II SA/Gl 81/18
WyrokWSA w Gliwicach2018-05-14
Skład orzekający: Elżbieta Kaznowska, Grzegorz Dobrowolski, Andrzej Matan
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo oceniły zgodność wykonanego utwardzenia terenu z przepisami prawa, w szczególności w kontekście przepisów planistycznych, technicznych oraz obowiązku zapewnienia odwodnienia, pomimo że roboty te nie wymagały pozwolenia na budowę ani zgłoszenia?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy nadzoru budowlanego nie przeprowadziły postępowania w sposób wszechstronny i wyczerpujący, nie uwzględniając zaleceń poprzedniego orzeczenia sądu. W szczególności organy nie zbadały ewentualnej zgodności utwardzenia terenu z pozwoleniem na budowę osiedla, nie dokonały dogłębnej analizy funkcji utwardzonego terenu w kontekście jego faktycznego wykorzystania i potrzeb, a także nie w pełni potwierdziły zgodność usytuowania miejsc postojowych z przepisami technicznymi. Wskazano, że nawet roboty nie wymagające pozwolenia lub zgłoszenia podlegają kontroli pod kątem naruszenia przepisów prawa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła utwardzenia terenu działki nr 1 przy ul. [...] w B. przez A. P. i H. C. Organy nadzoru budowlanego badały zgodność tych robót z przepisami, mimo że nie wymagały one pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Po uchyleniu przez organ odwoławczy pierwszej decyzji, w ponownym postępowaniu nałożono obowiązek wykonania odwodnienia. Skarżąca A. P. kwestionowała prawidłowość ustaleń organów, zarzucając m.in. niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, nieprawidłową ocenę funkcji utwardzonego terenu oraz niezgodność z przepisami technicznymi dotyczącymi odległości miejsc postojowych. Sąd uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądza od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant Starszy sekretarz Marta Zemlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta B. nr [...] z dnia [...] r., 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zawiadomieniem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie utwardzenia terenu działki nr 1 położonej przy ul. [...] w B.
Po przeprowadzeniu postępowania, w tym oględzin przedmiotowej działki, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy decyzją nr [...] z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B., działając na podstawie art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 51 ust. 7 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 29 ust. 2 pkt 5 i art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.) odstąpił od nałożenia na inwestorów obowiązku wykonania określonych czynności lub robót dotyczących utwardzenia gruntu i odprowadzenia wód opadowych z utwardzonego terenu stanowiącego działkę nr 1 przy ul. [...] w B. W uzasadnieniu organ wskazał, iż m.in. nie widzi podstaw do nakładania na inwestorów obowiązku wykonania robót naprawczych, bowiem na wykonane roboty inwestor nie musiał uzyskać pozwolenia, ani nie był zobowiązany do ich zgłoszenia (wobec nowelizacji Prawa budowlanego w 2015 r.), a wykonane roboty nie spowodowały zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia, ani zmiany zagospodarowania terenu – nie zaburzają istniejącego ładu przestrzennego ani nie powodują ograniczeń dla terenów sąsiednich.
W wyniku odwołania A. P., rozpatrujący sprawę Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach decyzją z dna [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na wydanie końcowego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu decyzji zwrócił uwagę, iż m.in. przedłożona w sprawie "Inwentaryzacja terenu utwardzonego przy budynku mieszkalnym bliźniaczym" nie zawiera odniesienia do zgodności inwestycji z przepisami planistycznymi i warunkami technicznymi. Pomimo licznej dokumentacji zalegającej w aktach organ powiatowy w żaden sposób nie zbadał wykonanych robót pod względem ich zgodności z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ani też z przepisami techniczno-budowlanymi. Nie zbadano w ten sposób, czy wykonane utwardzenie terenu, odpowiada ewentualnym wymogom dotyczącym zachowania powierzchni biologicznie czynnej na danej działce.
Organ odwoławczy zwrócił też uwagę, że w trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji doszło także do innych uchybień procesowych, w tym m.in. przeprowadzenia oględzin bez udziału wszystkich stron postępowania uchybiając tym samym treści art. 79 § 1 w związku z art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego. k.p.a.
Powyższe rozstrzygnięcie zaskarżone zostało odrębnymi skargami do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przez reprezentowaną przez pełnomocnika, A. P. oraz A. P.
Wyrokiem z dnia 3 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjnym w Gliwicach sygn. akt II SA/Gl 1000/16 oddalił wniesione skargi. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż zaskarżona decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach odpowiada prawu, chociaż nie wszystkie motywy organu zasługują na akceptację.
W pierwszej kolejności Sąd stwierdził, iż nie wymaga dalszego badania kwestia ustalenia dokładnej daty rozpoczęcia w [...] r. objętych postępowaniem robót budowlanych polegających na dalszym utwardzeniu działki nr 1. Z punktu widzenia obowiązujących i mogących mieć w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego kwestia ta nie miała bowiem znaczenia z uwagi na treść art. 6 w związku z art. 9 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane. Nie ulega bowiem wątpliwości, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte po wejściu tej nowelizacji w życie tj. po 27 czerwca 2015 r., co oznacza, że mają w nim zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym od 28 czerwca 2015 r., kiedy zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 2 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 10 i ust. 2 pkt 5 objęte postępowaniem roboty budowlane nie wymagały nawet zgłoszenia i to nawet gdyby przyjąć, że polegały na budowie miejsc postojowych dla samochodów osobowych do 10 stanowisk włącznie.
Nie można podzielić również twierdzenia organu odwoławczego, że organ pierwszej instancji nie wypowiedział się co do treści aktualnie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego w sytuacji gdy na stronie drugiej decyzji tego organu znalazło się jednoznaczne stwierdzenie, że "Teren ten nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego".
Poza przedmiotem kontrolowanego postępowania pozostały też roboty budowlane polegające na utwardzeniu terenu części działki nr 1 oraz działki nr 2, które miały miejsce w latach [...] i były wykonane przez poprzednich użytkowników wieczystych pierwszej z tych działek. Zostały one objęte odrębnym postępowaniem wszczętym jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji.
Stwierdził natomiast Sąd, że okolicznością uzasadniającą wydanie w sprawie kwestionowanej decyzji kasatoryjnej było nienależyte wyjaśnienie charakteru zrealizowanego utwardzenia mające wpływ na ocenę, czy spełnia ono określone przepisami wymagania. W tym zakresie Sąd przyznał, że o kwalifikacji robót budowlanych polegających na utwardzeniu terenu muszą decydować każdorazowo okoliczności danej sprawy i miarodajny jest cel ich wykonania, czyli funkcja (przeznaczenie) jaką pełni utwardzony teren działki budowlanej. Na gruncie niniejszej sprawy należało rozważyć funkcję zrealizowanego na działce nr 1 utwardzenia terenu biorąc pod uwagę różnorodne przydatne do tego aspekty (brak jest bowiem normatywnych definicji pojęć "utwardzonej powierzchni gruntu" i "miejsc postojowych dla samochodów osobowych") m.in. takie jak kształt i obszar tego utwardzenia, sposób jego wydzielenia, położenie w stosunku do innego istniejącego na tej działce zagospodarowania, możliwości korzystania z niego przy jednoczesnej faktycznej możliwości parkowania samochodów (z uwzględnieniem możliwości wjazdu i wyjazdu poza teren działki), z uwzględnieniem rzeczywistych potrzeb utwardzenia w takim rozmiarze w odniesieniu do wykorzystywania istniejącego na działce budynku bliźniaczego zgodnie z jego prawnym przeznaczeniem (gdyby funkcją utwardzonego terenu nie było uzyskanie miejsc postojowych), jak również jego faktycznym wykorzystywaniem. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (w tym fotograficznego) nie ulega bowiem wątpliwości, że faktycznie teren ten jest wykorzystywany do parkowania i to jednocześnie nawet 5 samochodów, co również należy rozważyć przy ustalaniu jego funkcji. Zdaniem Sądu do przyjęcia, że na danym terenie istnieją wydzielone miejsca postojowe w rozumieniu § 19 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych nie jest wymagane, aby wydzielenie to miało formę jakiś szczegółowych oznaczeń np. narysowanych na utwardzonym terenie linii. Z drugiej strony, nie każdy nadający się do postawienia przejściowo samochodu utwardzony teren na działce budowlanej musi być traktowany jako wydzielone miejsce (lub miejsca) postojowe w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 10 ustawy). Ponieważ powyższych ustaleń i rozważań organ pierwszej instancji nie dokonał, to bez naruszenia treści art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego nie mógł ich dokonać po raz pierwszy organ odwoławczy z wykorzystaniem treści art. 136 tego Kodeksu, a to uzasadniało wydanie w drugiej instancji orzeczenia opartego na treści art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Niezbędne też w sprawie pozostaje wyjaśnienie w zakresie ewentualnej zgodności utwardzonego terenu z pozwoleniem na budowę osiedla 15 budynków mieszkalnych dwurodzinnych bliźniaczych z [...] r. (w zakresie zagospodarowania działki nr 1, gdy chodzi o intensywność zabudowy, czy współczynnik powierzchni biologicznie czynnej, a także rozważenie funkcji zrealizowanego na działce nr 1 utwardzenia i jego oceny w aspekcie zachowania wymogów § 19 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim odpowiadać powinny budynki ich usytuowanie.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B., działając na podstawie art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 51 ust. 7 i art. 50 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 29 ust. 2 pkt 5 i art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.) nałożył na A. P. i H. C. obowiązek wykonania odwodnienia liniowego na całej szerokości utwardzonego w [...] r. gruntu na działce nr 1, tj. od granicy z działką 3 aż do studzienki kanalizacji deszczowej istniejącej na posesji [...] przy ulicy [...] w sposób opisany w terminie do dnia [...] r.
W uzasadnieniu organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego stwierdził, że działka nr 1 leży na terenie osiedla domów jednorodzinnych, dla którego nie ma obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Budynek wybudowany został na podstawie pozwolenia - decyzja z dnia [...] r., ale w archiwum nie zachowały się materiały planistyczne ogólnego planu zagospodarowania Miasta B. z [...] r. według którego można by sprawdzić dopuszczalne na tym terenie zagospodarowania działek budowlanych np. w zakresie minimalnej powierzchni biologicznie czynnej. Brak ten zaś nie pozwala na domniemanie naruszenia.
Legalność robót utwardzenia terenu tej działki na jej podjeździe wykonanych w [...]r przez ówczesnego właściciela budynku stanowi przedmiot odrębnego postępowania.
Utwardzenie będące przedmiotem niniejszego postępowania wykonane zostało przez inwestorki A. P. i H. C. w [...]. Były to roboty polegające na utwardzeniu gruntu w północno-wschodniej części działki nr 1 i objęły teren ok.150m². Ustalono, że roboty zostały zakończone, nie wydzielono miejsc postojowych dla samochodów. Na podstawie wyjaśnień inwestorek ustalono, że teren został utwardzony dla własnych potrzeb, w tym dla manewrowania samochodem wyjeżdzającym z posesji. Z licznych zdjęć dołączonych przez skarżącą, ukazujących parkujące na tym terenie samochody, przyjęto, że utwardzony teren służy dla postoju samochodów. Uwzględniając miejsce dla dojazdu, wykazano, że można rozmieścić na nim sześć miejsc postojowych dla samochodów. Wyjaśniono, iż zachowano wymaganą odległość tych miejsc od działki nr 4 należącą do skarżącej.
Po zmianie przepisów Prawa budowlanego od 28 czerwca 2015 r, na roboty budowlane polegające na utwardzeniu terenu oraz budowie miejsc postojowych dla samochodów osobowych do 10-ciu stanowisk nie jest wymagane ani pozwolenie na budowę, ani zgłoszenie. Bezpodstawny jest więc zarzut dokonania samowoli budowlanej.
Odnosząc się do wymogu posiadania decyzji o warunkach zabudowy organ wyjaśnił, iż z sytuacją taką mamy do czynienia wtedy, gdy planowana inwestycja realizowana będzie w trybie pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, czyli nie dotyczy niniejszej sprawy.
W ocenie organu do wyjaśniania natomiast pozostała kwestia zalewania wodami opadowymi terenu posesji przy ulicy [...] (działka nr 4) należącej do A. P. Organ przy tym dodał, że kwestia zniszczenia drenażu podziemnego na tym terenie (podczas przedmiotowych robót) wyjaśniona będzie w odrębnym postępowaniu. Odwołując się do treści art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 50 ust. pkt 2 ustawy Prawo budowlane organ ustalił, że w wyniku przeprowadzonych w [...] r. robót budowlanych przy utwardzeniu przedmiotowego terenu nie został zmieniony kierunek spadku terenu. Zgodnie jednak z § 28 warunków technicznych działka budowlana na której usytuowany jest budynek powinna być wyposażona w kanalizację umożliwiającą odprowadzenie wód opadowych do kanalizacji deszczowej. Utwardzenie terenu spowodowało zahamowanie swobodnego przepływu wód opadowych, a także ograniczone zostało ich wchłanianie bezpośrednio przez grunt. Wobec powyższego należało wykonać odwodnienie utwardzonego terenu. Przyjęte (istniejące) rozwiązanie odwodnienia, przy intensywnych opadach może się nie sprawdzić, stąd należało wykonać odwodnienie liniowe na całej szerokości tj. z działką nr 3 i podłączyć je ze studzienką kanalizacji deszczowej przy posesji nr [...] przy ulicy [...].
Niezadowolona z tego rozstrzygnięcia A. P. złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie decyzji i orzeczenie, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zarzuciła wydanie decyzji z naruszeniem wielu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 12, art. 77 § 1, art. 60, art. 81 i art. 107, które obligują organ do zebrania i oceny całości materiału dowodowego, co miało wpływ na wynik sprawy. W bardzo obszernym uzasadnieniu podniosła, iż poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego postępowanie legalizacyjne zostało przeprowadzone nieprawidłowo.
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz na podstawie art. 83 pkt 2 Prawa budowlanego, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku i w tym zakresie wyznaczył nowy termin, tj. do dnia [...] r. a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu, po dokładnym opisaniu przebiegu dotychczasowego postępowania organ odwoławczy stwierdził, iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Odwołując się do wyroku tut. Sądu z dnia 8 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 1000/16 organ podkreślił związanie oceną prawną wyrażoną w tym wyroku, co uniemożliwia formułowanie w obecnym postępowaniu nowych ocen sprzecznych wyrażonym wcześniej poglądem.
W związku z powyższym wyjaśniając charakter zrealizowanego utwardzenia w ponownym postępowaniu organ powiatowy przyjął wyjaśnienia inwestorek, że teren został utwardzony dla ich własnych potrzeb, w tym do manewrowania samochodem wyjeżdżającym z posesji. Organ przyjął, że wykonane utwardzenie służyć będzie także dla postoju samochodów, a uwzględniając wielkość tego utwardzenia przyjął, że można na nim rozmieścić sześć samochodów osobowych, z uwagi na jego kształt, drogę dojazdową i rosnące drzewo, ograniczające możliwość manewru. W ocenie organu zachowany został warunek odległości tych miejsc od działki należącej do skarżącej - gdyż usytuowane zostały w odległości 7,5m od granicy z działką nr 4, a z przepisem § 19 warunków technicznych wynika, iż odległość ta nie może być mniejsza niż 6m.
W ocenie organu odwoławczego na aprobatę zasługuje pogląd organu powiatowego, iż wykonane roboty zwolnione zostały z reglamentacji przepisów prawa. Nie zwalnia to jednak organu od zbadania ich poprawności pod względem zgodności z przepisami prawa. W tym miejscu organ odwołał się od uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2016 r. sygn. akt II OPS 1/16, uzasadniając stosowanie do robót nie podlegających reglamentacji Prawa budowlanego przepisów art. 50 oraz art. 51 ustawy Prawo budowalne.
W ocenie organu drugiej instancji, dokonując takiej kontroli organ powiatowy zasadnie stwierdził, że przyjęte rozwiązanie odwodnienia tego terenu podczas ulewnych deszczy może się nie sprawdzić. W tym celu organ ten zobowiązał inwestorki do wykonania prawidłowego odwodnienia terenu utwardzonego poprzez wykonanie odwodnienia liniowego na całej szerokości działki.
W ocenie organu odwoławczego organ powiatowy wyczerpująco zebrał materiał dowodowy i przyjął prawidłowe rozstrzygnięcie w sposób logiczny i spójny je uzasadniając. W ramach postępowania na gruncie prawa budowlanego ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich sprowadza się do zbadania wymogów prawa budowlanego. Ochrona przed skutkami innych uciążliwości możliwa jest jedynie na drodze procesu cywilnego przed sądem powszechnym. W końcu wyjaśnił organ, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują możliwości weryfikacji niezaskarżalnych postanowień w trybie instancyjnym, a dopiero w ramach kontroli wydanych decyzji (nakładającej obowiązek rozbiórki obiektu lub jego części.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art.12, art. 15, art. 24, art 77, art. 78, art. 80, art. 81, 107, art. 139, art. 222, art. 223 art. 225 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez m.in. niewyczerpujące zbadanie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a także niezrealizowanie podstawowych zaleceń wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 1000/16. Wskazała także na pominięcie większości argumentów, dowodów i wniosków składnych przez nią w toku postępowania. Zarzuciła wadliwe przyjęcie, że inwestycja współużytkowników działki nr 1 przy ulicy [...] w B. nie podlegała reglamentacji Prawa budowlanego. Skarżąca zarzuciła nieprawidłowe przeprowadzenie oceny istniejących dowodów w przedmiotowej sprawie wskutek czego nie został ustalony prawidłowo stan faktyczny.
Podkreśliła, iż zgodnie z wydanym w sprawie wyrokiem, a także według organu odwoławczego uchylającego wydaną uprzednio decyzją organu pierwszej instancji sprawa wymagała wyjaśnienia w zakresie ewentualnej zgodności dokonanego utwardzenia terenu z pozwoleniem na budowę osiedla 15 budynków mieszkalnych dwurodzinnych bliźniaczych z [...] r. (w zakresie zagospodarowania działki nr 1 gdy chodzi o intensywność jej zabudowy lub współczynnik powierzchni biologicznie czynnej). Skarżąca podniosła, że dokumenty w tym zakresie są ogólnie dostępne, znajdują się także w aktach Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie prowadzonej pod inną sygnaturą. Mimo to organ powiatowy nie przeprowadził ich dogłębnej analizy pod kątem wymogów toczącego się postępowania. Zarzuciła, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego świadomie i celowo nie dokonała analizy obecnego zagospodarowania terenu działki nr 1 i części działki drogowej - obecnie działki nr 5 z materiałami planistycznymi z [...] r., na podstawie których wydano pozwolenie na budowę - w tym planem realizacyjnym [...] z dnia [...] r., który jest ogólnodostępny (m.in. do [...] r. w Urzędzie Miejskim w B.). W ocenie skarżącej działania organu zmierzają do ukrycia samowolnych działań współwłaścicielek działki nr 1, które sukcesywnie utwardzając teren działki doprowadziły do zabudowy tej działki w 70%.
Skarżąca zwróciła też uwagę na samowolną zmianę sposobu użytkowania budynku jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej przy ulicy [...]. Podniosła, że utwardzony teren działki pełni rolę parkingu dla samochodów i wykorzystywany jest w związku z prowadzona działalnością gospodarczą.
Odnosząc się do funkcji utwardzonego terenu skarżąca przytaczając fragment uzasadnienia przywoływanego powyżej wyroku tut. Sądu stwierdziła, że organ i w tym zakresie nie zbadał sprawy i nie ocenił na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, powołując się jedynie na niejasne oświadczenia współużytkowniczek wieczystych działki nr 1, a odmawiając mocy innym środkom dowodowym, świadczącym, iż jest to parking samochodowy. Skarżąca podkreśliła w tym miejscu fakt, iż inwestorki wielokrotnie odmawiały składania wyjaśnień w tym zakresie. Zdaniem skarżącej stopniowa zamiana części biologicznie czynnej w teren utwardzony związana była z prowadzoną działalnością gospodarczą, która wymagała parkingu. Tym samym błędna była ocena orzekających w sprawie organów, iż utwardzenie terenu pod parking samochodowy nie naruszyło przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim odpowiadać powinny budynki i ich usytuowanie. Parking ten jest oddalony 1,77m od działki nr 4 i 0m od działki nr 6, co jest niezgodne z przepisami. Pomimo to organ drugiej instancji nie dokonał własnych ustaleń w tym zakresie i nie zawarł ich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, poprzestając na błędnych ustaleniach organu pierwszej instancji.
Skarżąca powtórzyła argumentację, iż utwardzenie terenu pod parking wykonano kosztem powierzchni biologicznie czynnej, kosztem zaburzenia ładu przestrzennego, warunków technicznych, obniżenia wartości terenu, a także doprowadziło do wprowadzenia na ten teren hałasu, spalin i innych uciążliwości dla rodzin okolicznych działek. Podkreśliła w tym zakresie szczególnie własną sytuację, gdzie w wyniku utwardzenia tego terenu, jej strefa wypoczynkowa została bezpośrednio zakłócona sąsiedztwem parkingu.
W skardze skarżąca odniosła się także do sposobu przedstawiania faktów przez organ wojewódzki, podkreślając ich niezgodność z dowodami i stanem faktycznym. Dodała, że zawarty w decyzji nakaz budowy odwodnienia jest próbą legalizacji samowolnej budowy parkingu samochodowego. Zwróciła też uwagę na brak stałego dostępu do urządzeń infrastruktury technicznej należącej do firmy "A", co w rezultacie może zagrażać budynkom mieszalnym w zakresie prawidłowego odbioru wody i ścieków czy innych mediów.
Skarżąca podkreśliła też nieprawidłowości zaskarżonej decyzji dotyczące jej uzasadnienia. Podniosła też, iż liczne jej zażalenia pozostały bez odpowiedzi organu.
W odpowiedzi na skargę Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach wnosząc o jej oddalenie powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 13 kwietnia 2018 r. skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania, wskazując iż jej rozstrzygnięcie uzależnione jest od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego innych Sądów, dot. łamania przepisów przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach .
Na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2018 r. skarżąca podtrzymała skargę i zawartą w siej argumentację, składając wniosek o wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za nieprzekazanie w terminie kompletnych akt sprawy oraz wniosek o przeprowadzenie dowodu ze złożonych dokumentów, w tym m.in. planu realizacyjnego zagospodarowania terenu osiedla budynków bliźniaczych, decyzji z dnia [...] r. - zezwalającej na budowę osiedla domów jednorodzinnych oraz opinii dotyczącej zmiany stanu wody na działce nr 1 i jej wpływem na działkę nr 4.
Wyjaśniła, że w zakresie odwodnienia działki oraz zmiany stosunków wodnych odrębne postępowanie prowadzone jest przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Bielsku- Białej. Ze złożonej w sprawie opinii wynika, że odwodnienie, o którym mowa w zaskarżonej decyzji nie będzie wystarczające i nie zabezpieczy jej działki przed zalewaniem. Składając do akt liczne dokumenty i wnosząc o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego podkreśliła, iż organy podają nieprawdę w zakresie szerokości drogi, gdyż w rzeczywistości jest to pas pieszo- jezdny o szerokości 4m, a nie jak podają organy 5m. Stwarza to zagrożenia pożarowe. Dodała, że miejsca postojowe (parking) oddalone są od granicy jej działki o 1.7m, a zatem nie zostały spełnione warunki określone w rozporządzeniu. Wyjaśniła, iż w jej ocenie pod parking i budynek przeznaczonych zostało 70% działki nr 1.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując sprawę zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie jej zarzuty zasługują na akceptację.
Przede wszystkim podnieść i podkreślić trzeba, że wobec zmiany ustawy Prawo budowalne ustawą z dnia z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane, od dnia 28 czerwca 2015 r., zgodnie ze znowelizowaną treścią art. 30 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 2 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 10 i ust. 2 pkt 5 objęte postępowaniem roboty budowlane utwardzenia terenu działki budowlanej nie wymagały ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia i to nawet gdyby przyjąć, że roboty te ostatecznie polegały na budowie miejsc postojowych dla samochodów osobowych do 10 stanowisk włącznie. Bezzasadnie zatem w tym zakresie skarżąca zarzuca organom przyjęcie nieprawidłowej kwalifikacji wykonanych robót budowlanych.
Niezależnie jednak od powyższego, jak stwierdził organ odwoławczy, pomimo niereglamentowania wykonanych robót budowlanych przepisami Prawa budowlanego, na mocy uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2016 r. sygn. akt II OPS 1/16, "do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine a także art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, jeżeli roboty budowlane wykonane zostały w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine", czyli w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska lub w sposób naruszający przepisy. Zatem zasadnie w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego dokonały badania ich poprawności pod względem zgodności z przepisami prawa.
Nie można przy tym zapominać, iż sprawa powyższa nie jest rozpatrywana pierwszy raz, lecz była już przedmiotem wyrokowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który w wyroku z dnia 8 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 1000/16, dokonując kontroli wydanych w sprawie wcześniej rozstrzygnięć zajął stanowisko i sformułował zalecenia skierowane do organów, mając na celu prawidłowe, wszechstronne i wyczerpujące wyjaśnienie niniejszej sprawy.
Trzeba w tym miejscu przypomnieć, że przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1639 ze zm.) stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Dokonując zatem oceny postępowania organu, które doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji należy w pierwszej kolejności dokonać oceny, czy orzekające w sprawie organy odniosły się do wskazań zawartych w wymienionym wyroku i wyjaśniły wszystkie podnoszone w sprawie wątpliwości.
Stwierdzić trzeba, że w ponownym postępowaniu prowadzonym po uchyleniu przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego poprzedniej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B., organ powiatowy nie przeprowadził nowego postępowania w sposób uwzględniający wskazania i zalecenia wskazane w decyzji organu odwoławczego, jak i nie uwzględnił oceny prawnej i zaleceń sformułowanych w wymienionym powyżej wyroku tut. Sądu. Nie można zatem uznać i przyjąć, iż sprawa została w sposób wszechstronny wyjaśniona i przygotowana do rozstrzygnięcia, a stąd wydane w sprawie rozstrzygnięcia trzeba uznać za przedwczesne, gdyż wydane w oparciu o niekompletny i niepełny materiał dowodowy.
W pierwszej kolejności trzeba podnieść, iż wbrew zaleceniom Sądu organy nie zgromadziły i nie oceniły w sprawie sugerowanego materiału dowodowego, a mianowicie - nie rozpoznały sprawy w zakresie ewentualnej zgodności wykonanego utwardzenia terenu z pozwoleniem na budowę osiedla budynków mieszkalnych dwurodzinnych bliźniaczych. Wbrew twierdzeniom organów o braku dostępności decyzji z [...] r. - pozwolenie na budowę osiedla 15 budynków mieszkalnych dwurodzinnych bliźniaczych z [...] r. czy też związanego z decyzją realizacyjnego planu zagospodarowania terenu, skarżąca wykazała, iż są one ogólnodostępne, czego dowodem było dołączenie ich kserokopii do akt sprawy. Nie można zatem podzielić stanowiska organów, iż z uwagi na brak możliwości dotarcia do tych dokumentów nie jest możliwa ich ocena w zakresie zagospodarowania m.in. działki nr 1 gdy chodzi o intensywność jej zabudowy lub współczynnik powierzchni biologicznie czynnej. Organy nie dokonały w tym zakresie wymaganych ocen i analiz. Nie dokonano analizy obecnego zagospodarowania terenu działki nr 1 i części działki drogowej - obecnie działki nr 5 z materiałami planistycznymi z [...] r., m.in. na podstawie planu realizacyjnego [...] z dnia [...] r., który, zdaniem skarżącej znajduje się nawet w posiadaniu organu powiatowego, tylko w aktach innej prowadzonej sprawy. Działanie takie rzeczywiście może nasuwać przypuszczenia stawiane przez skarżącą, iż działania organu zmierzają do ukrycia i niewyjaśnienia stawianych przez nią wątpliwości. Wobec jednoznacznego stwierdzenia skarżącej, iż sukcesywne działania współwłaścicieli budynku mieszkalnego na działce nr 1 doprowadziły do stanu zabudowy tej działki w 70%., organ powiatowy powinien na podstawie wymienionych powyżej dokumentów ustalić, czy w ich świetle było to możliwe.
Odnosząc się z kolei do zalecenia Sądu - dot. ustalenia funkcji i celu jaką pełni przedmiotowe utwardzenie terenu działki budowlanej, trzeba stwierdzić, że także w tym zakresie postępowanie organu powiatowego nie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i w sposób jednoznaczny wyjaśniający wątpliwości. Przyznać należy rację skarżącej, że w tym zakresie organ powiatowy oparł się jedynie na wyjaśnianiach inwestorek, których nie można uznać za wystarczające i przekonujące. Skoro na ich podstawie organ powiatowy ustalił, że budynek mieszkalny i posesja przy ulicy [...] wykorzystywana jest zgodnie z przeznaczeniem - tj. jako teren o funkcji mieszkalnej, a w budynku zamieszkuje rodzina trzyosobowa i nie jest prowadzona w nim żadna działalność gospodarcza, to wymaga dalszego wyjaśnienia potrzeba utwardzenia tak dużego terenu działki, tym bardziej, że jak wykazała skarżąca, na posesji często parkuje do pięciu samochodów osobowych.
Także przyjęcie, iż utwardzony teren spełnia rolę miejsc postojowych dla samochodów, ale ich usytuowanie zgodne jest z przepisami obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim odpowiadać powinny budynki i ich usytuowanie nie zostało w toku postępowania w pełni potwierdzone. Wprawdzie organ powiatowy stwierdził, a organ odwoławczy podzielił to ustalenie, iż zachowane zostały wymagane w §19 cytowanego rozporządzenia odległości, ale nawet tylko pobieżna analiza dołączonych do akt sprawy zdjęć i map tego terenu nasuwa w tym zakresie poważne wątpliwości. Niezbędne zatem byłoby ponowne sprawdzenie w tym zakresie.
Dokonując zaś oceny nałożonego decyzją obowiązku wykonania odwodnienia liniowego na całej szerokości działki nr 1, należy zauważyć, iż zdaniem skarżącej według dołączonej do akt sprawy opinii, której Sąd nie badał wobec braku podstaw do przeprowadzania w tym zakresie samodzielnych ustaleń, jest ono niewystarczające dla zapewnienia właściwego zabezpieczenia działki skarżącej przed ewentualnym zalaniem. Jednak w tym zakresie prowadzone są odrębne postępowania przed właściwymi organami, stąd powstaje zasadnicze pytanie, czy organy nadzoru winny decydować w tym zakresie.
W świetle przedstawionych wyżej wywodów, wobec uznania, iż zaskarżone rozstrzygnięcia wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co mogło mieć wpływ na naruszenie przepisów prawa materialnego, należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej powyżej ustawy.
W ponownym postępowaniu organy uwzględnią powyższe wskazania, uzupełnią materiał dowodowy i na podstawie całokształtu okoliczności sprawy podejmą stosowne rozstrzygnięcie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło