VI SA/Wa 77/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2018 r. sprawy ze skargi L. z siedzibą w [...], Rosja na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...]Główny Inspektor Transportu Drogowego (w skrócie: GITD), po rozpatrzeniu odwołania L. z siedzibą w [...] w [...] (w skrócie: spółka, przedsiębiorca, skarżąca) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] (w skrócie: [...]WITD) z dnia [...] września 2017 r., nr [...] o umorzeniu postępowania względem przedsiębiorcy w zakresie naruszenia dotyczącego braku wymaganego zezwolenia kategorii III-VI oraz nałożenia na wskazanego wyżej przedsiębiorcę kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł. W podstawie prawnej powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), dalej: k.p.a., art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64c, oraz art. 140aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 128), dalej: p.r.d., art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1440), dalej: u.d.p., § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r., poz. 2022), dalej: rozporządzenie z 31 grudnia 2002 r. Do wydania powyższej decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia: W dniu [...] czerwca 2017 r. na drodze ekspresowej S8, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, w miejscowości Wolbórz została przeprowadzona kontrola drogowa przez inspektorów Inspekcji Drogowej. Skontrolowano zespół pojazdów składający się z dwuosiowego samochodu ciężarowego marki Mercedes-Benz o nr rej. [...] oraz dwuosiowej przyczepy marki [...]o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował [...] (obywatel Białorusi), który wykonywał międzynarodowy przejazd drogowy na trasie z Czech do Rosji z ładunkiem 7 samochodów osobowych marki Skoda. Podczas kontroli ustalono, że przewożony zespołem pojazdów ładunek stanowił inny ładunek niż ładunek niepodzielny zdefiniowany w art. 2 pkt 35b p.r.d. Dokonano również pomiaru długości oraz szerokości zespołu pojazdów i ustalono, że jego długość – pomierzona od przedniego do tylnego obrysu pojazdu, tj. najdalej wysuniętych punktów z przodu i tyłu pojazdu leżących w pionowej płaszczyźnie prostopadłej do podłużnej płaszczyzny symetrii pojazdu - wynosiła 19,7 m (po odjęciu 1 % wartości wskazanej przy pomiarze), w stosunku do normy wynoszącej 18,75 m. Stwierdzono w tej sytuacji przekroczenie dopuszczalnej długości zespołu pojazdów o 0,95 m. Nie stwierdzono przekroczenia innych ustawowych parametrów, jak: masy zespołu pojazdów, nacisków osi, szerokości czy wysokości zespołu pojazdów. W następstwie poczynionych ustaleń [...]WITD uznał, że przedsiębiorca wykonywał przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym o wymiarach w zakresie długości zespołu pojazdów odpowiadającej zezwoleniu kategorii III, z naruszeniem zakazu przewozu ładunku innego niż ładunek niepodzielny, o którym mowa w art. 64 ust. 2 p.r.d. Ustalenia kontroli utrwalono w protokole z jej przebiegu sporządzonym w dniu [...] czerwca 2017 r., nr [...] Również [...] czerwca 2017 r. [...]WITD wydał decyzję, którą na mocy art. 105 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 140aa ust. 1-3 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. umorzył postępowanie względem spółki w zakresie naruszenia - braku wymaganego zezwolenia kategorii III-VI, a na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1 – 3, art. 140ab ust. 2 w zw. z art. 1 pkt 2 p.r.d. i art. 104 § 1 k.p.a. nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 5.000 zł jak za brak zezwolenia kategorii III, mając na uwadze parametry pojazdu określone w lp. 3 załącznika nr 1 do p.r.d. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła spółka. Wnosiła o uchylenie tego rozstrzygnięcia i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie ww. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia [...]WITD. Żądała także zwrotu kwoty 5.000 zł, pobranej tytułem kaucji na poczet kary oraz pozostałych kosztów poniesionych przez stronę w związku z niniejszym postępowaniem i wydaniem przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu podnosiła błąd w ustaleniach organu, że ładunek nie wystając poza obrys zespołu pojazdów powodował nienormatywność pojazdu. Opierając się na treści art. 61 p.r.d. przedsiębiorca uważał, że zespół pojazdów o dopuszczalnej długości "własnej" 18,75 m może być dłuższy o 2 m z tyłu i o 0,5 m z przodu, co łącznie daje długość 21,25 m. Po rozpatrzeniu odwołania GITD opisaną wyżej decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie [...]WITD. Odwołując się regulujących podstawy i wysokość kar za przejazd pojazdem nienormatywnym przepisów art. 140aa ust. 1 i art. 140ab p.r.d., organ podkreślił, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii III. Zezwolenie to, stosownie do lp. 3 zał. nr 1 p.r.d. jest wydawane na przejazd pojazdu po drogach publicznych o długości nieprzekraczającej 23 m dla zespołu pojazdów. Kierując się treścią art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1 nałożono w prawem przewidzianej wysokości 5.000 zł jak za brak zezwolenia kategorii III-VI. Organ II Instancji ustalił, że zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w sprawie stan faktyczny. Zauważył, że przejazd pojazdem nienormowanym, którym przewożony jest ładunek podzielny jest możliwy tylko na podstawie zezwoleń kategorii I lub II (art. 64 ust. 2 p.r.d.) Długość pojazdu w przypadku zespołu składającego się z pojazdu silnikowego i przyczepy nie może przekraczać 18,75 m, z mocy § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z 31 grudnia 2002 r. Pomiar długości pojazdu dokonany przy zastosowaniu przymiaru wstęgowego o nr 2/11/2011 z działką elementarną 1 mm, w dniu kontroli legitymującego się aktualnym świadectwem legalizacji ponownej pokazał długość pojazdu -19,70 m (już po odjęciu1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu). Odnosząc się zarzutów odwołania dotyczących nieprawidłowych ustaleń przez organ możliwej długości zespołu pojazdów, GITD przywołał brzmienie art. 61 ust. 6 pkt 2 p.r.d. Według tego przepisu ładunek nie może wystawać z tyłu pojazdu na odległość większą niż 2 m od tylnej płaszczyzny obrysu pojazdu lub zespołu pojazdów; w przypadku przyczepy kłonicowej odległość tę liczy się od osi przyczepy. Jednakże w niniejszej sprawie ustalono podczas kontroli, że to nie ładunek wystawał poza obrys pojazdu, lecz sam zespół pojazdów przekraczał dopuszczalną długość. Potwierdzała ten fakt także sporządzona podczas kontroli dokumentacja fotograficzna. Wysuniętej platformy organ odwoławczy nie traktował jako zabezpieczenia ładunku, gdyż na niej spoczywały tylne koła pojazdu. Uważał, że gdyby nie była wysunięta, to przewożenie dodatkowego pojazdu nie byłoby możliwe. Dlatego organy prawidłowo wliczyły długość wysuwanej platformy do długości pojazdu. Według GITD z urządzeniem zabezpieczającym miałoby się do czynienia w sytuacji, gdyby pojazd spoczywał w całości na naczepie, a wysuwany element pełniłby jedynie funkcję zabezpieczenia obrysu ładunku, co w niniejszej sprawie nie występowało. Zatem, stosownie do art. 140ab ust. 2 p.r.d. w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2 p.r.d., za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Przepis art. 64 ust. 2 p.r.d. ustanawia zakaz przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny. Z treści art. 140ab ust. 2 p.r.d. wynika, że przy kwalifikowaniu naruszeń związanych z ustaleniem braku właściwej kategorii zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny, okoliczność w postaci prawnej niemożliwości uzyskania zezwolenia kategorii III-VII nie ma żadnego znaczenia. Ustawodawca bowiem, w ocenie GITD, przyjął, że w takiej sytuacji nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Przekroczenie wymaganej długości zespołu pojazdów nie budziło wątpliwości. Należyta staranność w zakresie zorganizowania przejazdu i czynności towarzyszących przejazdowi spoczywa na wykonującym dany przewóz. Spółka, jako podmiot profesjonalnie zajmujący się przewozem ładunków, mając doświadczenie w przewozie samochodów osobowych (jak zaznaczyła w odwołaniu), powinna była podjąć środki, aby pojazd nie był nienormatywny. Sposób doboru określonych środków celem zachowania normatywności pojazdu pozostaje kwestią indywidualną przedsiębiorcy. Organ II instancji zauważył też, że przejazd pojazdem nienormatywnym m.in. z przekroczeniem dopuszczalnej długości stanowi zagrożenie zarówno dla wykonującego, jak i dla innych uczestników ruchu drogowego, za co odpowiedzialność ponosi podmiot wykonujący przejazd. Zdaniem GITD wskazane w zebranym materiale dowodowym okoliczności popełnienia zarzucanego naruszenia, tj. wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii III, było okolicznością, na którą strona miała wpływ, a przy realizacji przejazdu nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z kontrolowanym przejazdem. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie od wskazanej decyzji wniósł przedsiębiorca L. z siedzibą w [...] ([...]). W skardze zwrócił się o uchylenie kwestionowanej decyzji GITD w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez odpowiedniego zezwolenia i umorzenie postępowania lub przekazanie jej Głównemu Inspektorowi Transportu Drogowego do ponownego rozpatrzenia oraz wniosła o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postepowania. Wskazanej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie obowiązku rozpatrzenia i odniesienia się do całości odwołania wskutek pominięcia niektórych jego części. Wskazała, że organ nie odniósł się do powierzenia biegłemu ustalenia zespołu pojazdów będących przedmiotem decyzji I instancji. Przyznała, że nie podważa podstaw prawnych do wymierzenia kar administracyjnych za przejazdy nienormatywne, ani wysokości kary w tym konkretnym wypadku. Spółka wyjaśniała również, że nie powoływała się na przepisy zwalniające przewoźnika z odpowiedzialności na zasadzie art. 92 p.r.d., ani nie podważała prawidłowości pomiarów wagi i długości pojazdu. Podnoosiła jedynie, że przedmiotem sporu jest, czy zespół pojazdów marki [...]nr rej. [...] z przyczepą [...]o nr rej [...]w dniu [...] czerwca 2017 r., w czasie kontroli w miejscowości Wolbórz, spełniał normę długości zespołu pojazdów, czy też ją naruszał. Skarżąca wskazała, że organy administracyjne w ogóle nie rozważyły tego, że przyczepa autotransportera [...]wyprodukowana w 2002 r. jest także homologowana w Polsce, a proces homologacji polega na skontrolowaniu wszystkich parametrów pojazdu, które prawo międzynarodowe i krajowe wymaga od pojazdu. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz podniósł, że nie sposób uznać, że wysunięcia platformy są zabezpieczeniem ładunku. Zauważył, że urządzenie zabezpieczające ładunek występuje w przypadku, gdy cały pojazd spoczywa na przyczepie, zaś wysunięty element pełni funkcję zabezpieczenia, a załączona dokumentacja fotograficzna świadczy o tym, że gdyby platforma nie była wysunięta załadowany pojazd nie znajdowałby się w całości w przestrzeni ładunkowej. Tym samym wysuwana hydraulicznie platforma ma wpływ na długość pojazdu, a sama nie stanowi zabezpieczenia ładunku. W ocenie organu stan faktyczny został ustalony w sposób pełny i poprawny i nie było potrzeby zasięgani do innych środków dowodowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga spółki D. z siedzibą w [...] nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy zauważyć, że w skardze spółka oświadczyła, że nie pozostają sporne kwestie: podstaw prawnych do wymierzenia kar administracyjnych i wysokości tych kar za przejazdy pojazdów nienormatywnych, podstaw zwolnienia się od odpowiedzialności, prawidłowości wykonywania pomiarów wagi i długości zespołu pojazdów. Sporne natomiast jest czy kontrolowany zespół pojazdów spełniał normę długości pojazdów, czy też ją naruszał (str. 2 skargi). Zatem skarżąca nie podważała, że długość kontrolowanego zespołu pojazdu z ładunkiem wynosiła 19,70 m (po odjęciu 1 % wartości wskazanej przy pomiarze). Kwestionowane było, że ta wartość równała się długości zespołu pojazdów z ładunkiem, który nie wystawał poza tylny obrys elementów stanowiących integralną część przyczepy. Skarżąca uważała, że wysunięta dolna platforma stanowiła zabezpieczenie ładunku i nie powinna była być wliczana do tylnego obrysu pojazdu, a tym samym do długości pojazdu. Zaznaczyć należy, że nie było sporne, że na wysuniętej platformie spoczywały tylne koła przewożonego pojazdu i ten pojazd nie wystawał poza wysuniętą platformę (protokół kontroli, k-38, dokumentacja fotograficzna, k-11-20 akt adm.). Sąd podzielił stanowisko organów Inspekcji Transportu Drogowego co oceny opisywanego stanu. Zgodnie z art. 61 ust. 6 p.r.d. ładunek wystający poza płaszczyzny obrysu pojazdu może być na nim umieszczony tylko przy zachowaniu następujących warunków: ładunek nie może wystawać z tyłu pojazdu na odległość większą niż 2 m od tylnej płaszczyzny obrysu pojazdu lub zespołu pojazdów; w przypadku przyczepy kłonicowej odległość tę liczy się od osi przyczepy (pkt 2); ładunek nie może wystawać z przodu pojazdu na odległość większą niż 0,5 m od przedniej płaszczyzny obrysu i większą niż 1,5 m od siedzenia dla kierującego (pkt 3). Z kolei w myśl art. 61 ust. 8 p.r.d. ładunek wystający poza przednią lub boczne płaszczyzny obrysu pojazdu powinien być oznaczony. Dotyczy to również ładunku wystającego poza tylną płaszczyznę obrysu pojazdu na odległość większą niż 0,5 m. Przepis art. 61 ust. 9 pkt 3 p.r.d. ustala następujące oznakowanie ładunku: ładunek wystający z tyłu pojazdu oznacza się pasami białymi i czerwonymi umieszczonymi bezpośrednio na ładunku lub na tarczy na jego tylnej płaszczyźnie albo na zawieszonej na końcu ładunku bryle geometrycznej (np. stożku, ostrosłupie); widoczna od tyłu łączna powierzchnia pasów powinna wynosić co najmniej 1000 cm2, przy czym nie może być mniej niż po dwa pasy każdej barwy; ponadto w okresie niedostatecznej widoczności na najbardziej wystającej do tyłu krawędzi ładunku umieszcza się czerwone światło i czerwone światło odblaskowe; przy przewozie drewna długiego zamiast oznakowania pasami białymi i czerwonymi dopuszcza się oznakowanie końca ładunku chorągiewką lub tarczą barwy pomarańczowej. Zasadę tę powtarza § 39 rozporządzenia z 31 grudnia 2002 r., który stanowi, że części urządzeń zamontowanych na pojeździe, wystające poza obrys pojazdu, powinny być oznakowane pasami barwy na przemian białej i czerwonej (ust.1). Według ust. 2 tego samego paragrafu części, o których mowa w ust. 1, powinny być wyposażone w: światło barwy białej, widoczne z przodu i z boków pojazdu - jeżeli część wystaje poza przedni obrys pojazdu na odległość większą niż 1 m (pkt 1); światło barwy czerwonej, widoczne z tyłu pojazdu - jeżeli część wystaje poza tylny obrys pojazdu na odległość większą niż 1 m (pkt 2); światło barwy białej, widoczne z przodu pojazdu, i barwy czerwonej, widoczne z tyłu pojazdu - jeżeli część wystaje poza boczny obrys pojazdu na odległość większą niż 40 cm od zewnętrznych krawędzi powierzchni świetlnych przednich lub tylnych świateł pozycyjnych (pkt 3). Światła, o których mowa w ust. 2, powinny włączać się i wyłączać jednocześnie ze światłami pozycyjnymi pojazdu oraz nie powinny oślepiać innych uczestników ruchu (ust. 3). Z dokumentacji fotograficznej wynika, że ładunek na kontrolowanym zespole pojazdów nie był oznakowany w wyżej opisany sposób. Choćby i z tego powodu przewoźnik nie miał wątpliwości, że ładunek nie wystaje poza obrys pojazdu czyli wysunięta platforma jest częścią pojazdu. Zatem wysunięta część powinna była być zaliczona do pojazdu przy ustalaniu jego obrysu. Nie mogła więc być traktowana jako oznaczenie wystającego ładunku. Zresztą przepisy art. 61 ust. 8 i 9 p.r.d. oraz § 39 rozporządzenia z 31 grudnia 2002 r. mówią jedynie o oznakowaniu ładunku wystającego poza obrys pojazdu. Nie wynika z nich, aby zabezpieczenie towaru mieściło się w definicji oznakowania wystającego towaru. W realiach niniejszej sprawy oznaczenie (tablica w pasy) nie znajdowało się bezpośrednio na ładunku, a na wysuniętej platformie. Omawiany art. 61 ust. 9 pkt 3 p.r.d. wymaga, aby oznaczenie znajdowało się bezpośrednio na wystającym ładunku, a nie na jego zabezpieczeniu. Dlatego sposób ustalenia długości zespołu pojazdów i jego wyniki (mierzone od przedniego do tylnego obrysu pojazdu czyli najdalej wysuniętych punktów z przodu i tyłu pojazdu leżących w pionowej płaszczyźnie prostopadłej do podłużnej płaszczyzny symetrii pojazdu i wynoszące 19,70 m) należało uznać za prawidłowe. Organy prawidłowo przyjęły, że to nie ładunek wystawał poza obrys pojazdu, ale sam zespół pojazdów przekroczył swą dopuszczalną długość. Oznaczało to przekroczenie dopuszczalnej długości zespołu pojazdów o 0,95 m. W myśl bowiem art. 62 ust. 4a p.r.d. długość zespołu 2 pojazdów nie może przekraczać 18,75 m. Zasadę tę powtarza § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z 31grudnia 2002 r. Należy zauważyć, że przepis art. 62 ust. 4b p.r.d. wprowadza zasadę, że za przejazd zespołu pojazdów złożonego z liczby pojazdów większej niż określona w ust. 4 lub o długości większej niż określona w ust. 4a wymaga zezwolenia, o którym mowa w art. 64d czyli zezwolenia kategorii VII. Jednakże w myśl art. 64 ust. 3 p.r.d. wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy. Natomiast przepis art. 64d ust. 1 p.r.d. stanowi, że zezwolenie kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego jest wydawane na jednokrotny lub wielokrotny przejazd po drogach publicznych w wyznaczonym czasie, na trasie wyznaczonej w zezwoleniu. Zezwolenie wydaje się dla pojazdu, którego ruch, ze względu na jego wymiary, masę lub naciski osi, nie jest możliwy na podstawie zezwoleń kategorii I-VI. Zapisy powyższe należy odczytywać w ten sposób, że wydanie pozwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii VII może nastąpić, gdy, oprócz spełnienia warunku niepodzielności, będzie trzeba także spełnić warunki, takie jak: brak możliwości jego przewozu pojazdami nienormatywnymi, uzyskanie zgody na przejazd właściwego zarządcy drogi, istnienie możliwości wyznaczenia trasy przejazdu zapewniającej bezpieczeństwo oraz efektywność ruchu drogowego (por. druk sejmowy VI.4223 obejmujący zmiany m.in. w p.r.d., obowiązujące na podstawie ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy- Prawo o ruchu drogowym i niektórych innych ustaw, opubl. Dz. U. Nr 222, poz. 1321). Mając na uwadze powołane uregulowania oraz treść załącznika nr 1 do p.r.d. organy prawidłowo przyjęły, że spółka powinna byłą posiadać na przejazd kontrolowanego zespołu pojazdów zezwolenie kategorii III, a czego nie miała. Wobec powyższego zasadnie została nałożona na stronę kara pieniężna w wysokości 5.000 zł, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. Oceniając zaskarżoną decyzję w kontekście ewentualnych naruszeń przy ustalaniu stanu faktycznego i następnie jego wyjaśnienia, Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). Dlatego Sąd uznał, że skarga jest bezskuteczna i na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.