I OSK 3281/18

POSTANOWIENIE Dnia 12 października 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 12 października 2018 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 483/18 o odrzuceniu skargi M. P. w przedmiocie niewyrażenia przez Rektora [...] w W. zgody na przeliczenie średniej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie I OSK 3281/18 Uzasadnienie Wnioskiem z dnia [...] maja 2017 r. M. P. (skarżąca) zwróciła się do Dziekana Studium Magisterskiego o wyrażenie zgody na wpisanie na dyplomie oceny z toku studiów: bardzo dobry. Zmianę oceny umotywowała błędnym zaokrągleniem wyliczenia średniej ze studiów, co było bezpośrednią przyczyną obniżenia oceny na dyplomie. W odpowiedzi na ww. wniosek (przesłanej skarżącej za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu [...] maja 2017 r.) poinformowano ją, że Dziekan Studium Magisterskiego odmówił przeliczenia średniej ze studiów, gdyż zgodnie z § 38 ust. 2 Regulaminu studiów brak jest podstaw do korekty średniej i pouczył stronę o przysługującym jej prawie do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Rektora S. (S.) w terminie 14 dni. Skarżąca zwróciła się o ponowne rozważenie przedstawionej argumentacji przemawiającej za uwzględnieniem załączonych wyliczeń średniej i wyrażeniem zgody na wpisanie na dyplomie oceny z toku studiów: bardzo dobry. W odpowiedzi na wniosek Prorektor ds. dydaktyki i studentów, po zasięgnięciu opinii Działu Radców Prawnych, w dniu [...] lipca 2017 r. nie wyraził zgody na przeliczenie średniej ocen. Jednocześnie pouczył skarżącą o przysługującym jej prawie do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skan decyzji został doręczony M. P. w dniu [...] stycznia 2018 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej. M. P. wniosła skargę do WSA w Warszawie wyjaśniając, że aby uzyskać ocenę bardzo dobrą na dyplomie średnia z toku studiów powinna wynosić co najmniej 4,61. Ocena ustalona dla niej przez uczelnie to 4,60. Jednakże z jej wyliczeń, dokonanych zgodnie z § 26 i § 38 ust. 2 Regulaminu studiów, wynika, że skarżąca powinna uzyskać ocenę bardzo dobrą. Postanowieniem z dnia 11 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. P.. W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że przeliczenie średniej ze studiów nie jest czynnością, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej p.p.s.a. Jest to czynność związana z tokiem studiów, która nie wywołuje skutków prawnych na zewnątrz. Wynika ona bowiem z Regulaminu studiów i nie wymaga wydania indywidualnej decyzji administracyjnej, która pozwalałaby na kontrolę sądową. Sąd podkreślił, że spod kontroli sądowej wyłączone są wszystkie czynności wewnątrzzakładowe niewywołujące bezpośrednich skutków na zewnątrz. Od ww. postanowienia skargę kasacyjną wniosła M. P., zarzucając mu naruszenie: 1/ art. 3 § 2 pkt 1 i 4 p.p.s.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm.), przez błędne uznanie, że zaskarżona decyzja nie podlega kognicji sądów administracyjnych, gdyż jest aktem wewnątrzzakładowym. Podniosła, że przeliczenie średniej ogólnego wyniku studiów jest czynnością wtórną do ustalenia treści dyplomu ukończenia studiów i jako taki podlega kognicji sądów administracyjnych, gdyż pochodzi od organu administracji i w sposób władczy rozstrzyga w sprawie indywidualnej o prawach osoby fizycznej niepodlegającej organowi służbowo czy organizacyjnie. W ocenie skarżącej zarówno w sytuacji, gdy treść dyplomu determinowana jest ustaleniami faktycznymi i decyzją komisji egzaminu dyplomowego (na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), jak i gdyby nie była wymagana taka decyzja – wówczas objęta kontrolą administracyjną byłaby sama czynność sporządzenia i wydania dyplomu (na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.); 2/ art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., przez niewłaściwe ich zastosowanie i odrzucenie skargi w sytuacji, gdy sprawa podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała również, że wraz z odpowiedzią na jej wniosek otrzymała pouczenie o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zdaniem skarżącej jednoznacznie sugeruje to, że organ traktuje swoją odpowiedź jako decyzję. Ponadto skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem organu, że skarga była przedwczesna z uwagi na nieprawidłowe doręczenie decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Stosownie do art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym do decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy k.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. W myśl zaś art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nieprawidłowo jednak przyjął, że skarżąca domaga się jedynie przeliczenia średniej ze studiów. We wniosku z dnia [...] maja 2017 r., skierowanym do Dziekana Studium Magisterskiego, jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] maja 2018 r., który wpłynął do Rektora S., skarżąca wskazała, że kwestionuje wpisaną na dyplomie ocenę dobry plus a nie ocenę bardzo dobrą. Natomiast nota ta jest rezultatem błędnego obliczenia średniej z ocen w toku studiów. Tymczasem Sąd I instancji zawęził przedmiot postępowania jedynie do wskazanej przez skarżącą na wstępie skargi kwestii ponownego przeliczenia średniej ocen. Sąd I instancji odmówił kontroli skarżonej decyzji przyjmując, że ma ona charakter rozstrzygnięcia wewnątrzzakładowego z zakresu toku studiów, niemieszczącego się w kognicji sądów administracyjnych. Otóż zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i w doktrynie przyjmuje się, że podział aktów szkoły wyższej na wewnątrzzakładowe i zewnętrzne jest nieostry i nie ma oparcia w przepisach prawa (P. Dańczak, Decyzja administracyjna w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, Warszawa 2015 r., s. 82-90, 92-93). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżony akt posiada elementy wymagane do poddania go kontroli jako decyzji administracyjnej: pochodzi od organu administracji i w sposób władczy rozstrzyga w sprawie indywidualnej o prawach osoby fizycznej niepodlegającej organowi służbowo czy organizacyjnie (por. wyrok NSA z 21 lutego 1994 r., I SAB 54/93, OSP 1995, nr 11, poz. 221, z glosą aprobującą B. Adamiak i J. Borkowskiego, s. 495-498). Postępowanie w przedmiocie nadania tytułu absolwentowi wyższej uczelni jest postępowaniem administracyjnym opartym na k.p.a., które kończy się decyzją administracyjną – podlega ono kognicji sądu administracyjnego. Z kolei treść dyplomu ukończenia studiów determinowana jest ustaleniami faktycznymi (m.in. w przedmiocie średniej z toku studiów) i decyzją komisji egzaminu dyplomowego, a zatem decyzja w tym przedmiocie podlega co do swojej legalności kontroli sądu administracyjnego. Uznać zatem należało, że przedmiot niniejszej sprawy odnosi się do prawidłowości ustalenia przez organ administracyjny (organ uczelni wyższej) stanu faktycznego sprawy (średniej z toku studiów), a w konsekwencji osnowy treści decyzji w świetle przepisów prawa – a zatem ma wymiar wyłącznie legalnościowy, objęty kontrolą sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA z dnia 30 stycznia 2015 r., I OSK 74/15). Za słuszny w tej sytuacji uznać należy zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do niewłaściwego zastosowania przez Sąd I instancji art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Na marginesie wskazać należy, że organ nie może wnosić o odrzucenie skargi z uwagi na niezgodne z k.p.a. doręczenie decyzji organów obydwu instancji. Zauważyć trzeba, że przepisy o doręczeniach mają charakter materialno-techniczny i nie mogą być wykorzystywane do wydłużenia czasu trwania postępowania, jeżeli wiadomym pozostaje, że określona korespondencja trafiła do adresata, który bez przeszkód może realizować przysługujące mu uprawnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2018 r., I OSK 1823/16). Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a, orzekł jak w postanowieniu.