IV SA/Po 1229/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr. ) Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 07 marca 2018 r. sprawy ze skargi M. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego M. O. kwotę 100 złotych (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Burmistrz [...] na podstawie art. 94 ust. 1, 96 ust. 1 i art. 97 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm. – dalej u.g.n.) zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w [...] W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że działka nr [...] nie znajduje się na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, ani nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy. Podkreślono, że działka ta oznaczona jest jako "dr" – droga, a zatem nie jest nieruchomością wykorzystywaną na cele rolne i podlega regulacjom u.g.n. Podano również, że proponowany podział ma na celu wydzielenie nowoprojektowanych działek nr [...] oraz [...] przeznaczonych wyłącznie na powiększenie sąsiednich nieruchomości. Odwołanie od powyższej wniósł M. O. (dalej – skarżący), który podniósł zarzut wydania przedmiotowej decyzji z naruszeniem zasad współżycia społecznego, rażącym naruszeniem interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, albowiem podział przedmiotowej nieruchomości położonej w [...] spowoduje niemożność korzystania z niej jako drogi, a w konsekwencji wymusi konieczność objazdu do drogi powiatowej. Skarżący wskazał również, że swojego interesu prawnego upatruje w fakcie, iż jako właściciel nieruchomości położonej przy działce nr [...], jest bezpośrednio zainteresowany korzystaniem z tej drogi. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność odwołania M. O.. SKO w [...] wskazało, że decyzja podziałowa dotyczy nieruchomości, której skarżący nie był i nie jest właścicielem, ani też nie posiada do niej żadnego tytułu prawnorzeczowego. Tym samym, zdaniem SKO w [...], skarżącemu nie przysługuje interes prawny w zaskarżeniu decyzji Burmistrza [...]. SKO w [...] stwierdziło, że zaskarżona decyzja w żadnym stopniu nie narusza prawa M. O. jako właściciela nieruchomości położonej przy dzielonej działce nr [...] w [...], bowiem nie został on przez jej podział pozbawiony dostępu do drogi publicznej. Podkreślić przy tym należy, co zostało też zaznaczone w treści postanowienia, że okoliczność ta została przyjęta za twierdzeniami skarżącego o takowym dostępie. Tym samym organ II instancji uznał, że skoro decyzja podziałowa nie pozbawia M. O. – jako właściciela nieruchomości położonej przy działce nr [...] dostępu do drogi publicznej posiada on wyłącznie interes faktyczny, a nie prawny, a zatem nie przysługuje mu prawo do złożenia środka odwoławczego. Od powyżej opisanego postanowienia, pismem z dnia [...] listopada 2017 r., M. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której żąda uchylenia zaskarżonego postanowienia SKO w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. W treści przedmiotowej skargi skarżący podnosi, że działka nr [...], która stanowi drogę kończy się na działce nr [...] i nie prowadzi dalej do drogi publicznej. Dopiero wytyczenie tej drogi spowoduje objazd do drogi publicznej. W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia oceny prawidłowości postanowienia SKO w [...] Materialnoprawną podstawę zaskarżonego aktu stanowią przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do treści art. 93 i art. 94 u.g.n. podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 93 ust. 1), a w razie braku tego planu - z przepisami odrębnymi (art. 94 ust. 1); przy czym zgodność z ustaleniami planu dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu (art. 93 ust. 2). Szczególne wymogi dotyczące możliwości podziału geodezyjnego nieruchomości wskazane zostały w przepisach art. 93 ust. 2a-3b u.g.n. W myśl przepisu art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej przy czym za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych. Z kolei przepis art. 99 powołanej ustawy stanowi, że jeżeli zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ustanowieniu służebności, o których mowa w art. 93 ust. 3, podziału dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w drodze podziału zostaną one ustanowione. Z kolei przepis art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podziału nieruchomości dokonuje się z urzędu lub na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny, tak więc w każdym wypadku stroną postępowania o podział nieruchomości może być osoba, której przysługują do tej nieruchomości prawa rzeczowe. Oczywistą jest rzeczą, że właścicielom działki sąsiedniej nie przysługuje prawo do wszczęcia postępowania w sprawie podziału nieruchomości z którą ich działka. Inną jednak kwestią jest status właściciela działki sąsiadującej w sytuacji gdy w wyniku podziału nieruchomości sąsiedniej i utworzenia nowych działek zostanie pozbawiony dostępu do drogi publicznej. Odwołując się do powyższych rozważań w niniejszej sprawie konieczne jest wskazanie na dominujący w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, który wskazuje, że skoro ustawodawca zakłada niedopuszczalność podziału nieruchomości na działki, które byłyby pozbawione dostępu do drogi publicznej, to tym samym nie dopuszcza również do tego, by w wyniku tego podziału działki sąsiednie, już istniejące, były pozbawione dostępu do drogi publicznej posiadanego przed dokonanym podziałem (tak m.in. wyrok NSA z dnia 14.09.2010 r., II OSK 1343/09 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA"). Zaskarżone postanowienie SKO w [...] nie może się ostać. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w toku przedmiotowego postępowania prowadzi do wniosku, iż organ II instancji nie sprostał dyspozycji przepisu art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zakresie ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności dotyczących w pierwszej kolejności ustalenia prawa własności działki, które skarżący deklaruje, a następnie dostępności tej działki do drogi publicznej przed, jak i po podziale działki nr [...]. SKO w [...], rozpatrując odwołanie M. O. kategorycznie stwierdziło, że skarżący jest właścicielem jednej z nieruchomości położonych przy dzielonej działce nr [...] oraz, idąc za twierdzeniem skarżącego, że posiada on, pomimo podziału przedmiotowej działki, dostęp do drogi publicznej. Zauważyć bowiem należy, że ustalenia te nie odbyły się w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, a bazowały w głównej mierze na twierdzeniach skarżącego, które nie zostały w ogóle zweryfikowane. W toku postępowania skarżący wspominał zresztą jedynie o konieczności objazdu dużo dłuższą i wąska drogą nie wskazując, że jest to droga publiczna. Z mapy ewidencyjnej znajdującej się na k. 9 akt administracyjnych wynika, że działka nr [...] łączy się z działką nr [...] oznaczona jako teren kolejowy (Tk). Okoliczności te są o tyle istotne, że mogą mieć znaczący wpływ na ocenę decyzji Burmistrza [...]. W sytuacji, gdy organ II instancji stwierdzi, że M. O. nie jest właścicielem żadnej z nieruchomości położonych przy działce nr [...], ani też nie posiada do takiej nieruchomości żadnego tytułu prawnego, nie będzie on posiadał interesu prawnego do skarżenia projektu podziału nieruchomości, bowiem nie zostanie pozbawiony dostępu do drogi publicznej. Z kolei stwierdzenie, że skarżący posiada prawo do jednej z tych działek spowoduje, że konieczne będzie poczynienie ustaleń, czy działka ta posiadała będzie dostęp do drogi publicznej w wyniku podziału nieruchomości. Wskazane braki postępowania dowodowego naruszają art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Mają one istotne znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy, bowiem dopiero dowiedzenie okoliczności, wskazanych przez Sąd powyżej, pozwoli na rozstrzygnięcie sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ II instancji winien zatem w pierwszej kolejności podjąć działania zmierzające do dowodowego zweryfikowanie twierdzeń skarżącego, co do prawa własności do jednej z nieruchomości położonych przy działce nr [...], a w dalszej kolejności co do dostępu tejże działki do drogi publicznej po wydzieleniu działek [...] i [...] przeznaczonych na powiększenie sąsiednich nieruchomości. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie SKO w [...] (pkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. W myśl wymienionego przepisu, w razie uwzględnienia skargi skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zasądzona kwota kosztów postępowania obejmuje uiszczony wpis w kwocie 100 zł.