II SA/Rz 33/18
WyrokWSA w Rzeszowie2018-03-13
Skład orzekający: Marcin Kamiński, Krystyna Józefczyk, Piotr Godlewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo wydał decyzję nakazującą rozbiórkę stawu rekreacyjnego, mimo że strona nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów do legalizacji, a brak ten wynikał z okoliczności od niej niezależnych, takich jak spór kompetencyjny między organami administracji?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzające ją decyzje organów nadzoru budowlanego, uznając, że organy wadliwie zinterpretowały i zastosowały przepisy Prawa budowlanego dotyczące legalizacji samowolnie wybudowanych obiektów. W szczególności, postanowienia legalizacyjne były nieprecyzyjne, a brak przedłożenia dokumentów wynikał z przyczyn niezależnych od strony (spór kompetencyjny, przedłużające się postępowanie wodnoprawne). Ponadto, długi okres zwłoki w wydaniu decyzji rozbiórkowej przez organ I instancji oraz ponowne wezwanie do przedłożenia dokumentów przez organ II instancji naruszyły zasady postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Skarżący został zobowiązany do rozbiórki stawu rekreacyjnego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego uznały, że skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów do legalizacji obiektu w wyznaczonych terminach. Skarżący argumentował, że brak dokumentów, w tym pozwolenia wodnoprawnego, wynikał z okoliczności od niego niezależnych, takich jak spór kompetencyjny między organami administracji oraz przedłużające się postępowanie w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego. Skarga dotyczyła decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o nakazie rozbiórki.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a także postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lutego 2014 r. i 31 grudnia 2014 r. Zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2018 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki stawu rekreacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2017 r. nr [...]; II. uchyla postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego: z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] oraz z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...]; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Z. P. kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi Z. P. (skarżący) jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (organ II instancji) z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (organ I instancji) z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] orzekającą o nakazie rozbiórki stawu rekreacyjnego.
Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco:
W wyniku czynności kontrolnych organ I instancji ustalił, że na działce nr 148/70 w M. stanowiącej własność skarżącego i H. P. na zasadzie ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, wykonano roboty budowlane polegające na usunięciu drzew i krzewów oraz niwelacji terenu. W wyniku tych prac wykonano studnię betonową oraz dokonano przebudowy rowu otwartego biegnącego przez działkę na rów zakryty w postaci rur PCV o średnicy 250 mm zakończony zbiornikiem wodnym. Jak ustalił organ I instancji, właściciele nieruchomości posiadali jedynie zezwolenie na wycinkę drzew, natomiast na wykonanie przebudowy rowu wraz ze studnią i zbiornikiem wodnym nie uzyskali stosownego pozwolenia. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] organ I instancji zobowiązał właścicieli nieruchomości do przedłożenia w terminie do dnia 30 października 2013 r. oceny technicznej prawidłowości wykonywanych robót z określeniem czy przedmiotowe roboty nie będą wpływały na zalewanie sąsiednich działek.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] organ I instancji:
- wstrzymał roboty budowlane prowadzone bez wymaganego pozwolenia na budowę przy budowie stawu rekreacyjnego usytuowanego na działce nr 148/70 położonej w miejscowości M.,
- nałożył na inwestorów przedmiotowych robót budowlanych: H. P. i skarżącego, obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 31 grudnia 2014 r. dokumentów dotyczących budowy w/w stawu rekreacyjnego:
a) zaświadczenia Wójta Gminy [...] o zgodności wybudowanego obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
b) czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę właściwej izby samorządu zawodowego;
c) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] organ I instancji zmienił własne postanowienie z dnia [...] lutego 2014 r. i przedłużył termin do przedstawienia dokumentów do dnia 31 marca 2015 r.
Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] organ I instancji nakazał H. P. i skarżącemu rozbiórkę stawu rekreacyjnego usytuowanego na działce o nr ewid. 148/70 położonej w miejscowości M., wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.
Jako podstawę prawną decyzji organ podał art. 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (u.p.b.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że właściciele, którzy zostali zobowiązani do przedłożenia w wyznaczonym terminie dokumentów, które mogły umożliwić legalizację samowolnie budowanego stawu rekreacyjnego, nie złożyli ich. Dlatego też z uwagi na treść art. 48 ust. 1 i 4 u.p.b. orzeczono o nakazie rozbiórki.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że dokumenty o przedłożenie których został wezwany postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. zostały w większości przedłożone, jednakże do dnia złożenia odwołania nie została jeszcze wydana decyzja wodnoprawna. Wyjaśnił, że wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego został złożony w 2015 roku zaraz po opracowaniu operatu wodnoprawnego. Początkowo wniosek został złożony do Marszałka Województwa, który następnie przekazał go Staroście [...]. Po rozstrzygnięciu sporu kompetencyjnego przez Naczelny Sąd Administracyjny wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego został złożony ponownie. Skarżący podał, że stosowne pozwolenie powinno zostać wydane w miesiącu czerwcu. W związku z powyższym wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Zaskarżoną decyzją organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że umożliwił skarżącemu przedłożenie dokumentów wymaganych postanowieniem organu I instancji z dnia [...] lutego 2014 r., zmieniając zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2017 r. termin rozpatrzenia odwołania do dnia 2 października 2017 r. Ponieważ w powyższym terminie skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów, w związku z tym organ II instancji pismem z dnia 2 października 2017 r. wezwał go o przedłożenie wszystkich dokumentów określonych w postanowieniu organu I instancji z dnia [...] lutego 2014 r. Skarżący w odpowiedzi przesłał do organu II instancji przy piśmie z dnia 5 października 2017 r.: operat wodnoprawny, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] o warunkach zabudowy dla inwestycji pn. "Budowa stawu rekreacyjnego o powierzchni około 0,12 ha i maksymalnej głębokości do 3,0 m na działce o nr ewid. 148/70 w miejscowości M. w gminie [...]", oraz jeden egzemplarz projektu budowlanego stawu rekreacyjnego o powierzchni 0,12 ha i maksymalnej głębokości do 3,0 m. Jednocześnie skarżący poinformował, że postępowanie w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego nie zostało zakończone, z uwagi na prowadzone postępowanie przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] w sprawie wydania decyzji zwalniającej z zakazów wynikających z u.p.b.
Organ II instancji wskazał, że termin przedłożenia dokumentów wymaganych postanowieniem organu I instancji z dnia [...] lutego 2014 r., zmieniony postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. - upłynął w dniu 31 marca 2015 roku. Po tym terminie H. P. i skarżący nie występowali do organu I instancji o zmianę terminu. Ponadto skarżący w odwołaniu podał, że wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego złożył w dniu 19 maja 2017 r., tj. po wydaniu przez organ I instancji decyzji z dnia [...] maja 2017 r. nakazującej H. i Z. P. rozbiórkę stawu rekreacyjnego, wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. W związku z powyższym organ II instancji stwierdził, że obowiązek wynikający z postanowienia organu I instancji z dnia [...] lutego 2014 r. nie został wykonany. Odnosząc się do argumentów podnoszonych w odwołaniu organ II instancji wyjaśnił, że w świetle przytoczonych uwarunkowań nie mają one wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy.
Stwierdził następnie, że w rozpatrywanej sprawie stanowisko organu I instancji wyrażone w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe, ponadto przepisy prawa budowlanego mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie pozostawiają organowi administracji uznaniowego podejścia do każdego przypadku.
W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję, zarzucając jej:
1) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, brak rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego sprawy oraz pełnej jego oceny z pominięciem istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wskazujących na to, że nie wywiązanie się przez H. i Z. P. z obowiązku przedłożenia wszystkich, żądanych w sprawie przez organy nadzoru budowlanego dokumentów (pozwolenie wodnoprawne) spowodowane było okolicznościami za które strony nie ponoszą odpowiedzialności, okolicznościami od stron nie zależnymi;
2) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7, kpa art. 77 § 1 kpa, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 kpa poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy oraz nie odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wszystkich wskazywanych przez skarżącego w odwołaniu kwestii, w szczególności związanych z koniecznością uzyskania przez skarżącego po raz wtóry decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...], zwalniającej go z zakazu budowy stawu rekreacyjnego na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią;
3) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.a. i art. 8 kpa przez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem zasady słusznego interesu strony oraz prowadzeniu postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji;
4) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie podstaw faktycznych i prawnych zaskarżonej decyzji podczas gdy w związku z wynikającą z art. 11 k.p.a. zasadą wyjaśniania zasadności przesłanek, którymi organ administracji kierował się przy załatwieniu sprawy, organ winien odnieść się do wszystkich okoliczności I zarzutów powołanych przez stronę w toku prowadzonego postępowania;
5) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to przepisu art. 48 ust. 1 i 4 u.p.b. przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, niewykonanie nałożonych na H. P. i skarżącego obowiązków w zakresie przedłożenia niezbędnych dokumentów i uzgodnień, pomimo iż nastąpiło to na skutek okoliczności od nich niezależnych, bezwzględnie obligowało organ nadzoru budowlanego do wydania w sprawie decyzji nakazującej rozbiórkę wybudowanego obiektu budowlanego.
W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję zaniechał wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, nie rozpatrzył całokształtu materiału dowodowego sprawy oraz nie dokonał pełnej jego oceny pomijając przy tym istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, jak choćby dotyczące tego, że większość żądanych w sprawie przez organy obu instancji, niezbędnych do legalizacji wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę obiektu budowlanego, przecież złożył. W sprawie przedłożone zostały: operat wodnoprawny, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2014 r. o warunkach zabudowy dla inwestycji pn. "Budowa stawu rekreacyjnego o powierzchni około 0,12 ha i maksymalnej głębokości do 3,0 m na działce ewidencyjnej 148/70 w miejscowości M. w gminie [...]" oraz przygotowany projekt budowlany. Ponadto jego zdaniem organ II instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, w żaden sposób nie odniósł się również do podnoszonej w toku prowadzonego postępowania przez skarżącego kwestii dotyczącej tego, iż postępowanie w sprawie uzyskania pozwolenia wodnoprawnego z przyczyn od skarżącego niezależnych w dalszym ciągu nie zostało zakończone z uwagi na prowadzone przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] postępowanie w sprawie wydania decyzji zwalniającej z zakazów wynikających z u.p.b. Skarżący zwrócił szczególną uwagę na fakt, iż pierwotnie wniosek o uzyskanie wymaganego w sprawie przez organ nadzoru budowlanego pozwolenia wodnoprawnego, złożył jeszcze w 2015 r. zaraz po opracowaniu operatu wodnoprawnego. Z uwagi na okoliczność, iż pomiędzy organami administracji uprawnionymi do wydawania tego typu zezwoleń, tj. Marszałkiem Województwa i Starostą [...] zaistniał spór kompetencyjny co do tego, który z organów był właściwym w sprawie, ostatecznie zakończony rozstrzygnięciem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niektóre z załączonych o wydanie pozwolenia wodnoprawnego dokumentów straciło na aktualności. Załączona do operatu wodnoprawnego decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., znak [...], w której zwolnił on skarżącego m.in. z zakazu budowy stawu rekreacyjnego na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią, zawierała klauzulę, że decyzja ta wygasa w terminie 2 lat od dnia, w którym stała się ostateczna. Jako, że z przyczyn od skarżącego niezależnych, w ww. terminie pozwolenia wodnoprawnego nie uzyskano, zgoda Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] na odstępstwa od zakazu, wygasła. Z uwagi na fakt, że ustawa Prawo wodne nie przewiduje możliwości legalizacji robót, prac czy budowli wykonanych bez zezwolenia na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią, fakt ten spowodował, że z ww. przyczyn skarżący zmuszony był po raz wtóry wystąpić o uzyskanie stosownego zezwolenia do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...]. Postępowanie w tym zakresie jest obecnie w toku, skarżący w dalszym ciągu oczekuje na wydanie decyzji Dyrektora RZGW w [...] przy czym nie ma jakiegokolwiek wpływu na to kiedy i w jakim terminie decyzja zostanie wydana. Skarżący stwierdził, że ww. zagadnień, które jak się okazało zostały pominięte przez organ administracji, w żadnej mierze nie można tracić z pola widzenia podczas wykładni będących podstawą wydanej w sprawie decyzji, przepisów art. 48 ust. 1 i 4 u.p.b. W ocenie skarżącego, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, zastosowanie art. 48 ust. 1 i 4 u.p.b. z uwagi na nie wykonanie nałożonych na H. P. i skarżącego obowiązków w zakresie przedłożenia niezbędnych dokumentów i uzgodnień, z uwagi na fakt, iż nastąpiło to na skutek okoliczności od nich niezależnych i przez nich niezawinionych (skarżący w dalszym ciągu oczekuje na wydanie decyzji Dyrektora RZGW w [...] nie mając jakiegokolwiek wpływu na to kiedy faktycznie ww. decyzja zostanie wydana), było przedwczesne i nieuzasadnione.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga została uwzględniona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 i art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji, decyzji organu pierwszej instancji oraz postanowień organu pierwszej instancji z dnia 25 lutego 2014 r. i z dnia 31 grudnia 2014 r.
Sąd w toku – przeprowadzonej z urzędu oraz w granicach sprawy, której dotyczy skarga (art. 134 § 1 p.p.s.a.) – kontroli legalnościowej kwestionowanych orzeczeń administracyjnych stwierdził naruszenie prawa materialnego w formie błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 48 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (pr.bud.) oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w zakresie art. 7, 8, 9, 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., które miały istotny i bezpośredni wpływ na wynik sprawy rozumiany jako treść końcowego jej rozstrzygnięcia poprzez orzeczenie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego zakwalifikowanego jako staw rekreacyjny.
Powyższe konkluzje wynikają z następujących argumentów i ocen:
Po pierwsze, należy stwierdzić, że postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2014 r. w części orzekającej o nałożeniu obowiązku przedstawienia w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 pkt. 2 w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 pr.bud., jest wadliwe w zakresie, w jakim nie dokonuje prawidłowej konkretyzacji normy wynikającej z art. 48 ust. 3 pr.bud. Nie jest bowiem prawidłowe poprzestanie przez organ nadzoru budowlanego na powtórzeniu w treści postanowienia wydanego na podstawie art. 48 ust. 3 pr.bud. ustawowych określeń z art. 33 ust. 2 pkt 1 pr.bud. ("wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi") bez określenia rodzajów wymaganych prawem dokumentów, szczególnie w sytuacji, gdy w uzasadnieniu postanowienia nie wskazuje się szczegółowo rodzaju i przedmiotu tych dokumentów, a ze względu na rodzaj obiektu będącego samowolą budowlaną nie ulega wątpliwości, że konieczne jest przedłożenie orzeczeń organów administracji specjalnej (np. pozwoleń wodnoprawnych, decyzji o zwolnieniu z zakazów lub nakazów wodnoprawnych). Z uwagi na poważne skutki (art. 48 ust. 4 w zw. z art. 48 ust. 1 pr.bud.) niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonego obowiązku przedłożenia wymaganych dokumentów (obowiązek orzeczenia nakazu rozbiórki) organy nadzoru budowlanego są zobowiązane do szczegółowego i precyzyjnego określenia w postanowieniu legalizacyjnym treści i zakresu obowiązków, o których mowa w art. 48 ust. 3 pr.bud. Braki w tym zakresie mogą bowiem negatywnie wpłynąć na dalszą sytuację prawną sprawcy samowoli budowlanej z przyczyn od niego niezależnych (np. wobec wątpliwości organów, które mają wydać wymagane opinie, uzgodnienie, zezwolenia, zgody, itd.).
Po drugie, postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] grudnia 2014 r. zmieniające postanowienie z dnia [...] lutego 2014 r. poprzez przedłużenie do dnia 31 marca 2015 r. terminu przedłożenia wymaganych dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 pr.bud., nie sanowało wskazanej wyżej wadliwości postanowienia z dnia [...] lutego 2014 r.
Brak właściwej konkretyzacji obowiązku przedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 pkt. 2 w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 1 p.bud., niewątpliwie mógł wpłynąć na brak realnej możliwości dochowania przez skarżącego wyznaczonych terminów. Decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. orzekająca o zwolnieniu z zakazu, o którym w art. 88l ust. 1 pkt 1 i 3 uchylonej ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne wygasła w toku postępowania wobec upływu dwuletniego terminu do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Skarżący wystąpił o wydanie pozwolenia wodnoprawnego w 2015 roku, jednak do dnia 31 marca 2015 r. nie uzyskał wymaganej decyzji ze względu na zaistnienie sporu o właściwość pomiędzy marszałkiem województwa a starostą. Spór ten został zakończony – zgodnie z twierdzeniem skarżącego – wydaniem postanowienia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Niestety, pomimo iż organ drugiej instancji wydał zaskarżoną decyzję dopiero w dniu [...] listopada 2017 r., w aktach spraw brak odpowiednich dokumentów wskazujących na zaistnienie sporu o właściwość oraz jego rozstrzygnięcie. Jeżeli bowiem niedotrzymanie terminu przedłużonego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. miało miejsce z przyczyn niezależnych od skarżącego (spór o właściwość pomiędzy organami w sprawie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego), to z pewnością brak jest podstaw do uznania, że termin przedłużony do dnia 31 marca 2015 r. prawidłowo zakończył bieg, skutkując automatycznie – wobec niemożności przywrócenia – koniecznością orzeczenia nakazu rozbiórki. W piśmiennictwie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie zauważa się w tym kontekście, że dopiero kontrola sądowoadministracyjna umożliwia odwrócenie negatywnych skutków zakończenia biegu nieprzywracalnego terminu z art. 48 ust. 3 pr.bud.
Trzeba również zauważyć, że skarżący już w toku postępowania odwoławczego wystąpił do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z ponownym wnioskiem o wydanie decyzji w przedmiocie zwolnienia z zakazów wodnoprawnych, który stał się podstawą wszczęcia nowego postępowania z dniem 22 września 2017 r. Okoliczność ta – wobec wydania decyzji odwoławczej w dniu [...] listopada 2017 r. – również musi zostać uwzględniona.
Po trzecie, w przedmiotowej sprawie nie może ujść z pola widzenia okoliczność, że pomimo bezskutecznego upływu z dniem 31 marca 2015 r. terminu z art. 48 ust. 3 pr.bud. i realizacji przesłanki z art. 48 ust. 4 w zw. z art. 48 ust. 1 pr.bud. organ pierwszej instancji wydał decyzję nakazującą rozbiórkę dopiero w dniu [...] maja 2017 r. Oznacza to, że przez okres ponad dwóch lat skarżący pozostawał w sytuacji uzasadnionych oczekiwań, że sprawa legalizacji samowoli budowlanej pozostaje otwarta, skoro organ nie wykonywał przez długi czas obligatoryjnej kompetencji orzeczniczej. Również organ odwoławczy w toku postępowania – pomimo bezskutecznego upływu terminu z art. 48 ust. 3 pr.bud. – wezwał skarżącego w piśmie z dnia 2 października 2017 r. do przedłożenia dokumentów wskazanych w postanowieniu organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2014 r., zmienionego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. Dopiero wobec upływu 14-dniowego terminu wyznaczonego w piśmie z dnia 2 października 2017 r. organ drugiej instancji wydał decyzję odwoławczą.
Opisany wyżej sposób prowadzenia postępowania legalizacyjno-rozbiórkowego przez kontrolowane organy uzasadnia ocenę, że sprzeczne z zasadą zaufania do państwa i prawa oraz zasadą informowania (art. 8 i 9 k.p.a.) byłoby utrzymanie w mocy zaskarżonych decyzji nakazujących rozbiórkę. Ocena ta jest niezależna od stwierdzonych uchybień materialnych i procesowych na tle wykładni oraz stosowania art. 48 ust. 3 i 4 pr.bud. przy wydawaniu objętych kontrolą Sądu postanowień.
Uznając, że będące bezpośrednimi przesłankami wydania decyzji nakazujących rozbiórkę (art. 48 ust. 4 w zw. z art. 48 ust. 1 pr.bud.) wadliwe postanowienia organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2014 r. i z dnia [...] grudnia 2014 r. (art. 48 ust. 3 pr.bud.) zostały wydane w granicach sprawy legalizacyjno-rozbiórkowej rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją, Sąd orzekł o uchyleniu nie tylko decyzji organów pierwszej i drugiej instancji, lecz także o uchyleniu powyższych postanowień (art. 135 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a.). W konsekwencji postępowanie w sprawie powraca do stadium początkowego, w którym konieczne jest wydanie na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 pr.bud. nowego, prawidłowo sformułowanego postanowienia. Orzeczenie Sądu uchyliło zatem skutki prawne upływu terminu z art. 48 ust. 3 pr.bud.
W toku ponownie prowadzonego postępowania organy uwzględnią powyższe wskazania co do dalszego postępowania oraz oceny prawne (art. 153 p.p.s.a.).
Mając na względzie podniesione argumenty, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., orzekł, jak w pkt. I i II wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt. III wyroku, działając na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło