II SO/Łd 3/18

Dnia 16 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 maja 2018 roku sprawy z wniosku A. K. o wymierzenie A w T. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za nieprzekazanie skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. wymierzyć A w T. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. grzywnę w wysokości 200 (dwieście) złotych; 2. zasądzić od A w T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. na rzecz A. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. A.B. W dniu 22 marca 2018 r. (data nadania pocztą) A. K. złożył do sądu administracyjnego wniosek o wymierzenie A w T. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) – w skrócie: "p.p.s.a" – za nieprzekazanie skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w ustawowym terminie. Jednocześnie A. K. wniósł o zasądzenie od strony przeciwnej na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniosku A. K. wyjaśnił, że 11 listopada 2017 r. wniósł za pośrednictwem organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, którą doręczono organowi 16 listopada 2017 r., zatem winna być ona przesłana do sądu najpóźniej 1 grudnia 2017 r. Jednakże pomimo upływu ustawowego terminu, skarga nie została przekazana do rozpoznania przez sąd, co uzasadnia wymierzenie organowi grzywny. A. K. wyjaśnił nadto, że pismem z dnia 8 grudnia 2017 r. organ udostępnił żądaną informację publiczną. W ocenie wnioskodawcy fakt ten nie zwalniał organu z obowiązku przekazania skargi sądowi administracyjnemu. Do wniosku A. K. dołączył odpis skargi na bezczynność oraz potwierdzenie nadania skargi listem poleconym na adres organu. W odpowiedzi na wniosek pełnomocnik A w T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. podkreślił, że pismem z 8 grudnia 2017 r., wysłanym A. K. 11 grudnia 2017 r. w całości uwzględniono jego skargę na bezczynność, bowiem Spółka udzieliła wnioskodawcy wyczerpującej odpowiedzi na wszystkie pytania zadane w trybie dostępu do informacji publicznej. Mając powyższe na uwadze oraz z uwagi na treść art. 54 § 3 in fine w zw. z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie wniosku. Nadto pełnomocnik organu wniósł o zasądzenie od A. K. na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania na podstawie art. 208 p.p.s.a według norm przepisanych z uwagi na wprowadzenie sądu w błąd co do faktu i terminu uwzględnienia przez Spółkę doręczonej 16 listopada 2017 r. skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek pełnomocnik organu podniósł, że skoro Spółka w całości uwzględniła skargę w terminie przewidzianym w art. 54 § 3 p.p.s.a., brak było podstaw do przekazania sądowi akt sprawy wraz z odpowiedzią na skargę w trybie art. 54 § 2 p.p.s.a. Pełnomocnik organu zaznaczył, że nawet gdyby przyjąć stanowisko odmienne, to zgodnie z art. 54 § 3 p.p.s.a. przepis § 2 tego artykułu stosuje się odpowiednio. Z kolei art. 55 § 1 p.p.s.a. przewiduje możliwość nałożenia grzywny w wypadku nieprzekazania sadowi uporządkowanych akt wraz ze skargą i odpowiedzią organu na nią. Ww. przepis nie przewiduje natomiast możliwości nałożenia grzywny w sytuacji, gdy organ w terminie 30 dni od dnia doręczenia skargi w całości ją uwzględnił. Na koniec pełnomocnik organu zaznaczył, że A. K. we wniosku o wymierzenie grzywny, wbrew treści art. 54 § 2 p.p.s.a. określił, że Spółka powinna przesłać sądowi akta wraz z odpowiedzią na skargę w terminie do 1 grudnia 2017 r., czyli w terminie 15 dni liczonych od dnia doręczenia skargi w dniu 16 listopada 2017 r. Zdaniem pełnomocnika organu działanie wnioskodawcy miało na celu zatajenie przed sądem istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, że spółka w całości i w terminie uwzględniła jego skargę i udzieliła mu wyczerpującej odpowiedzi na nurtujące go pytania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest zasadny. Stosownie do ww. przepisu w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W pierwszej kolejności należy odnieść się do twierdzeń stron postępowania, dotyczących terminu wykonania przez organ administracji obowiązku przekazania skargi do sądu i terminu do ewentualnego uwzględnienia skargi przez organ. Zgodnie bowiem z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Jednakże pełnomocnik organu zupełnie pominął fakt, że skarga na bezczynność dotyczy udostępnienia informacji publicznej. Natomiast zgodnie z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764) – dalej jako: "u.d.i.p." – przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Przepis art. 21 pkt 1 u.d.i.p. stanowi lex specialis w stosunku do przepisu art. 54 § 2 p.p.s.a. Rację ma więc wnioskodawca, że obowiązkiem Spółki było przekazanie jego skargi na bezczynność najpóźniej do 1 grudnia 2017 r. Skoro zatem obowiązkiem organu było przekazanie do sądu skargi A. K. na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej we wskazanym wyżej terminie 15 dni, to również tylko w tym terminie organ mógł skorzystać z uprawnień autokontrolnych wynikających z art. 54 § 3 p.p.s.a. Co prawda fakt niezachowania terminu do skorzystania z uprawnień autokontrolnych organu nie daje wystarczających podstaw do uwzględnienia skargi na bezczynność, to jednak takie zachowanie organu podlegać będzie kontroli sądu rozpoznającego skargę na bezczynność. W związku z powyższym w błędzie jest pełnomocnik organu twierdząc, że udostępniając wnioskodawcy żądaną informację publiczną, Spółka w ustawowym terminie skorzystała z przysługujących jej uprawnień autokontrolnych, skoro w zakresie terminów zastosowanie mają przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej przed przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Drugą kwestią wymagającą wyjaśnienia jest to, czy sam fakt skorzystania przez organ z przysługujących mu uprawnień autokontrolnych uniemożliwia wnioskodawcy domaganie się wymierzenia Spółce grzywny za nieprzekazanie do sądu skargi wraz z aktami sprawi i odpowiedzią na skargę, o czym stanowi art. 54 § 2 p.p.s.a. Stosownie do art. 54 § 3 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio. Zdaniem pełnomocnika organu, Spółka nie miała obowiązku przekazywania do sądu skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy, skoro skorzystała z prawa do załatwienia skargi we własnym zakresie. Niestety stanowisko to jest błędne. Przyznanie przez ustawodawcę organom administracji prawa do weryfikacji własnych rozstrzygnięć, czy też prawa do usuwania skutków ich niedziałania, nie pozbawia sądu administracyjnego kontroli działalności administracji publicznej. Nie można bowiem zapominać, że każda skarga do sądu administracyjnego wszczyna postępowanie sądowoadministracyjne i tylko sąd jest uprawniony do rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej. Innymi słowy, to sąd, a nie organ administracji jest dysponentem skargi. Powyższe oznacza, że w ramach kognicji sądów administracyjnych mieści się również kontrola legalności i prawidłowości skorzystania przez organ administracji z uprawnień autokontrolnych, przewidzianych w art. 54 § 3 p.p.s.a. Zatem bez względu na to, że organ uznaje zasadność skargi, jego obowiązkiem jest przekazanie tej skargi do sądu wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie określonym w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi albo w terminie przewidzianym przepisami szczególnymi. "Odpowiednie" zastosowanie przepisu art. 54 § 2 p.p.s.a., wbrew twierdzeniom pełnomocnika Spółki, ma właśnie na celu umożliwienie sądowi weryfikację poprawności skorzystania przez organ z uprawnień autokontrolnych. Natomiast rozpoznanie skargi poza jakimkolwiek udziałem sądu administracyjnego jest niedopuszczalne. Ocena prawidłowości zastosowania przez organ przepisu art. 54 § 3 p.p.s.a. wyraża się m.in. w tym, że sąd bada, czy zostały spełnione wszystkie warunki w tym przepisie przewidziane. W przypadku skarg na bezczynność nie jest wystarczające załatwienie sprawy zgodnie z żądaniem wnioskodawcy, ale także dodatkowym warunkiem jest obowiązek organu rozstrzygnięcia z urzędu o tym, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skoro bowiem obowiązek rozstrzygania w tym przedmiocie został nałożony na sąd w każdym wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność (art. 149 § 1a p.p.s.a.), nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że z tego obowiązku został zwolniony organ dokonujący autokontroli swojego niedziałania na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. Jak wynika z załączonej do akt sprawy odpowiedzi Spółki na skargę na bezczynność A. K. z dnia 11 listopada 2017 r., organ jedynie udostępnił skarżącemu żądaną przez niego informację publiczną. Nie wypowiedział się natomiast co do tego, czy jego niedziałanie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, pomimo tego, że o to wnosił skarżący (vide pkt 4 załączonej do akt skargi na bezczynność). W tym stanie rzeczy sąd doszedł do przekonania, że organ wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 54 § 2 w zw. z § 3 zdanie czwarte p.p.s.a., nie przekazał do sądu skargi A. K. na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w terminie zakreślonym ustawą o dostępie do informacji publicznej, co obligowało do wymierzenia grzywny, o czym orzeczono w pkt 1 postanowienia. W ocenie sądu wysokość grzywny w kwocie 200 zł jest adekwatna do stopnia naruszenia obowiązku ciążącego na organie. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 postanowienia, na podstawie art. 200 p.p.s.a. A.B.