 1 przyznał ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego P. C. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych oraz kwotę 41,40 (czterdzieści jeden złotych 40/100) złotych, stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług za sporządzenie i wniesienie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, łącznie kwotę 221,40 (dwieście dwadzieścia jeden 40/100) złotych; zaś w punkcie 2 odmówił przyznania wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia. W dniu 28 sierpnia 2017 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynął sprzeciw radcy prawnego P. C. w zakresie punktu 2 postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 lipca 2017 r., odmawiającego przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 2 lit.d rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w zw. z art. 285 l Ppsa, w zw. z art. 177 § 4 Ppsa., w zw. z art. 194 § 1 pkt 7 Ppsa., w zw. z art. 197 § 2 Ppsa., w zw. z art. 6 § 1 ustawy o radcach prawnych, poprzez niezastosowanie w sytuacji, gdy radca prawny udzielił skarżącej pomocy prawnej, poprzez sporządzenie opinii prawnej. W sprzeciwie podniesiono, iż referendarz sądowy pominął okoliczność, że podstawę dla sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia od postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku stanowiły łącznie stosowane przepisy art. 285 l Ppsa., w zw. z art. 177 § 4 Ppsa., w zw. z art. 194 § 1 pkt 7 Ppsa., w zw. z art. 197 § 2 Ppsa. Zdaniem pełnomocnika nie można zgodzić się, iż sporządzając opinię prawną o braku podstaw do wniesienia zażalenia od postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku nie udzielono skarżącej faktycznej (rzeczywistej) pomocy prawnej. Zdaniem radcy prawnego w przedmiotowej sprawie udzielona została skarżącej pomoc prawna, poprzez sporządzenie stosownej opinii prawnej. Z tego względu, zdaniem pełnomocnika należne jest przyznanie wynagrodzenia według stawek właściwych dla wynagrodzenia należnego w postępowaniu zażaleniowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 250 ustawy z 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz.1369 ze zm.), zwanej dalej Ppsa. wyznaczony adwokat, radcy prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715), które obowiązuje od 2 listopada 2016 r. Postanowieniem z 28 lipca 2017 r., w zakresie pkt 1 przyznano pełnomocnikowi wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej według stawki określonej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia. W zakresie punktu 2 odmówiono pełnomocnikowi przyznania wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia. W ocenie referendarza nie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia od postanowienia Sądu z 26 czerwca 2017 r. odrzucającego skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia. W ocenie Sądu prawidłowo starszy referendarz sądowy uznał, iż wyznaczony pełnomocnik nie dokonał żadnej czynności określonej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit. a-d rozporządzenia z 3 października 2016 r. Oczywiste jest, że nie została sporządzona skarga kasacyjna, opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, czy też zażalenie od ww. postanowienia. Ponadto pełnomocnik nie uczestniczył w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Udzielona pomoc prawna polegała na sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia od postanowienia z 26 czerwca 2017 r. Należy zgodzić się z referendarzem, iż rozporządzenie z 3 października 2016 r., podobnie jak wcześniejsze rozporządzenie z 28 września 2002 r., nie przewiduje możliwości przyznania wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia. Tym samym stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyznania na rzecz pełnomocnika kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w oparciu o przepis § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 3 października 2016 r. Z § 21 ust. 1 pkt 2 jednoznacznie wynika za jaką opinię może być przyznane stosowne wynagrodzenie – jest to opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (§ 21 ust. 1 pkt 2 lit. b). Referendarz sądowy prawidłowo powołał się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 września 2010 r., sygn. akt II OSK 854/09. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przeważa stanowisko, że katalog czynności radcy prawnego w postępowaniu przed sądem administracyjnym drugiej instancji, za które przysługuje wynagrodzenie (o którym mowa w § 14 ust. 2 pkt 2 tego rozporządzenia) ma charakter zamknięty. Wynagrodzenie radcy prawnego za czynności, które nie zostały wymienione w § 14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, nie stanowi niezbędnych kosztów postępowania, o których mowa w art. 204 oraz w art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Słusznie referendarz podniósł, iż pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej. Faktyczna pomoc prawna polega m.in. na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu wniosków procesowych, wyrażaniu stanowiska w sprawie, czy też występowaniu przed sądem. Musi to być pomoc niezbędna i efektywna. Trudno za taką pomoc uznać sporządzenie przez pełnomocnika opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia (której to czynności nie obejmuje przepis § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia) zwłaszcza w sytuacji, gdy skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu z 15 grudnia 2016 r. została z przyczyn formalnych odrzucona z uwagi na jej niedopuszczalność. W orzecznictwie wskazuję się, że udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc. W ocenie Sądu podjęte przez pełnomocnika działania nie mogą zostać uznane za faktycznie udzieloną pomoc prawną. W konsekwencji prawidłowo odmówiono pełnomocnikowi przyznania wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 260 Ppsa., utrzymał w mocy pkt 2 zaskarżonego postanowienia z 28 lipca 2017 r.