V SA/Wa 836/17
WyrokWSA w Warszawie2018-03-13
Skład orzekający: Krystyna Madalińska - Urbaniak, Irena Jakubiec – Kudiura, Jadwiga Smołucha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kwota części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011, naliczona na podstawie zawyżonej liczby uczniów przeliczeniowych, podlega zwrotowi do budżetu państwa, a jeśli tak, to w jakiej wysokości?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ administracji nieprawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, naruszając przepisy KPA dotyczące wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania dowodów. Brak szczegółowego przedstawienia sposobu wyliczenia zawyżonej liczby uczniów przeliczeniowych oraz powiązanych z tym kwot subwencji, a także rozbieżności w wyliczeniach między stronami, budziły wątpliwości co do prawidłowości ostatecznego stanowiska organu. Sąd uznał również, że organ błędnie zinterpretował przepisy dotyczące statusu wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego, nie uwzględniając prawidłowo interpretacji MEN i orzecznictwa NSA w zakresie możliwości naliczania subwencji na uczniów skierowanych do ośrodka, ale w nim nieprzebywających.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 przez Powiat. Organ administracji uznał, że subwencja została zawyżona na skutek błędnego wykazania liczby uczniów w Systemie Informacji Oświatowej (SIO), co doprowadziło do zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych. Powiat kwestionował te ustalenia, zarzucając organom naruszenie przepisów KPA, niewłaściwą wykładnię prawa materialnego oraz błędy w ustaleniu stanu faktycznego, w szczególności w zakresie statusu wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych i sposobu naliczania subwencji. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] lutego 2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r. Zasądził od Ministra Finansów na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r., 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz [...] kwotę 37.013 (słownie: trzydzieści siedem tysięcy trzynaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Decyzją nr [...] z [...] lutego 2017r. Minister Rozwoju i Finansów, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wniesionego przez Powiat [...] (dalej także: strona, skarżący) uchylił zaskarżoną decyzję własną nr [...] z [...] grudnia 2015r. zobowiązującą skarżącego do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 w wysokości 2.147.872 zł. - w części dotyczącej ustalenia wysokości podlegającej zwrotowi kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 i ustalił tę kwotę w wysokości 2.143.234 zł.
Rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: w związku z wynikami kontroli przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej w S. dotyczącym celowości i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi za rok 2011, pismem z [...] listopada 2015 r. i z [...] listopada 2015 r.. Ministerstwo Edukacji Narodowej poinformowało Ministra Finansów o uzyskaniu przez Powiat [...] nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 w wysokości 2.147.872 zł.
Minister Edukacji Narodowej wyjaśnił, że w wyniku błędu popełnionego przez dyrektorów szkół i placówek przy wypełnianiu danych w Systemie Informacji Oświatowej (SIO) ustalono w ramach kontroli, że liczba uczniów przeliczeniowych została zawyżona o 455,3458 uczniów.
Pismem z [...] października 2015r. strona została powiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011.
Decyzją z [...] grudnia 2015r. Minister Finansów zobowiązał skarżącego do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011r. we wskazanej powyżej wysokości.
Organ I instancji wyjaśnił, że część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2011 została skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej o 455,3458 liczby uczniów przeliczeniowych i wynosiła 18.292.142 zł. Po ponownym przeliczeniu, tj. bez uwzględnienia zawyżonej liczby uczniów przeliczeniowych, część oświatowa subwencji ogólnej wynosi 16.144.270 zł. Kwota określona w decyzji, stanowi różnicę pomiędzy kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, którą otrzymał Powiat [...] na rok 2011, a kwotą ustaloną, którą należy uznać za kwotę nienależną, podlegającą zwrotowi do budżetu państwa.
Powiat złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zwrócił się o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania.
Minister Finansów decyzją z [...] lutego 2017r. o wskazanym wyżej numerze uchylił decyzję własną z [...] grudnia 2015 r. w części i ustalił kwotę subwencji do zwrotu w wysokości 2.143.234 zł.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczył zastosowane przepisy i wskazał, że część oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 została podzielona przez Ministra Edukacji Narodowej na podstawie algorytmu (P1, P2, P4, P5, P26, P34, P36 oraz P40) stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 16 grudnia 2010r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 (Dz.U. nr 249 poz. 1659). Algorytm przewidywał m. in. odrębne wagi P2, P4, P5 i P36, przy których mogli zostać uwzględnieni uczniowie wykazani w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2010r. posiadający orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznych o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w art 71b ust. 3 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty, tj. orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane z uwagi na niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego. Jedyną podstawę do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2010 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej na rok 2011, stanowiły zatem orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego, przy czym uczniowie ci powinni zostać wykazani w systemie informacji oświatowej zgodnie z niepełnosprawnością wskazaną w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.
W wyniku błędnych danych, jak wskazał organ odwoławczy wykazanych w Systemie Informacji Oświatowej (SIO), wg stanu na dzień 30 września 2010 r., przez dyrektora:
- Niepublicznej Szkoły Specjalnej [...] w K. dwoje uczniów zostało niesłusznie przeliczonych wagą P5 zamiast wagą P4, wskutek zakwalifikowania uczniów do wag niewynikających z posiadanych orzeczeń,
- Niepublicznego Ośrodka [...] w K. została zawyżona liczba wychowanków przeliczona wagą P36 o 15 wychowanków,
- Gimnazjum Specjalnego w Zespole Szkół Specjalnych w B. została zawyżona liczba uczniów przeliczona wagą P2 o 1 ucznia,
- Gimnazjum Specjalnego w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w P. została zawyżona liczba uczniów ogółem (Sa) oraz liczba uczniów przeliczona wagą P1, P26 i P40 o 23 uczniów,
- Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w P. została zawyżona liczba wychowanków przeliczona wagą P34 o 23 wychowanków.
W związku z powyższymi błędami, zawyżono liczbę uczniów przeliczeniowych łącznie o 454,3626, a tym samym została zawyżona o kwotę 2.143.234 zł część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2011 dla Powiatu [...].
Zatem, jak podkreślił Minister Finansów część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2011 została skalkulowana z uwzględnieniem powyższej zawyżonej liczby uczniów przeliczeniowych i wynosiła 18.292.142 zł.
Część oświatowa subwencji ogólnej bez uwzględnienia zawyżonej liczby uczniów przeliczeniowych wynosi 16.148.908 zł. Tak więc kwotę 2.143.234 zł stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, którą otrzymał Powiat [...] za rok 2011, a kwotą ustaloną w przedmiotowym postępowaniu, należy uznać za kwotę nienależną, która podlega zwrotowi do budżetu państwa.
Minister Finansów wypowiedział się także szczegółowo w kwestii zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i uznał je za niezasadne.
Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko co do tego, że w odniesieniu do Niepublicznego Ośrodka [...] w K. zawyżono o 15 liczbę wychowanków przeliczonych wagą P36. Wyjaśnił, że Ośrodek w K. przedłożył m.in. uwierzytelnione kserokopie 28 orzeczeń aktualnych na dzień 30 września 2010 r. wydanych przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne dla wychowanków ujętych w księdze uczniów, tj.:
- 13 orzeczeń o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych z uwagi na stwierdzone upośledzenie umysłowe w stopniu głębokim,
- 15 orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na niepełnosprawności sprzężone.
W odniesieniu do tych orzeczeń ustalono, że w jednym z orzeczeń wydanym przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w B. na czas nieokreślony ze względu na niepełnosprawności sprzężone wymieniono (w diagnozie) upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym oraz wrodzoną niedoczynność tarczycy. Z przedłożonych 15 orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na niepełnosprawności sprzężone 14 orzeczeń dotyczyło faktycznie niepełnosprawności sprzężonych, objętych definicją niepełnosprawności sprzężonej zawartą art. 3 pkt 18 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Tym niemniej Ośrodek do systemu informacji oświatowej według stanu na 30 września 2010 r. wykazał 14 wychowanków w tabeli SO1 oraz jednocześnie w tabeli NP5. Tymczasem zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania zajęć rewalidacyjno-wychowawczych dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim (Dz. U. z 2013 r., poz. 529) dzieci objęte zajęciami rewalidacyjno-wychowawczymi, nie są uczniami i nie realizują podstawy programowej, a spełnianie przez nie obowiązku szkolnego i obowiązku nauki realizuje się poprzez udział w tych zajęciach. W przypadku szkół, dzieci wykazane w tabeli NP5 nie mogą być również wykazywane w tabelach dotyczących uczniów. Nadto zdaniem organu "Instrukcja wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.9 (30 września 2010 r.)" mówiła jednoznacznie, że żaden wychowanek wykazany w tabeli SOI nie może być wykazany jednocześnie w tabeli NP5.
W przypadku wychowanka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr 52 - wydane z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu znacznym –Minister zauważył, że zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. Nr 52 poz. 467, z późn. zm.), ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze to rodzaj placówek umożliwiających dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim oraz bądź z niepełnosprawnościami sprzężonymi realizację obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego oraz obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Tak więc wychowanek posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane z uwagi na jedną niepełnosprawność, nie powinien być kierowany do ośrodka rewalidacyjno- wychowawczego. Nie powinien również zostać przeliczony wagą P36.
W odniesieniu do ucznia L.I. Gimnazjum Specjalnego w Zespole Szkół Specjalnych w B. Minister wskazał, że posiadał on orzeczenie nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. wydane przez Poradnię Psychologiczno- Pedagogiczną w B. ze względu na upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim, ważne do końca roku szkolnego 2009/2010. W dniu [...] stycznia 2011 r. ww. Poradnia wydała dla tego ucznia orzeczenie nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim, ważne na czas nauki w gimnazjum. Uczeń ten nie posiadał na dzień 30 września 2010 r. aktualnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Niemniej jednak, uczeń ten był objęty obowiązkiem szkolnym i spełniał go w ww. szkole. Dlatego w odniesieniu do niego korekta kwoty części oświatowej subwencji ogólnej dotyczy wagi P2 a argumenty Powiatu w tym zakresie zostały uznane za zasadne.
Minister wskazał ponadto, ze jeśli chodzi o MOW w P., to wykazano w SIO 23 wychowanków, którzy na dzień 30 września 2010 r. nie przebywali w placówce, zostali jednak wykazani w systemie informacji oświatowej na podstawie posiadanych skierowań.
Minister w odniesieniu do tych wychowanków stwierdził, że warunków do wykazania w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2010 r., a następnie uwzględnienia przy naliczeniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011, nie spełniali nieletni niezakwaterowani i nieprzebywający w młodzieżowym ośrodku wychowawczym na dzień 30 września 2010 r. (a jedynie skierowani) do placówki. Osoby, która nie jest obecna w placówce, nie jest w niej zakwaterowana, nie korzysta z zajęć edukacyjnych organizowanych przez nią, nie można uznać za wychowanka korzystającego z zakwaterowania w ośrodku. W związku z tym błędne było wprowadzenie do systemu informacji oświatowej przez dyrektora placówki tzw. pustych miejsc (oczekujących na przybycie osoby skierowanej do ośrodka).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Powiat B. wniósł o uchylenie obu decyzji i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
Zarzucił rażące naruszenie:
1) prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wykładnię, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. § 1 i następnych rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii, poprzez przyjęcie, że wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego jest osoba, która posiada skierowanie do ośrodka i z dniem zakwaterowania została wpisana do księgi wychowanków i w konsekwencji przyjęcie, że subwencja oświatowa nie przysługuje na osoby skierowane do młodzieżowego ośrodka wychowawczego, które nie zostały wpisane do księgi wychowanków i nie zostały zakwaterowane w ośrodku, w sytuacji, gdy prawidłowa analiza przepisów ww. rozporządzenia prowadzi do wniosku, że o uznaniu nieletniego za wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego decyduje skierowanie tej osoby do ośrodka,
2) art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, tj.:
a) bezpodstawne przyjęcie, że w Niepublicznym Ośrodku [...] w K. zawyżono o 15 liczbę wychowanków przeliczonych wagą P36, w sytuacji, gdy ww. Ośrodek podał prawidłowe dane do Systemu Informacji Oświatowej o liczbie wychowanków według stanu na dzień 30 września 2010 r.,
b) ustalenie, że w Gimnazjum Specjalnym w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w P. zawyżono o 23 liczbę uczniów ogółem oraz przeliczonych wagą P1, P26 i P40 oraz w samym Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w P. zawyżono o 23 liczbę wychowanków przeliczonych wagą P34, podczas gdy ww. placówki - w myśl § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii - mają obowiązek utrzymania gotowości do przyjęcia nieletniego do ośrodka (w tym zapewnienia zarówno warunków socjalnych, mieszkalnych, jak i kadrowych), który w każdym momencie może zostać do takiego ośrodka (niekoniecznie dobrowolnie) doprowadzony, przez okres 3 miesięcy od daty skierowania,
c) bezkrytyczne przeniesienie treści pism Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia [...] listopada 2015 r., z dnia [...] listopada 2015 r. i z dnia [...] grudnia 2016 r. i potraktowania tych ustaleń jako własnych, w sytuacji, gdy dane tam zawarte są sprzeczne z ustaleniami zawartymi w wyniku kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w S., oraz niewyjaśnienia tych sprzeczności, a także niewykazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn, dlaczego organ ustalił stan faktyczny zgodnie z treścią ww. pism Ministerstwa Edukacji Narodowej,
3) art. 8 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez działanie niezgodne z zasadami dobrej administracji, tj. ogólnikowe uzasadnienie decyzji, niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz poprzez zastosowanie takiej wykładni przepisów, która prowadzi do rezultatów niemożliwych do przyjęcia w demokratycznym państwie prawa,
4) art. 37 ust. 1 pkt. 2 ustawy o dochodach jednostek.
W uzasadnieniu skargi skarżący odwołując się do wskazywanego w niej orzecznictwa sądowo-administracyjnego i treści rozporządzenia MEN z [...] lipca 2004r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii wskazał na fakt, że zgodnie z treścią § 4 ust. 4 Ośrodek był zobowiązany do oczekiwania na wychowanka przez 3 miesiące od momentu wskazania przez Centrum (obecnie ORE). Skarżący wskazał także na fakt, że przyjęcie przez organ, że w takiej sytuacji nie ma potrzeby do utrzymania w placówce gotowości do przyjęcia nieletniego do ośrodka (w tym zapewnienia zarówno warunków socjalnych, mieszkalnych, jak i kadrowych), który w każdym momencie może zostać do takiego ośrodka (niekoniecznie dobrowolnie) doprowadzony, pozwala wnioskować, iż "nieprzygotowany" ośrodek nie realizowałby zadań, dla jakich został utworzony.
Wskazując na naruszenie treści art. 7 i 77 Kpa skarżący stwierdził m.in., że bezpodstawnie przyjęto, że w Niepublicznym Ośrodku [...] w K. zawyżono o 15 liczbę wychowanków przeliczonych wagą P36, opierając się w odniesieniu do powyższej kwestii jedynie na wynikach kontroli przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej w S., dokonując powtórzenia zawartych tam tez i w żaden sposób ich nie weryfikując.
Ww. Ośrodek bowiem w SO1 wskazał łącznie 28 wychowanków posiadających orzeczenia, zaś w tabeli NP5. "Dzieci i młodzież w wieku 3-25 lat z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim, uczestniczący w zajęciach rewalidacyjno - wychowawczych" - 14 wychowanków. Liczba wychowanków wskazanych w tabeli "NP5" zawiera się w istocie w liczbie wychowanków wskazanych w tabeli "SO1", bowiem wychowankowie wskazani w tabeli "NP5" byli jednocześnie wychowankami z więcej niż jedną niepełnosprawnością posiadającymi orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, spełniającymi kryteria do wykazania ich liczby również w tabeli "SO1". Nadto organ bezpodstawnie uznał, że Niepubliczny Ośrodek [...] w K., w wyniku wprowadzenia do SIO niewłaściwych danych, w tabeli NP5 wykazał 14 dzieci/młodzieży, zamiast prawidłowej liczby 13. Powyższe błędne ustalenie wynika z faktu bezpodstawnego i niezgodnego z prawem zakwestionowania orzeczenia nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 4 grudnia 2006 r. wydanego na czas nieokreślony, które wskazywało na istnienie niepełnosprawności sprzężonych.
Zdaniem skarżącej organ naruszył przepis art. 7 i 77 Kpa także poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i uznanie, że w Gimnazjum Specjalnym w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w P. zawyżono o 23 liczbę uczniów ogółem oraz przeliczonych wagą P1, P26 i P40 oraz w samym Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w P. zawyżono o 23 liczbę wychowanków przeliczonych wagą P34. Powyższe ustalenie oparto na okoliczności, że w SIO na dzień 30 września 2010 r. wykazanych zostało 48 uczniów i wychowanków, zaś księga uczniów obejmowała jedynie 25 wpisów, w sytuacji gdy możliwa była sytuacja, w której co do nieletniego wydane zostało orzeczenie o umieszczeniu w ośrodku (przez sąd rodzinny), przy czym nie zostało jeszcze wydane orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Nadto organ bezkrytycznie oparł się na treści pism MEN z [...] listopada 2015 r., z dnia [...] listopada 2015 r., z dnia [...] grudnia 2016 r. i potraktowania tych ustaleń jako własnych, w sytuacji, gdy dane tam zawarte są sprzeczne z ustaleniami zawartymi w wyniku kontroli UKS w S., oraz niewyjaśnienia tych sprzeczności, a także niewykazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn, dlaczego organ ustalił stan faktyczny zgodnie z treścią ww. pism.
Podobnie organ bezkrytycznie przeniósł do rozstrzygnięcia przedmiotowej decyzji kwotę 2.143.23400 zł z pisma MEN, nie wskazując doń żadnego wyliczenia, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że zachodzi sprzeczność w zakresie kwoty nienależnie uzyskanej dotacji pomiędzy tą wskazaną w ww. piśmie a kwotą wynikającą z wyniku kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w S. (2.141.023,82 zł).
W odpowiedzi na skargę, Minister Finansów wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą we własnych decyzjach.
W piśmie procesowym z [...] stycznia 2018 r. skarżący podtrzymał wniosek o uchylenie obu decyzji wydanych przez Ministra Finansów wskazując niewłaściwość decyzji w odniesieniu do informacji wykazanych w Niepublicznej Szkole Specjalnej [...] w K. oraz w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w P. W ocenie skarżącego w przepisach stanowiących podstawę działania młodzieżowych ośrodków wychowawczych w roku 2011 brakowało definicji "wychowanka", nie został bowiem określony moment, od którego nieletni staje się wychowankiem ośrodka oraz od kiedy można go wykazywać w SIO, zatem placówki te miały prawo wykazywać jako wychowanków osoby, które faktycznie w nich nie przebywały.
W piśmie procesowym z [...] lutego 2018 r. organ dodatkowo podtrzymał argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę i odwołując się do szeroko wskazywanego w nim orzecznictwa, podtrzymał swoje stanowisko co do tego, że za wychowanka ośrodków wychowawczych mogą być uznane w jego ocenie wyłącznie ci z nich, którzy zostali nie tylko do nich skierowani ale zostali w nich zakwaterowani.
Na rozprawie w dniu 27 lutego 2018 r. pełnomocnik skarżącego przedstawił zestawienie liczby uczniów przeliczeniowych oraz kwot do zwrotu stwierdzonych w wyniku kontroli jak również kwot wynikających z decyzji organu I i II instancji jako dowód na to, że wyliczenia te są rozbieżne.
W załączniku do protokołu rozprawy z 5 marca 2018 r. pełnomocnik organu przedstawił stanowisko dotyczące przedmiotowych wyliczeń i wskazał, że przedstawione przez stronę stanowisko, jest błędne ponieważ organ przy wyliczeniu kwot do zwrotu przedstawił w decyzji, że zostały one wyliczone przy uwzględnieniu tzw. wskaźnika korygującego D1, który musi być zastosowany do wszystkich uczniów wykazanych w SIO a nie tylko tych, których organ wskazywał jako nieprawidłowo zakwalifikowanych do poszczególnych wag.
W odpowiedzi na wspomniany załącznik, w załączniku do protokołu rozprawy z 6 marca 2018 r. pełnomocnik skarżącego m.in. wskazał, że analizując wyliczenia organu zawarte w zaskarżonej decyzji i w załączniku do protokołu w zakresie liczby uczniów przeliczonych wagą P2, która została zdaniem organu zawyżona, widoczna jest różnica w odniesieniu do liczby tych uczniów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić.
Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena zasadności zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 r. zgodnie z art. 37 ust.1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (u.d.j.s.t.), który stanowi, że w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.
W przedmiotowej sprawie Minister Rozwoju i Finansów orzekł o zwrocie nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 r., uznając, że nastąpiło nieprawidłowe jej naliczenie na skutek zawyżenia liczby uczniów w poszczególnych wagach, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 454,3626, co skarżący kwestionuje.
Dokonując oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji w pierwszym rzędzie należy wskazać, że zasadny jest zarzut skarżącego dotyczący nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy a zatem naruszenia treści art. 7 i 77 § 1 Kpa.
Sąd w odniesieniu do wyżej wskazanej kwestii wskazuje, że w zaskarżonej decyzji jak i w decyzji ją poprzedzającej, zabrakło szczegółowego przedstawienia stanowiska organu co do sposobu wyliczenia zawyżonej liczby uczniów przeliczeniowych w poszczególnych placówkach oświatowych z uwzględnieniem zastosowanych wag oraz powiązanych z tym kwot subwencji. Co prawda organ wskazał w decyzji zawyżone jego zdaniem liczby uczniów w konkretnych placówkach, ale nie powiązał tego z liczbą uczniów przeliczeniowych jak również nie wskazał kwot składających się na zawyżoną kwotę subwencji. Braki te były powodem, dla którego strona zarzuciła organom fakt wystąpienia różnic w liczbie uczniów przeliczeniowych wynikających z kontroli, w decyzji I instancji i w decyzji II instancji, co stało się powodem złożenia przez stronę do protokołu rozprawy dokonanych przez nią wyliczeń oraz złożenia przez organ i stronę załączników do protokołu. Organ w załączniku do protokołu z 5 marca 2018 r. przedstawił prawidłowe jego zdaniem wyliczenia, które jednak w dalszym ciągu były kwestionowane i określone jako niespójne przez stronę w jej załączniku do rozprawy z dnia 6 marca 2018 r. w zakresie uczniów przeliczanych wagą P2. Przedstawione fakty dowodzą tego, że decyzje organu zawierały braki w przedstawionym zakresie, budząc wątpliwości co do tego, czy ostatecznie stanowisko zajęte w sprawie przez organ jest prawidłowe. Sąd uznaje w związku z tym, że doszło również do naruszenia treści art. 107 § 3 Kpa.
Istotnym elementem rozbieżności w stanowiskach stron, są rozważania organu odnoszące się do braku spełnienia przez skarżącego przesłanek do uzyskania subwencji ogólnej w części oświatowej przeznaczonej, na uczniów wskazanych w decyzji placówek oraz na wychowanków Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w P. (23) przeliczonych wagą P34, posiadających na dzień 30 września 2010 r. skierowania do tych ośrodków, ale nie przebywających w nich faktycznie.
W odniesieniu do tego zagadnienia należy wskazać, że podział części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, został dokonany przez MEN zgodnie z art. 28 ust. 5 u.d.j.s.t., tj. według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 16 grudnia 2010 roku w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 (Dz.U. nr 249, poz. 1659). Algorytm przewidywał m.in. odrębne wagi P2, P5, przy których mogli być uwzględnieni jedynie uczniowie, wykazani w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2010 roku, którzy posiadali orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznych o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572, z późn. zm.).
Zgodnie z art. 71b ust 1 u.s.o., kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a tej ustawy, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Przepis art. 71b ust. 3 tej ustawy stanowi że, opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami, wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego.
W ocenie Sądu przepisy mające zastosowanie w sprawie, nie przewidują możliwości innego od wskazanego wyżej sposobu dokumentowania, że dany uczeń, ze względu na stopień i rodzaj niepełnosprawności kwalifikuje się do określonego kształcenia specjalnego wskazanego w orzeczeniu zespołu orzekającego, z czym powiązana jest następnie właściwa waga, według której wylicza się kwotę subwencji na danego ucznia.
Sąd uznaje w związku z tym za prawidłowe stanowisko organu odnoszące się do tych uczniów wskazanych w decyzji, którzy nie posiadali orzeczeń upoważniających do zaliczenia ich do innej niż właściwa wagi ze względu na zawarte w tym orzeczeniu zalecenia co do sposobu kształcenia specjalnego (dwóch uczniów Niepublicznej Szkoły Specjalnej [...] w K.), lub ucznia, który nie posiadał aktualnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego (dotyczy ucznia o orzeczeniu nr [...] z gimnazjum Specjalnego w Zespole Szkół Specjalnych w B.). W świetle obowiązującego w tej kwestii stanu prawnego, w tym ustawy z 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej (Dz.U. 49 poz. 463 ze zm.) i wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych (Dz.U. Nr 277, poz. 2746, z późn. zm.) z uwzględnieniem "Instrukcji wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.9 (30 września 2010 r.)"- nie można uwzględnić stanowiska strony co do uznania, że uczniowie ci prawidłowo zostali wskazani w SIO.
Konsekwencją uregulowań dotyczących kształcenia specjalnego, są zapisy przyjęte w algorytmie podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011, stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2010r. Zgodnie z opisem wag P2, P4, P5, P36 przy tej wadze mogli być uwzględnieni jedynie uczniowie, którzy posiadali orzeczenia, o których mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o.
Prawidłowe jest również stanowisko organów odnoszącego się do "Ośrodka [...]" w K., co do braku podstaw do jednoczesnego wykazywania w SIO na dzień 30 września 2010 r. wychowanków posiadających orzeczenia o potrzebie zajęć rewalidacyjno- wychowawczych z uwagi na stwierdzone upośledzenie umysłowe w stopniu głębokim w tabeli SO1 jak i w tabeli NP5. Rację ma bowiem organ gdy wskazuje, że dzieci wykazane w tabeli NP5, nie mogą być jednocześnie wykazywane jako uczniowie, ponieważ na przeszkodzie stoi tu treść rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 1997 r. w sprawie zasad organizowania zajęć rewalidacyjno-wychowawczych dla dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo w stopniu głębokim (Dz. U. Nr 14, poz. 76 zastąpionego rozporządzeniem MEN z dnia 23 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania zajęć rewalidacyjno-wychowawczych dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim Dz. U z 2013 r. poz 529.). Z treści jego przepisów wynika bowiem, że:
§ 2. Dla dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo w stopniu głębokim, w wieku od 3 do 25 lat, organizuje się zespołowe zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze oraz, we współpracy z rodzicami (prawnym opiekunem), indywidualne zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze, zwane dalej "zajęciami".
§ 3. Celem zajęć jest wspomaganie rozwoju dzieci i młodzieży, rozwijanie zainteresowania otoczeniem oraz uzyskiwanie niezależności od innych osób w funkcjonowaniu w codziennym życiu.
§ 4. 1. Udział w zajęciach dzieci w wieku obowiązku szkolnego uznaje się za spełnienie tego obowiązku, określonego w odrębnych przepisach.
Z zapisów tych jak również z treści § 8 rozporządzenia określającego rodzaj zajęć, nie wynika, ażeby dzieci uczestniczące w zajęciach rewalidacyjno- wychowawczych były uczniami.
Zapisy te w nowym rozporządzeniu nie uległy zmianie - § 1-3 .
Nadto organ prawidłowo odwołał się też do zapisów wskazywanej wyżej Instrukcji w wersji 3.9 , której zapisy w pkt II – Dane o uczniach Tabela U.8 Liczba uczniów wynika, że liczbę dzieci z orzeczeniem o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych (dzieci z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim), dla których szkoła organizuje zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze (wg stanu na 30 września i na 31 marca dzieci te wykazywane są w tabeli NP5 i nie są wykazywane w tabelach dotyczących uczniów).
Sąd za zasługujące na uwzględnienie uznał natomiast zarzuty związane z zakwestionowaniem przez organy wykazania w SIO 23 wychowanków z przypisaną doń wagą P34 – Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w P., będących zarazem uczniami tej placówki.
Rozważając tę kwestię należy wskazać, że zagadnieniem spornym między stroną a organem jest to, jak należy rozumieć użyte w ustawie o systemie oświaty określenie "wychowanek", a zatem kiedy nieletni staje się wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego – czy od momentu skierowania go do tej placówki przez właściwego starostę, czy też dopiero od chwili faktycznego przybycia do tej placówki.
W sprawie nie budzi sporu, że określenie "wychowanek" nie zostało zdefiniowane w ustawie. Sąd uznaje w związku z tym, że należało wobec tego odwołać się do jego językowego znaczenia, i skoro według Słownika języka polskiego PWN "wychowanek", ma więcej niż jedno znaczenie, to mając na uwadze kontekst prawny rozpoznawanej sprawy należało uznać, że "wychowanek" to osoba wzięta na wychowanie przez kogoś, będąca pod czyjąś opieką.
Sąd zauważa przy tym, że w zaskarżonej decyzji, jak również w toku postępowania sądowego organ zwracał uwagę na to, że w odniesieniu do możliwości naliczania części oświatowej subwencji ogólnej, istotna jest nie tylko kwestia samej definicji pojęcia "wychowanek", ale prawidłowe ustalenie według stanu na dzień 30 września 2010 r. liczby wychowanków korzystających z zakwaterowania w ośrodku wychowawczym.
Odnosząc się do tego zagadnienia należy wskazać zdaniem Sądu, że wymóg dotyczący uznania, że wychowanek został zakwaterowany należy rozumieć w szerszym znaczeniu mając na uwadze zapisy prawa dotyczące procedury zmierzającej do umieszczenia nieletniego w młodzieżowym ośrodku wychowawczym.
Przypomnieć w związku z tym należy, że umieszczenie nieletniego w młodzieżowym ośrodku wychowawczym następuje na podstawie orzeczenia sądu rodzinnego, który w przypadkach określonych w art. 12 zdanie pierwsze ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2010 r., Nr 33, poz. 178;), jeżeli zachodzi potrzeba zapewnienia nieletniemu jedynie opieki wychowawczej, może orzec umieszczenie go w młodzieżowym ośrodku wychowawczym (art. 12 zdanie drugie). Z powołanego przepisu wynika zatem, że nieletni, wobec którego orzeczono umieszczenie w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, jest osobą wziętą na wychowanie, będącą pod opieką takiego ośrodka.
Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia z 26 lipca 2004 r w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym (Dz. U. Nr 178, poz. 1833 ze zm.; dalej rozporządzenie MENiS) w ośrodku dla każdego nieletniego opracowuje się i realizuje indywidualny program resocjalizacyjny lub terapeutyczny. Nieletniemu umieszczonemu w ośrodku zapewnia się warunki niezbędne do nauki, wychowania, resocjalizacji i terapii, w tym warunki bezpiecznego pobytu (§ 6 ust. 1 rozporządzenia), z czym wiąże się konieczność pokrywania wszelkich związanych z tym kosztów całodobowego pobytu określonego w § 6 ust. 2 rozporządzenia.
Oceniając stanowisko organu konieczne jest więc rozważenie, kiedy nieletni, wobec którego sąd rodzinny orzekł umieszczenie w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, staje się "wychowankiem".
W tym kontekście należało rozważyć regulacje zawarte w rozporządzeniach MENiS z 26 lipca 2004 r. i z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. Nr 23, poz. 225 ze zm.; dalej rozporządzenie MENiS z 19 lutego 2002 r.).
W myśl § 4 rozporządzenia MENiS z dnia 26 lipca 2004 r. pojęcia "przybycie" i "przyjęcie" używane są zamiennie. Podkreślenia wymaga, że powołany przepis określa czynności, które podejmuje dyrektor ośrodka po przybyciu nieletniego, przy czym z istoty czynności wymienionych w § 4 ust. 1 wynika, że wymagają one obecności nieletniego. Stwierdzić należy, że powiadomienie, o którym mowa w § 4 ust. 3 rozporządzenia MENiS z dnia 19 lutego 2002 r. następuje więc w istocie po przybyciu, a nie przyjęciu do ośrodka. Przyjęcie jest bowiem czynnością wcześniejszą i następuje na podstawie skierowania właściwego starosty. Dyrektor ośrodka, zgodnie z § 3 ust. 6 rozporządzenia MENiS z dnia 26 lipca 2004 r., wraz ze skierowaniem otrzymuje pełną dokumentację dotyczącą nieletniego i ma obowiązek zapewnienia nieletniemu miejsca w ośrodku (§ 4 ust. 4 rozporządzenia MENiS z dnia 26 lipca 2004 r.). Z przytoczonych regulacji wynika, że dyrektor ośrodka nie może odmówić przyjęcia nieletniego, zaś od chwili skierowania nieletniego do ośrodka na dyrektorze spoczywają określone obowiązki. Z uwagi na to, że data przybycia nieletniego do ośrodka nie jest znana, obowiązki wymienione w § 5 i § 6 rozporządzenia MENiS z dnia 26 lipca 2004 r. aktualizują się od chwili doręczenia dyrektorowi ośrodka skierowania wraz z dokumentacją, o której mowa w § 3 ust. 6 tego rozporządzenia.
Zgodnie z art. 90 ust. 3d u.s.o. dotacje, o których mowa w art. 90 ust. 1a-3b u.s.o., są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej i mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki. Należy zgodzić się ze stroną, że finansowanie wydatków ( w tym wynagrodzenia dla zatrudnionego personelu) związanych z rezerwacją miejsca dla skierowanego do ośrodka nieletniego mieści się w pojęciu realizacji zadań placówki, o których mowa w art. 90 ust. 3d u.s.o. W związku z tym podkreślić trzeba, że brak jest uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że w przypadku gdy ośrodek realizuje ustawowe zadania w okresie oczekiwania na przybycie wychowanka, nie powinien otrzymywać dotacji w wysokości uwzględniającej także tego wychowanka. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach II GSK 2125/17, II GSK 692/15.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważył nadto, że Minister Edukacji Narodowej różnie interpretował pojęcie "wychowanka". W sprawie o sygn. akt II GSK 2125/17 powołał się na pismo Ministra Edukacji Narodowej z 25 maja 2012 r. skierowane do Marszałka Sejmu RP, stanowiące odpowiedź na interpelację poselską. W powołanym piśmie stwierdzono, że nieletniego skierowanego do młodzieżowego ośrodka wychowawczego w okresie rezerwacji dla niego miejsca należy traktować jak wychowanka tej placówki, na którego przysługuje dotacja.
Z kolei w piśmie z [...] czerwca 2016 r. nr [...] (dostępne na www.sejm.gov.pl), będącym odpowiedzią MEN na interpelację w sprawie rozliczania subwencji oświatowej przeznaczonej dla młodzieżowych ośrodków wychowawczych MEN wyjaśnił, że: "Do 2012 r. MEN zajmował stanowisko, że ośrodek jest zobowiązany do rezerwowania przez określony czas miejsca dla nieletniego, mogącego w każdej chwili pojawić się w ośrodku, co pozwalało uznać zasadność subwencjonowania tego okresu. Problem ujmowania w SIO wychowanków niedoprowadzonych do MOW i MOS, a w konsekwencji naliczania dla nich wag przeliczeniowych w algorytmie podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla JST, został wskazany w raporcie specjalnego Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA) z [...] lutego 2012 r. pt. Wątpliwości dotyczące zasad przyznawania dotacji niepublicznym placówkom resocjalizacyjnym. W raporcie potraktowano jako nieprawidłowość wykazywanie w SIO oraz przekazywanie subwencji/dotacji na nieletnich, którym wskazano miejsce w ośrodku, a nie zostali do niego doprowadzeni, co skutkowało odmiennym stanowiskiem MEN w kwestii wykazywania w SIO wychowanków, którym wskazano ośrodek, a którzy fizycznie nie zostali w nim umieszczeni. Stanowisko prezentowane po 2012 r. zostało poddane szczegółowej analizie, w związku z dużą liczbą interwencji ze strony środowiska placówek resocjalizacyjnych, organów prowadzących oraz parlamentarzystów".
Zauważenia wymaga, że w piśmie z [...] grudnia 2016 r. w pkt 3 dotyczącym przedmiotowej sprawy w odniesieniu do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w P. Minister Edukacji Narodowej wskazał sposób wyliczenia zawyżonej części subwencji w dwóch wariantach rekomendując Ministrowi Finansów przyjęcie wariantu II tj. ażeby w kwocie zmniejszenia subwencji nie uwzględniać 23 wychowanków Ośrodka, którzy na dzień 30 września 2009 r. (2010 r. spr. Sądu) nie przebywali w placówce, zostali jednak wykazani w SIO na podstawie posiadanych skierowań.
Sąd podkreśla w związku z tym, że miejsce w ośrodku rezerwowane jest dla konkretnego wychowanka, który posiada już skierowanie wydane przez właściwego Starostę, zaś samo to skierowanie (umieszczenie w ośrodku), jest poprzedzone procedurą, w której uczestniczy sąd rodzinny, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu nieletniego, Ośrodek Rozwoju Edukacji i młodzieżowy ośrodek wychowawczy (kwestie te szczegółowo reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 lipca 2004 r.)
Należy podkreślić, w związku z tym, że kwestie związane z różną interpretacją pojęcia "wychowanek" przez MEN w kontekście zasadności wykazywania nieletnich skierowanych do ośrodka wychowawczego, którzy na datę 30 września 2010 r. fizycznie w nim nie przebywali, miało bezpośredni wpływ na uznanie prawidłowości naliczania części oświatowej subwencji ogólnej, a co za tym idzie podziału jej między poszczególne j.s.t. i dalszego jej podziału na potrzeby poszczególnych placówek oświatowych, w tym ośrodków wychowawczych przez j.s.t. - i w konsekwencji nakazywania zwrotu przekazywanych kwot jako pobranych nienależnie.
W przedmiotowej sprawie mimo zasięgnięcia przez organ opinii u MEN w zakresie prawidłowości udzielenia subwencji za rok 2011 i stanowiska MEN rekomendującego przyjęcie wariantu II korzystnego dla strony co do subwencji należnej MOW, zawartego w piśmie z [...] grudnia 2016r., organ w zaskarżonej decyzji poglądu tego nie podzielił i nie odniósł się do tej kwestii wskazując na stan prawny, który w jego ocenie uzasadniał przyjęte w tejże decyzji stanowisko.
W ocenie Sądu tego rodzaju działanie pozwala na uznanie, że strona może skutecznie powoływać się na naruszenie treści art. 8 k.p.a., ponieważ decyzja Ministra Finansów i Rozwoju, podjęta bez akceptacji wariantu II opinii MEN i szerszego wskazania dlaczego przedmiotowa interpretacja nie jest właściwa, miała miejsce w tym samym stanie prawnym, znanym obydwu Ministrom.
Kwestia ta ma w sprawie tym bardziej istotne znaczenie, że przedmiotowe wątpliwości interpretacyjne zostały ostatecznie wyjaśnione na przyszłość w związku z tym, że w § 15 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 2 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. z 2015 r., poz. 1872) wprowadzono definicję wychowanka. Jest nim nieletni, wobec którego sąd rodzinny orzekł o umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, i który staje się nim z dniem otrzymania przez dyrektora ośrodka, za pośrednictwem poczty, skierowania, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 81 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Przedmiotowe zmiany prawne zostały uznane przez NSA (por. wyrok Naczelny Sąd Administracyjny z 10 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 692/15 oraz wyrok z dnia 21.11.2017 r. II GSK 2125/17) jako potwierdzające stanowisko, że wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego, który powinien być wykazywany w informacji stanowiącej podstawę otrzymania dotacji, o której mowa w art. 90 ust. 3a u.s.o., jest także nieletni, który został skierowany do ośrodka przez właściwego starostę, w okresie od daty otrzymania przez kierownika ośrodka, za pośrednictwem poczty, skierowania nieletniego do ośrodka do przekazania przez dyrektora ośrodka informacji o niedoprowadzeniu wychowanka do ośrodka.
W tym stanie rzeczy Minister ponownie rozpoznając sprawę, powinien wziąć pod uwagę przedstawione wyżej stanowisko Sądu i wykładnię prawa zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku, a także rozważyć prawidłowość obliczenia wysokości kosztów młodzieżowego ośrodka wychowawczego ponoszonych w związku z zarezerwowaniem miejsca celem przyjęcia wychowanka posiadającego wskazanie i skierowanie do tej placówki. Obowiązkiem organu będzie dokonanie analizy materiału dowodowego zebranego dotychczas w sprawie pod kątem ustalenia tego, czy wysokość tych kosztów powinna być taka sama jak za faktyczny pobyt wychowanków, którzy fizycznie przebywają w ośrodku, czy też niższa (por. cytowane wyżej orzeczenia NSA). W konsekwencji organ będzie zobowiązany w toku ponownego rozpoznania sprawy wydać decyzję, w której prawidłowo wyliczy kwotę należną do zwrotu w odniesieniu do wszystkich elementów udzielonej subwencji placówkom oświatowym, których dotyczy spór, ze wskazaniem jej części składowych i sposobu wyliczenia.
Z powyższych względów na zasadzie art. 145 § 1 lit a i c p.p.s.a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję orzekając o kosztach na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło