I SA/Po 965/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku LW o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi LW na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił skargę LW na wskazaną w sentencji interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, pismem z dnia [...] wniosła skargę kasacyjną od w.w wyroku. Następnie skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest osobą samotną, samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni podała, że jej jedynym stałym dochodem jest wynagrodzenie z umowy o pracę w wysokości [...] netto. Wnioskodawczyni wskazała, że wydatki, które jest zobowiązana ponosić przekraczają w.w kwotę. Skarżąca oświadczyła, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z innymi osobami. Wnioskodawczyni nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Skarżąca z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód netto w wysokości [...]. Skarżąca podała, że zobowiązania i stałe wydatki wynoszą: [...]. Na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi podała, że nie posiada i nie użytkuje pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Skarżąca nie posiada innych dochodów niż wskazane w oświadczeniu. Wnioskodawczyni nie posiada udziałów w spółkach, nie jest członkiem zarządu, rady nadzorczej, prokurentem w spółkach. Skarżąca oświadczyła, że nie pozostaje w związku małżeńskim, separacji. Do pisma załączyła zeznania roczne podatkowe, z których wynika, że w [...] dochód jej wyniósł [...], w [...] dochód jej wyniósł [...]. Z zaświadczenia o wynagrodzeniu za pracę wynika, że skarżąca w [...] uzyskała dochód netto w wysokości [...], w [...], [...], [...], [...], w [...], ponadto w [...] wnioskodawczyni otrzymała dodatkowe wynagrodzenie, tzw. "13" w wysokości [...]. Do pisma załączyła pisma komornika, informację o spłacie zadłużenia, zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom samotnym, bez majątku, o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W ocenie starszego referendarza sądowego skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Z przedłożonych przez skarżącą oświadczeń i dokumentów wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie pozostaje w związku małżeńskim. Skarżąca nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Skarżąca podała, że otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...], które podlega częściowo zajęciu komorniczemu, wnioskodawczyni podała, że uzyskiwane dochody w całości przeznacza na swoje miesięczne utrzymanie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wpis sądowy od skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie wynosi [...]. Wskazać również należy, że strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków niebędących niezbędnymi dla utrzymania (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. LexisNexis, 2005 r., str. 632). Wobec powyższego to skarżąca powinna była zaoszczędzić środki finansowe na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej, który wynosi [...], jak i na ewentualne inne wydatki (np. opłata kancelaryjna za sporządzenie odpisu, kserokopii z akt sprawy), tym bardziej, że wnioskodawczyni powinna była liczyć się z kosztami postępowania z uwagi na fakt, że postępowanie podatkowe zostało zainicjowane na jej wniosek – wniosek z dnia [...] o wydanie interpretacji indywidualnej (karta nr [...] akt administracyjnych). Ponadto, jak już wcześniej wskazano, prawo pomocy udzielane jest osobom bezrobotnym, bez źródeł dochodu. Natomiast skarżąca – jak oświadczyła - uzyskuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] netto, które podlega częściowo zajęciu komorniczemu. Z przedłożonego przez skarżącą zaświadczenia o zatrudnieniu wynika, że w miesiącu [...] skarżąca poza wynagrodzeniem z tytułu umowy o pracę otrzymała trzynastkę, a zatem otrzymała łącznie kwotę [...] netto, z której była w stanie zaoszczędzić środki pieniężne na uiszczenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Ponadto zauważyć należy, że nie wszystkie ponoszone przez wnioskodawczynię koszty są kosztami koniecznego utrzymania, jak np. opłaty za telewizję i telefony, które łącznie wynoszą [...] miesięcznie, a więc jest to kwota wyższa, aniżeli kwota wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania stwierdzić należy, że skarżąca jest w stanie uiścić wpis sądowy od skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie w wysokości [...] i ewentualne inne koszty sądowe. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.