I SA/Wa 1787/17

WyrokWSA w Warszawie2018-03-07

Skład orzekający: Emilia Lewandowska, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Iwona Kosińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa, będąca w dniu 27 maja 1990 r. we władaniu Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych, która nie wykazała stosownego tytułu prawnego do tej nieruchomości, mogła zostać z mocy prawa skomunalizowana na rzecz gminy?
Ratio decidendi
Nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa, która w dniu 27 maja 1990 r. nie była oddana w zarząd lub użytkowanie na podstawie stosownej decyzji lub umowy, należała w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, nawet jeśli faktycznie władała nią inna jednostka organizacyjna (np. Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych), która nie wykazała odpowiedniego tytułu prawnego. W związku z tym, taka nieruchomość podlegała komunalizacji z mocy prawa na rzecz właściwej gminy, a decyzja stwierdzająca nabycie własności ma charakter deklaratoryjny.
Stan faktyczny
Gmina D. zaskarżyła decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej utrzymującą w mocy decyzję Wojewody, która stwierdziła nabycie z mocy prawa przez Gminę własności nieruchomości Skarbu Państwa. Gmina zarzuciła organom błędne ustalenie, że nieruchomość należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, kwestionując brak ustaleń co do podstawy wpisu Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych jako zarządcy oraz zarzucając naruszenie przepisów postępowania i interesu prawnego gminy. Sąd oddalił skargę, uznając stanowisko organów za prawidłowe.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka- Płaczkowska WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2018 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., po rozpatrzeniu odwołania Gminy D. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. stwierdzającej nabycie przez skarżącą Gminę z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w [...], gmina D., oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] o powierzchni [...] ha, utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. stwierdził nabycie przez skarżącą Gminę z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że zgodnie z zaświadczeniem Starosty [...] z dnia 28 listopada 2013 r. przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa - we władaniu Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w [...] (użytek - droga). Obecnie w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa, natomiast jako władający Starosta. Stan władania przedmiotową nieruchomością na dzień 27 maja 1990 r. ustalono na podstawie rejestrów prowadzonych w formie analogowej do 1992 r., co wynika z pisma Starosty z dnia 30 listopada 2015 r. W rejestrach tych znajdują się ręcznie dokonane skreślenia w rubryce "władający", bez określenia numeru zmiany, na podstawie której dokonano nowych wpisów, brak jest też jakichkolwiek dokumentów potwierdzających słuszność dokonania przedmiotowych zmian (decyzji, protokołów lub innych dokumentów). Organ I instancji przywołał treść art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 24 ust. 3 i 4 pkt 1 lit. c załącznika do zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów i wywiódł, że zapisy w ewidencji gruntów prowadzonej przez Starostę [...] według stanu na dzień 27 maja 1990 r. były niezgodne z ówcześnie obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie, które to przepisy organ chronologicznie przedstawił. W ocenie organu, prawidłowy zapis w ewidencji gruntów powinien brzmieć: Skarb Państwa - we władaniu terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, tj. Gminy D. Również aktualne zapisy w ewidencji, tj. Skarb Państwa - we władaniu Starosty [...], dokonane na podstawie art. 49 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a w konsekwencji zapisy w księdze wieczystej (których podstawą były dane z ewidencji gruntów i zaświadczenia starosty), są niezgodne z właściwym sposobem prowadzenia ewidencji. Mając powyższe na uwadze, organ I instancji uznał, że spełniona została pozytywna przesłanka z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r., tj. przedmiotowa nieruchomość należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, wobec czego stała się w dniu wejścia w życie ustawy z mocy prawa mieniem właściwej gminy, tj. Gminy D. Jednocześnie, w ocenie organu nie zaistniała żadna z przesłanek negatywnych wynikających z art. 11 ust. 1 czy art. 12 powołanej ustawy. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, Gmina D. wniosła odwołanie. W uzasadnieniu zarzuciła organowi I instancji błędne ustalenie, że sporne mienie należało do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że prowadząc postępowanie w przedmiocie komunalizacji mienia, organ powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy mienie to stanowiło w dacie 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa, a następnie, po pozytywnym ustaleniu w tym zakresie, czy należało ono w tym dniu do podmiotów wskazanych w art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Po ustaleniu, że mienie spełniało przesłanki do jego komunalizacji z mocy prawa, organ powinien w dalszej kolejności ustalić, czy nie wystąpiły przesłanki negatywne wskazane w art. 11-12 powołanej ustawy. Ze znajdującego się w aktach wypisu z rejestru gruntów, zaświadczenia Starosty z dnia 28 listopada 2013 r., pism Starosty z dnia 27 listopada 2015 r. i z dnia 30 listopada 2015 r. wynika, że sporna działka na dzień 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa - we władaniu Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych (użytek - droga). Obecnie w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę jako właściciel jest wpisany Skarb Państwa, natomiast jako władający Starosta [...]. W rejestrach tych znajdują się ręcznie dokonane skreślenia w rubryce "władający", bez określenia numeru zmiany, na podstawie której dokonano nowych wpisów. Brak jest też jakichkolwiek dokumentów potwierdzających słuszność dokonanych zmian (decyzji, protokołów lub innych dokumentów). Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych i Trybunału Konstytucyjnego, organ II instancji wyjaśnił pojęcie użytego w art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. sformułowania "należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego" oraz znaczenie dla rozpatrywanej sprawy treści art. 6 i art. 38 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym w dacie 27 maja 1990 r. Organ II instancji wyjaśnił, że jedynie istniejący po stronie Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych tytuł prawny świadczyłby, że sporna nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i z tego względu nie podlega komunalizacji. W przeciwnym razie, stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste były zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podzieliła stanowisko organu I instancji, że zebrana w sprawie dokumentacja potwierdza, iż w dniu 27 maja 1990 r. sporna nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, a Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych nie przysługiwał w tej dacie tytuł prawny do tej nieruchomości oparty na stosownej decyzji lub umowie. Tym samym, sporna nieruchomość należała, w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. na rzecz właściwej gminy. Organ odwoławczy nie dopatrzył się również wystąpienia negatywnych przesłanek komunalizacji, o których mowa w art. 11-12 powołanej ustawy. Na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Gmina D. W uzasadnieniu skargi zarzuciła naruszenie przez organy rozpatrujące sprawę: - art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że skarżąca nabyła z mocy prawa nieodpłatnie prawo własności przedmiotowej nieruchomości, które to mienie zakwalifikowano jako mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, pomimo że: sporna nieruchomość nigdy nie należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, jak i nie była w żaden sposób utrzymywana przez skarżącą. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że udowodnienie prawa zarządu lub prawa użytkowania nieruchomości wymagało potwierdzenia dokumentem, o którym mowa w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, mimo iż przepis ten nie określa takich dokumentów. - art. 7, art. 8 i art. 77 kpa poprzez ich niezastosowanie, niewyjaśnienie w wystarczający sposób stanu sprawy, a przede wszystkim: nieprzeprowadzenie postępowania w celu ustalenia, na podstawie jakiego dokumentu jako zarządca nieruchomości była wpisana Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych, a następnie Starosta, przekroczenie uprawnień organu i oceny prawidłowości wpisów w ewidencji gruntów prowadzonej przez Starostę (zarzucenie im niezgodności z ówcześnie obowiązującym prawem) według stanu na dzień 27 maja 1990 r., mimo braku uprawnień organu do dokonania takiej oceny, dokonanie przez organ ustaleń dotyczących prawa zarządu/prawa użytkowania wieczystego nieruchomości według przepisu, który nie odnosi się do tych uprawnień, tj. art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. - interesu prawnego skarżącej, poprzez stwierdzenie, że przedmiotowe nieruchomości są własnością skarżącej po ponad 25 latach od wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., co powoduje, iż skarżąca odpowiada wstecz za utrzymanie przedmiotowej nieruchomości oraz wszelakie zdarzenia, które mogły mieć na niej miejsce, pomimo że organ I instancji miał wiedzę, iż skarżąca nie uznaje się za właściciela przedmiotowej nieruchomości, w związku z faktem niezgłoszenia jej w spisie inwentaryzacyjnym do dnia 31 grudnia 2005 r., co stanowi nadużycie prawa. - art. 138 kpa poprzez błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy zachodziły przesłanki do uchylenia decyzji i umorzenia postępowania bądź przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Powołując się na powyższe naruszenia, skarżąca gmina wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie ustaliła w sposób dostateczny stanu faktycznego sprawy. Przede wszystkim, organy nie ustaliły, co stanowiło podstawę wpisania do ewidencji gruntów Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych jako zarządcy spornej nieruchomości. W ocenie skarżącej, powołany przez organ odwoławczy art. 38 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. nie określa żadnych z wymienionych dokumentów jako podstawy udowodnienia prawa zarządu czy użytkowania nieruchomości. Ponadto, organ powinien w sposób wyczerpujący zbadać materiał dowodowy i bez wątpliwości ustalić, czy takowy dokument istnieje, czy też nie, czego nie uczynił. Organy ograniczyły się zaś tylko do oceny prawidłowości wpisów w ewidencji gruntów prowadzonej przez Starostę według stanu na dzień 27 maja 1990 r. i zarzucenia im niezgodności z ówcześnie obowiązującym prawem, przekraczając swoje uprawnienia. Skarżąca zarzuciła ponadto, że wydając zaskarżoną decyzję, organ naruszył jej interes prawny. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Organy rozpatrujące sprawę ustaliły, że Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych nie przysługiwał do wskazanej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. odpowiedni tytuł prawny. Nie legitymowała się ona bowiem dokumentem potwierdzającym uzyskanie prawa zarządu (użytkowania) przedmiotowej nieruchomości, co z kolei doprowadziło organy do konkluzji, że jako składnik mienia państwowego sporna nieruchomość należała w dniu 27 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Zdaniem Sądu, dokonana przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową ocena rozpatrywanej sprawy jest prawidłowa i znajduje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz obowiązujących przepisach. Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowił art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.), zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą komunalizacyjną". W myśl tego przepisu, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organów założycielskich, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom staje się w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Podejmowana w tej sprawie decyzja ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza ona fakt prawny, jaki zaistniał w dniu wejścia w życie ustawy. Obowiązkiem organów orzekających w przedmiocie komunalizacji mienia jest zatem ustalenie, czy według stanu na dzień 27 maja 1990 r. mienie to stanowiło własność Skarbu Państwa i czy należało do: rady narodowej bądź terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstwa państwowego, dla którego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełniły funkcje organów założycielskich, albo do zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom. Okolicznością niesporną w sprawie jest fakt przysługiwania Skarbowi Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 roku. W sprawie nie jest kwestionowane, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła drogę wewnętrzną, która nie była zaliczona do żadnej kategorii dróg publicznych. W tej sytuacji nie można mówić o powstaniu prawa zarządu do spornej nieruchomości po stronie Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych z mocy samego prawa, gdyż taki zarząd mógł dotyczyć tylko nieruchomości zajętych pod drogi publiczne (art. 22 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r.). W sprawie nie wykazano również, aby Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych dysponowała w dacie 27 maja 1990 r. tytułem prawnym do spornej nieruchomości, co wykluczałoby możliwość jej komunalizacji na rzecz gminy. Jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy, o przynależności mienia do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego decydowała treść art. 6 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. z 1989 r. Dz. U. Nr 14, poz. 74, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej. W myśl powołanego przepisu, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Z przepisu tego wynikało, że nieruchomości, które nie zostały przez terenowy organ administracji państwowej rozdysponowane w sposób tam określony, "należały" do tego organu niezależnie od tego, jaki podmiot faktycznie władał danym mieniem. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, który sąd w składzie orzekającym podziela, że użyte w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej sformułowanie "należące" do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego oznacza przynależność mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym (rozumianym jako posiadanie określonego tytułu prawnego), a nie tylko w sensie faktycznym. Wobec powyższego, za nieruchomość "nienależącą" do terenowego organu administracji można uznać tylko taką nieruchomość, która w dniu 27 maja 1990 r. była w sposób prawem przewidziany oddana w zarząd lub użytkowanie państwowej jednostce organizacyjnej. W tym czasie ustanowienie zarządu wymagało stosownej formy prawnej, tj. odpowiedniej decyzji lub umowy. Stanowił o tym jednoznacznie art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, zgodnie z którym państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Tego rodzaju dokumentami, jak już zaznaczono wyżej, nie legitymowała się Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych. Brak tytułu prawnego Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w dniu 27 maja 1990 r. do spornej nieruchomości oznacza, że należała ona wówczas, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. O tym natomiast, że terenowym organem administracji państwowej, o którym mowa w tym przepisie, jest organ stopnia podstawowego, przesądza art. 3 ust. 2 przywołanej ustawy, stanowiąc, że ilekroć w ustawie jest mowa o radach narodowych lub terenowych organach administracji państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady narodowe stopnia podstawowego lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw geodezji i gospodarki gruntami. W tym stanie rzeczy rację ma organ odwoławczy, formułując ocenę, że w sprawie spełnione zostały wszystkie materialnoprawne przesłanki komunalizacji mienia z mocy prawa. Zarzut zaś naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, oparty na kwestionowaniu "należenia" przedmiotowej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. do terenowego organu administracji stopnia podstawowego, uznać należy za bezzasadny. Niezasadne okazały się również podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 77 oraz art. 138 kpa. Analiza akt sprawy potwierdza, że organy prowadzące postępowanie komunalizacyjne prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zebrały dokumentację niezbędną do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, a z poczynionych ustaleń faktycznych i prawnych wyprowadziły słuszne wnioski. Należy także zwrócić uwagę, że wobec treści art. 6 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym w dacie 27 maja 1990 r., organy administracji nie miały obowiązku badania, czy gminie przysługiwał tytuł prawny do gruntu w sytuacji, gdy inny podmiot nie legitymował się takim tytułem. Uprawnienia władcze gminy do mienia, do którego nie wykazały tytułu prawnego inne podmioty, potwierdził Trybunał Konstytucyjny w uchwale z 9 grudnia 1992 r., sygn. W 13/91 (publ. OTK 1992, nr 2, poz. 37). W powołanej uchwale TK wskazał, że pojęcie normatywne "należące do" użyte w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej w odniesieniu do nieruchomości stanowiących mienie ogólnonarodowe (państwowe), będących w dyspozycji przedsiębiorstw państwowych oznacza w tym przepisie, że przedsiębiorstwa te wykonywały w stosunku do tych nieruchomości różnego rodzaju uprawnienia o charakterze cywilnoprawnym, co nie wyłącza, że grunty będące w zarządzie przedsiębiorstw państwowych (nie stanowiące ich własności) z punktu widzenia uprawnień administracyjnych o charakterze władczym "należały do" terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, które wykonywały uprawnienia władcze w stosunku do wymienionych wyżej gruntów (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt I OSK 593/13, pub. orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia zaskarżoną decyzją interesu prawnego Gminy D., którego skarżąca upatruje w nierespektowaniu przez organ okoliczności, że gmina nie uznaje się za właściciela spornej nieruchomości, o czym organ miał wiedzę od 25 lat. Podnieść trzeba, że sprzeciw skarżącej wobec rozwiązań przyjętych w ustawie komunalizacyjnej, które nie są zgodne z oczekiwaniami Gminy, nie może mieć w niniejszej sprawie znaczenia. Jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma okoliczność "należenia" spornej nieruchomości, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy, do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego w dniu 27 maja 1990 r. Jak wyjaśniono powyżej, stan faktyczny i prawny spornej nieruchomości powoduje, że mieści się ona w kryterium określonym art. 6 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W tej sytuacji, wobec nieprzekazania do 31 grudnia 2005 r. spisu inwentaryzacyjnego nieruchomości, które stały się własnością gminy z mocy prawa, obowiązkiem organu było wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia przez Gminę D. własności nieruchomości na podstawie art. 17a w związku z art. 18 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło