I GSK 3440/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 21 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 168/18 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 8 stycznia 2018 r. nr SKO.419.2770.2017 w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu do budżetu państwa oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 12 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 168/18 na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 8 stycznia 2018 r. nr SKO.419.2770.2017 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu dotacji . J.K. złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódziemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecienie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: 1. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisów art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. (a) w zw. z art. 64 ust. 2 ustawy z dn. 27.08.2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. 2009 nr 157 poz. 1240 ze zm., dalej: "u.f.p.") oraz art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. (b) w zw. z art. 64 ust. 2 u.f.p., poprzez błędne przyjęcie, że brak jest ważnego interesu publicznego lub ważnego interesu dłużnika do zastosowania ulgi/pomocy w postaci umorzenia, w całości lub części, kwoty dotacji podlegającej zwrotowi, ew. rozłożenia na raty kwoty dotacji podlegającej zwrotowi, ew. umorzenia odsetek od kwoty dotacji podlegającej zwrotowi. 2. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6, art. 7,art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1960 r, nr 30, poz. 168 ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił uzasadnienie wniesionych zarzutów oraz stanowisko w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie za podstawę wyroku z dnia 12 lipca 2018 r., I SA/Sz 168/18 przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Koszalinie. Wnioskiem z 23 stycznia 2017 r. J. K. prowadzący Prywatne Liceum Ogólnokształcące w C. wniósł do Starosty Drawskiego o umorzenie należności wskazanych w dwóch decyzjach Starosty Drawskiego z dnia 25 sierpnia 2016 r. oraz w upomnieniu z dnia 16 stycznia 2017 r. Obecnie jest to kwota 48.540 złotych. Dochód wszystkich wspólnie gospodarujących członków rodziny J.K. wynosi 8.923,62 złotych (emerytura skarżącego 2.328,62 złotych oraz jego żony H.K. 1.095 złotych), a także dochód z działalności gospodarczej 5.500 złotych. Koszty koniecznego utrzymania siebie i rodziny (podatki, media, telefon, utrzymanie samochodu) to 971,40 złotych miesięcznie. Spłata bieżących rat kredytów i pożyczek: z Polskiego Funduszu Przedsiębiorczości, z Banku Spółdzielczego oraz z Kasy Zapomogowo Pożyczkowej wynosi miesięcznie 5.175 złotych. Pozostaje 2.770 złotych miesięcznie. J.K. posiada dwie nieruchomości: mieszkanie o wartości 200.000 złotych oraz dom przebudowany na przedszkole i żłobek o wartości 420.000 złotych, a także samochód osobowy - Skoda Roomster o wartości około 20.000 złotych. Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konstrukcja tej normy prawnej wskazuje, że stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, które w ocenie strony skarżącej zostały naruszone przez Sąd I instancji, należy uprawdopodobnić istnienie potencjonalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego. W tym wypadku nie chodzi o to, że ewentualne uchybienie mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, lecz miało wpływ istotny. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. W ramach omawianej podstawy kasacyjnej w pkt 2. petitum skargi kasacyjnej kasator zarzucił Sądowi I instancji "na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy." Według art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które w ocenie wojewódzkiego sądu administracyjnego zostały naruszone przez organ administracji publicznej należy wykazać istnienie potencjonalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania administracyjnego. W tym wypadku nie chodzi o to, że ewentualne uchybienie mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, lecz wpływ istotny. Prawidłowe uzasadnienie stwierdzenia zaistnienia omawianej przesłanki musi polegać na wskazaniu, które przepisy oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu itp.) ustawy zostały naruszone z równoczesnym wyraźnym wskazaniem, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej określając kompetencję sądu administracyjnego w fazie orzekania i co do zasady nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ jego naruszenie przez Sąd I instancji jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom procesowym. Zastosowanie przez Sąd I instancji środka przewidzianego w art. 151 p.p.s.a. było konsekwencją nie stwierdzenia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. Zastosowanie przez Sąd I instancji środka określonego w ustawie – art. 151 p.p.s.a. oraz nie zastosowanie innego nie jest naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 174 pkt 2) p.p.s.a., kiedy sąd nie stwierdzi naruszenia prawa z art. 145 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie naruszył prawa, w tym art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Koszalinie. Kasator w ogóle nie uzasadnił, na czym konkretnie polegało naruszenie każdego ze wskazanych przepisów k.p.a. oraz nie wykazał istnienia potencjonalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania administracyjnego. Prawidłowe uzasadnienie stwierdzenia zaistnienia omawianej przesłanki polega na wskazaniu, które przepisy prawa zostały naruszone z równoczesnym wyraźnym wskazaniem, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. Prawidłowe sformułowanie podstawy skargi kasacyjnej opierającej się na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. – naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie - musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu, mylne odczytanie dyspozycji lub sankcji. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię kasator winien zaprezentować jaka winna być wykładnia prawidłowa tego przepisu w konkretnej sprawie. Z kolei, naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to błąd subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Przepisy zastosowane to te, które zostały powołane w podstawie prawnej decyzji ostatecznej oraz wyjaśnione w uzasadnieniu prawnym z przytoczeniem przepisów prawa. W orzecznictwie przyjmuje się, że zarzuty dotyczące obu form naruszenia prawa materialnego powinny być formułowane w przypadku, gdy stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i nie budzi wątpliwości. Tymczasem w ramach powołanej podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. kasator, po pierwsze nie wskazuje postaci naruszenia prawa materialnego posługując się zwrotem "poprzez błędne przyjęcie", po drugie w istocie kwestionuje zasadność odmowy umorzenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi. Argumentacja podniesiona w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a nie może zasługiwać na uwzględnienie, bowiem w istocie zmierza do podważenia stanu faktycznego przyjętego za podstawę orzekania przez Sąd I instancji. Zarzut naruszenia przepisów materialnoprawnych pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.