III SA/Gd 1021/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Felicja Kajut po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 marca 2018 r. sprawy ze skargi D. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2017 r. Burmistrz , na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia D. Z. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad W. Z.. Organ wskazał, że w dniu 22 czerwca 2017 r. D. Z. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad W. Z.. Decyzją z dnia 16 stycznia 2017 r. odmówiono ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja ta została utrzymana w mocy ostateczną decyzją SKO z dnia 27 marca 2017 r. D. Z. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie podnosząc, że zmieniły się okoliczności w sprawie - w dniu 8 czerwca 2017 r. zmarł jej ojciec S. Z., wobec czego W. Z. nie ma już rodziny zastępczej. Od stycznia 2017 r. sama sprawuje opiekę nad W. Z.. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 61a § 1 i 2 w zw. z art. 61 § 1, art. 124 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że organ I instancji zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie, ponieważ została ona zakończona decyzją z dnia 16 stycznia 2017 r. nr [...]. Orzeczenie zostało utrzymane w mocy decyzją Kolegium z dnia 27 marca 2017 r. sygn. akt [...]. Złożona przez stronę skarga na decyzję Kolegium została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22.06.2017 r. w sprawie sygn. akt III SA/Gd 386/17. Kolegium podało, że wskazane przez stronę okoliczności, tj. śmierć jej ojca i fakt, iż W. Z. nie ma już rodziny zastępczej, nie były okolicznościami "nowymi", które mogłyby mieć wpływ na ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w świetle przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tej sytuacji , skoro wniesione żądanie zostało już rozstrzygnięte ostateczną decyzją, postępowanie nie może być wszczęte. D. Z. wniosła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w konsekwencji art. 61 i 61 a k.p.a. Wskazała, że wystąpiła o świadczenie pielęgnacyjne jako jedyny opiekun prawny W. Z.. Mieszka z nim , zapewnia pełną opiekę, łączy ich bliska więź emocjonalna. Językowa wykładnia przepisów art. 17 ust.1 i ust.1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych może prowadzić do wniosku, że nie może ona zostać uznana za osobę uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednak funkcjonują różne metody wykładni prawa. W tym przypadku wykładnia ta powinna być zgodna z konstytucyjnymi zasadami praworządności oraz ochrony więzi rodzinnych ( art. 32 i 18 Konstytucji RP). Okoliczności występujące w sprawie są nowymi okolicznościami i nakazują odejście od literalnej wykładni art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W sprawie ważne są okoliczności dotyczące czasu oraz zakresu opieki sprawowanej przez nią nad W. Z. i tworzenia z nim od kilkunastu lat faktycznej rodziny. Istotna była też okoliczność ustanowienia skarżącej opiekunem prawnym dla W. Z.. Sprawowanie pieczy nad nim nakłada na skarżącą obowiązek dbania nie tylko o jego sprawy majątkowe, ale także i troskę o jego stan zdrowia i zaspokajanie potrzeb życiowych. Okoliczności te przemawiają za odejściem od literalnej wykładni przepisów i dokonanie ich prokonstytucyjnej i prospołecznej wykładni. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pismem z dnia 10 stycznia 2018 r. skarżąca dodatkowo podała, że mimo że jej podopieczny został skierowany do Środowiskowego Domu Samopomocy, to decyzja ta została zmieniona i odmówiono skierowania go do ŚDP. Nie otrzymał też pomocy w formie asystenta osoby niepełnosprawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Skarga nie może być uwzględniona. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie nie były merytoryczne decyzje rozstrzygające o prawie skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad W. Z., ale postanowienia , z których wynika, że kolejne postępowanie w tym przedmiocie nie może być wszczęte. Sąd nie podziela stanowiska skargi, że organy naruszyły art. 61 i art. 61 a § 1 k.p.a. Przepis art. 61 § 1 k.p.a. stanowi, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przepis art. 61 a § 1 k.p.a. stanowi natomiast, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie organy uznały, że tą "uzasadnioną przyczyną" odmowy wszczęcia postępowania jest fakt, że w tożsamej sprawie zapadła już ostateczna decyzja. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 27 marca 2017 r. utrzymało bowiem w mocy decyzję organu pierwszej instancji, odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad W. Z.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę skarżącej na tę decyzję prawomocnym wyrokiem z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 386/17. Wydanie decyzji w sprawie, która została już w sposób ostateczny rozstrzygnięta, jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji, o której stanowi art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Z tego powodu prawidłowe skorzystanie przez organ z regulacji art. 61a § 1 k.p.a. prowadzi do uniknięcia ujemnych konsekwencji łączących się z wystąpieniem negatywnego skutku w postaci wydania decyzji obarczonej wadą nieważności. Koniecznym warunkiem wydania postanowienia w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji oraz powtórnym wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Odnosząc powyższe kwestie do meritum sprawy należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że zgon w dniu 8 czerwca 2017 r. S. Z. (stanowiącego dla W. Z. rodzinę zastępczą) oraz fakt, że W. Z. nie ma obecnie rodziny zastępczej, nie są "okolicznościami nowymi", które powinny spowodować merytoryczne rozpoznanie kolejnego wniosku skarżącej. Okoliczności te bowiem nie zmieniają faktu, że drugi wniosek dotyczący prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożony został przez ten sam podmiot, w tym samym przedmiocie sprawy, w której to sprawie zastosowanie mają te same przepisy prawa. Tak więc organy zasadnie uznały, że zaistniały przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61 a § 1 k.p.a. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać ponadto należy, że organy nie mogły naruszyć przepisów prawa materialnego, bowiem nie rozpoznawały merytorycznie wniosku skarżącej. Z powoływanych przez skarżącą argumentów wynika, że próbuje ona doprowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy w celu uzyskania odmiennego rozstrzygnięcia, niż zapadło w już zakończonym postępowaniu, poprzez wskazanie na konieczność prokonstytucyjnej wykładni przepisów art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Świadczy o tym treść samej skargi, w której skarżąca stwierdza, że językowa wykładnia art. 17 ust. 1 i 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazuje na to, że skarżąca nie może być uznana za osobę uprawnioną do uzyskania przedmiotowego świadczenia, ale przywołane przepisy należy wykładać w zgodzie z normami konstytucyjnymi. Zauważyć też należy (abstrahując od wpływu tych okoliczności na możliwość uzyskania przedmiotowego świadczenia), że skarżąca powołuje się na status opiekuna prawnego pełnoletniego W. Z. ( ubezwłasnowolnionego całkowicie) i tworzenie z nim od kilkunastu lat faktycznej rodziny , czyli na okoliczności istniejące w czasie wydawania decyzji przez organy obu instancji w zakończonym już postępowaniu administracyjnym. Okoliczności , na które powołuje się skarżąca w piśmie z dnia 10 stycznia 2018 r., dotyczące problemów w faktycznym sprawowaniu opieki nad W. Z. nie mają żadnego wpływu na ocenę legalności zaskarżonych postanowień. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.