II OZ 864/18

Dnia 11 września 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 11 września 2018 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 215/18 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D.W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 215/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Lublinie wstrzymał z wniosku D. W. wykonanie zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (LWINB) w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że D.W. wniósł do WSA w Lublinie skargę na ww. decyzję LWINB w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. uchylającą w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] oraz orzekającą co do istoty sprawy poprzez nakazanie skarżącemu, na podstawie art. 49b ust. 1 w zw. z art. 49b ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm., uPb) rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach w rzucie poziomym ok. 4,20 m x 7,25 m, usytuowanego na działce nr ewid. [...] w miejscowości [...], gmina [...]. W skardze, obok zarzutów kwestionujących zaskarżoną decyzję, skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie jej wykonania przez organ na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (wówczas: t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze. zm. - Ppsa), a w razie nieuwzględnienia tego wniosku przez organ – o wstrzymanie jej wykonania przez sąd na podstawie art. 61 § 3 Ppsa. Postanowieniem z dnia 12 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 215/18 starszy referendarz sądowy WSA w Lublinie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu powołanego na wstępie postanowienia z dnia 25 kwietnia 2018 r. stwierdził, że niniejszej sprawie zachodziły okoliczności, które przemawiały za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji. Zdaniem tegoż sądu oczywistym jest bowiem, że wykonanie nałożonego na skarżącego tą decyzją obowiązku rozbiórki budynku gospodarczego spowoduje trwałą zmianę, po której przywrócenie stanu pierwotnego wymagałoby dużych nakładów, nawet jeśli nie finansowych, to nakładów siły. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła K. M., reprezentowana przez jej syna R. M., podnosząc że budynek jest niezgodny z prawem i jest to samowola budowlana. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 Ppsa (aktualnie: t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 Ppsa należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. O takim potencjalnym niebezpieczeństwie jest mowa w art. 61 § 3 Ppsa i z tą sytuacją należy wiązać możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W przypadku rozbiórki obiektu budowlanego, nie chodzi więc o ocenę, czy obiekt budowlany został wybudowany zgodnie z przepisami prawa budowlanego, ale o ocenę czy może powstać znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wywołane rozbiórką obiektu, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uwzględnienia skargi decyzja o nakazie rozbiórki zostanie uchylona. Sąd administracyjny, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno o wniosek strony skarżącej, jak i materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i ocenić, czy występują wymienione przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. W niniejszej sprawnie sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 61 § 3 Ppsa. Niewątpliwie w sprawach budowlanych dotyczących rozbiórki obiektu, trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są zazwyczaj nieuniknione, prowadzą bowiem do poniesienia znacznych kosztów finansowych, likwidacji obiektu, jak i zniszczenia części użytych materiałów budowlanych. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na trudną sytuację zdrowotną i materialną opisaną przez stronę we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyegzekwowanie nakazu rozbiórki, przed prawomocnym zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego, może spowodować wyrządzenie stronie znacznej szkody i trudne do odwrócenia skutki. Instytucja wstrzymania wykonania decyzji ma na celu ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania skargi, w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom. Tym samym zarzuty podnoszone w zażaleniu, że budynek gospodarczy został wybudowany niezgodnie z prawem, na granicy działek, bez wymaganego pozwolenia na budowę nie mogą odnieść skutku na etapie rozpoznawania zażalenia na postanowienie w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, albowiem dotyczą oceny legalności decyzji. Zarzuty te będą brane pod uwagę na etapie rozpoznawania skargi. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że legalność zaskarżonego postanowienia nie została skutecznie podważona, w związku z czym, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 Ppsa, orzeczono jak w sentencji.