I SA/Gd 1446/17

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki pisarskiej postanawia: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF, którego braki uzupełniono w dniu 30 stycznia 2018 r., skarżąca W. M. zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia wnioskodawczyni o jej stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) wynika, że prowadzi ona sama gospodarstwo domowe, nie uzyskując żadnego dochodu, nie ponosząc jakichkolwiek kosztów związanych eksploatacją mieszkania i pozostając na utrzymaniu syna, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, posiada zaś zadłużenie, którego wysokości nie podała, jej majątek stanowią: działka letniskowa o powierzchni 600 m2 i wartości około 86.000 zł, dwa mieszkania o powierzchni 49 m2 oraz 129 m2 i łącznej wartości około 1.300.000 zł, z których prowadzona jest egzekucja. Wnioskodawczyni wskazała też (w rubryce nr 8 przeznaczonej dla wpisania stanu majątkowego osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym), iż nie pozostaje we wspólności majątkowej. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.– przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 5 lutego 2018 r. wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: a) oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego w 2017 r. oraz stosownych dokumentów w tym zakresie, b) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, c) zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego, że posiada obecnie status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, d) oświadczenia syna, na utrzymaniu którego pozostaje, w przedmiocie form udzielanej jej pomocy, z wyszczególnieniem wysokości pomocy finansowej przekazanej w okresie ostatnich trzech miesięcy, e) oświadczenia, czy otrzymała w 2017 r. świadczenia z pomocy społecznej, jeżeli tak podania form i wysokości tej pomocy wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, jeżeli nie – wskazania, czy o taką pomoc się ubiegała, a jeśli tak – przedłożenia odpisów decyzji odmownych w tym przedmiocie, f) dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z jej majątku, w szczególności obrazujących aktualną wysokość egzekwowanych należności i zastosowane środki egzekucyjne, g) dokumentów obrazujących aktualną wysokość jej zobowiązań (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów, itp.), h) dokumentów obrazujących wysokość kosztów utrzymania nieruchomości za okres ostatnich trzech miesięcy, i) oświadczenia, czy aktualnie pozostaje w związku małżeńskim i zamieszkuje wspólnie z małżonkiem; w przypadku odpowiedzi przeczącej – wyjaśnienia, czy którykolwiek z małżonków zainicjował postępowanie zmierzające do separacji lub rozwodu i udokumentowania tej okoliczności; w przypadku odpowiedzi twierdzącej – wskazania składników majątku małżonka oraz przedłożenia stosownych dokumentów na okoliczność źródła i wysokości jego dochodów oraz przedłożenia dokumentów wymienionych w punktach od a) do h) dotyczących małżonka. Wnioskodawczyni została też poinformowana, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania jej prawa pomocy oraz że nie jest zobowiązana do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonka, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a wnioskodawczyni przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie. Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawczyni w dniu 27 lutego 2018 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 37). W odpowiedzi skarżąca zwróciła się w dniu 6 marca 2018 r. o przedłużenie terminu do przedłożenia dokumentów źródłowych. Zarządzeniem z dnia 13 marca 2018 r. referendarz sądowy przedłużył wnioskowany termin o 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia (co nastąpiło w dniu 3 kwietnia 2018 r. – dowód: potwierdzenie odbioru, k. 41), jednakże pomimo upływu zakreślonego terminu wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Wnioskodawczyni nie wykonała nałożonego na nią obowiązku i nie przedłożyła żadnego z wymienionych dokumentów, uniemożliwiając tym samym dokonanie pełnej oceny jej sytuacji majątkowej, w szczególności jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Z tych względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.