IV SA/Wa 229/18
WyrokWSA w Warszawie2018-05-16
Skład orzekający: Anna Sękowska, Katarzyna Golat, Jarosław Łuczaj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, jeśli istnieją wątpliwości co do tego, czy klasyfikacja została prawidłowo przeprowadzona i zatwierdzona w przeszłości, a skarżący podnoszą zarzut, że grunty te nigdy nie zostały sklasyfikowane?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, jeśli istnieje uzasadniona wątpliwość co do prawidłowości dotychczasowej klasyfikacji lub jej braku. Odmowa wszczęcia postępowania jest aktem formalnym, a nie merytorycznym, i nie może być stosowana, gdy istnieje potrzeba wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym ustalenia, czy grunty zostały dotychczas sklasyfikowane zgodnie z obowiązującymi przepisami.Stan faktyczny
Skarżący T. i W. C. wystąpili z wnioskiem o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, podnosząc, że grunty te nigdy nie zostały prawidłowo sklasyfikowane. Prezydent Miasta odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na istniejącą klasyfikację. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Skarżący zarzucili błędy w ustaleniu stanu faktycznego i błędną wykładnię przepisów dotyczących klasyfikacji gruntów.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2017 r. i zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.) sędzia WSA Jarosław Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. C. i W. C. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżących T. C. i W. C. solidarnie kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), określanej dalej jako K.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia T. i W. C., na postanowienie Prezydenta Miasta S. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], odmawiające wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] i [...], z obrębu [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Stan sprawy przedstawiał się następująco.
T. i W. C. wystąpili do Prezydenta Miasta S. wnioskiem z dnia [...] marca 2017 r. o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie klasyfikacji gleboznawczej gruntów, stanowiących działki ewidencyjne nr [...], [...] i [...] z obrębu [...], położonych S. przy ul. [...]. W uzasadnieniu podnieśli, że grunty stanowiące ww. działki nigdy nie zostały sklasyfikowane, jako użytek klasy "[...]" oraz że wykazanie w ewidencji użytku leśnego musi zostać uznane za wadliwe.
Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] marca 2017 r. znak [...], powołując w podstawie prawnej art. 105 § 1 K.p.a., w związku z art. 7d, 20, 22 i 24 ust. 2c ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 12 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów w działkach ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] z obrębu [...].
Decyzja ta uchylona została decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. i sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że skoro postępowanie nie zostało wszczęte, ponieważ sam wniosek nie powoduje wszczęcia postępowania z urzędu, to jego umorzenie jest pozbawione podstaw prawnych.
Następnie postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. Prezydent Miasta S. odmówił wszczęcia postępowania z urzędu w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów w działkach ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu organ podniósł, że na gruntach stanowiących ww. działki była przeprowadzona gleboznawcza klasyfikacja gruntów i nie występuje żadna z przesłanek wymienionych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz.U. z 2012 r. poz.1246), określanego dalej jako rozporządzenie, mogąca stanowić podstawę do przeprowadzenia ponownej klasyfikacji z urzędu.
Państwo T. i W. C. złożyli zażalenie na ww. postanowienie.
Skarżący zarzucili błędne pouczenie co do prawa zażalenia na postanowienie. Podnieśli, że klasyfikacja gleboznawcza działek nigdy nie została zatwierdzona decyzją, o której mowa w § 8 ust. 1 i § 9 rozporządzenia.
Rozpatrując sprawę w postępowaniu II instancji zważono, co następuje.
Kodeks postępowania administracyjnego nie określa w jakiej formie organ powinien poinformować wnioskodawców o braku podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego. W ostatnim okresie niektóre wojewódzkie sądy administracyjne wyrażają pogląd, że do odmowy wszczęcia takiego postępowania znajduje zastosowanie art. 61a K.p.a.
Zasady i tryb przeprowadzenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów regulują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz.U. z 2012 r. poz. 1246). Klasyfikację przeprowadza starosta z urzędu - w przypadkach określonych w § 4 rozporządzenia - albo na wniosek właściciela lub użytkownika gruntów.
We wniosku z dnia[...] marca 2017 r. pełnomocnik państwa C. zwrócił się do Prezydenta Miasta S. o wszczęcie z urzędu, na podstawie § 3 i § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz.U. z 2012 r. poz. 1246), postępowania w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów w odniesieniu do działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] z obrębu [...], podnosząc, że grunty w granicach tych działek nigdy nie zostały sklasyfikowane jako użytek klasy [...].
Powołany wyżej § 4 rozporządzenia określa na jakich gruntach i w jakich okolicznościach przeprowadza się z urzędu klasyfikację gruntów. W punkcie 1) wymienione są grunty, które nie zostały dotychczas sklasyfikowane.
Z przesłanych akt sprawy wynika, że grunty oznaczone w ewidencji gruntów i budynków jako działki ewidencyjne nr [...], [...] i [...] z obrębu [...] m. S. objęte były gleboznawczą klasyfikacją gruntów, przeprowadzoną w 1960 r. na obszarze ówczesnej wsi [...]. Stanowiły one wówczas część działki ewidencyjnej nr [...]. Wieś [...]. w 1961 r. włączona została do miasta S.
Spośród dokumentów stanowiących operat klasyfikacyjny zachowały się:
- protokół dokonanego w dniu [...].08.1960 r., sprawdzenia klasyfikacji
- wykaz odwołań od klasyfikacji gruntów mieszkańców wsi [...] zgłoszonych podczas wyłożenia mapy klasyfikacyjnej w dniach [...].08 – [...].08.1960 r.,
- wykaz konturów klasyfikacyjnych oraz typów, rodzajów, gatunków i klas gleb,
- mapa klasyfikacyjna gruntów wsi [...].
Według mapy klasyfikacyjnej na gruntach działki nr [...] ustalono i wykazano kontury klasyfikacyjne [...] i [...].
Prezydent: m. S. poinformował, że nie odnalazł decyzji o ustaleniu klasyfikacji gruntów, jednak dane figurujące w operacie ewidencyjnym od czasu założenia ewidencji gruntów w 1961 r. (wówczas działka nr [...] we wsi [...], potem działka nr [...], z obrębu [...] m. S.) są dowodem, że klasyfikacja gruntów wsi [...] została zakończona wydaniem orzeczenia, o którym mowa w rozporządzeniu.
Organ I instancji przesłał do MWINGiK skan orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1960 r. z operatu klasyfikacyjnego wsi W. grom. Z. pow. [...], którym zatwierdzono klasyfikację gruntów wsi W. przeprowadzoną w 1960 r. Zdaniem organu II instancji może to stanowić dowód, że ówczesny organ właściwy w sprawach klasyfikacji gruntów znał i stosował obowiązujący tryb i zasady przeprowadzenia klasyfikacji. Brak orzeczeń w części operatów klasyfikacyjnych może być spowodowany włączeniem ich do dokumentacji, stanowiącej podstawę wpisów w ewidencji gruntów, a trudności w ich odnalezieniu zmianami administracyjnymi, jakie miały miejsce w 1961 r.
Strona zapoznała się z uzupełnionymi materiałami i odniosła się do nich w odrębnym piśmie z dnia [...] września 2017 r.
Organ argumentował, że stosownie do § 2 rozporządzenia z 1956 r. klasyfikacja gruntów przeprowadzona została w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych ubiegłego wieku na terenie całego kraju. Na jej podstawie sporządzone zastały mapy glebowo-rolnicze dla wszystkich obrębów ewidencyjnych.
Przepis § 4 pkt 1 rozporządzenia z dnia 12 września 2017 r. dotyczący przeprowadzeniu z urzędu klasyfikacji na gruntach, które nie zostały dotychczas sklasyfikowane, zamieszczony został w związku z koniecznością objęcia klasyfikacją byłych terenów wojskowych przekazanych innym osobom prawnym i fizycznym oraz terenów enklaw Lasów Państwowych, należących do indywidualnych właścicieli.
Dotychczas nie stwierdzono, aby gleboznawcza klasyfikacja gruntów przeprowadzona w latach sześćdziesiątych ub. wieku na potrzeby założenia ewidencji gruntów, nie została zatwierdzona wymaganym orzeczeniem właściwego organu.
T. i W. C. wnieśli skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], zarzucając naruszenie:
1) art. 7, 8, 77 § 1, 80 K.p.a., a w konsekwencji błędne ustalenie faktu, że działki ewidencyjne nr [...], [...], [...] z obrębu [...] m. S. zostały sklasyfikowane w latach 60 - tych XX wieku w ramach procedury regulowanej przepisami rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie klasyfikacji gruntów z dnia 4 czerwca 1956 r. (Dz.U. Nr 19, poz. 97), a w szczególności zostały objęte prawomocnym orzeczeniem, o którym mowa w § 9 rozporządzenia, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje ku temu jednoznacznych podstaw, a przeciwnie wskazuje, że orzeczenie w sprawie klasyfikacji gleboznawczej nie zostało nigdy w stosunku do tych działek wydane, nigdy nie stanowiło podstawy wpisu w ewidencji gruntów i budynków rodzaju klasoużytku tych działek, a tym samym wskazuje, że rzeczone działki nigdy nie zostały sklasyfikowane w ramach procedury regulowanej przepisami rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie klasyfikacji gruntów z dnia 4 czerwca 1956 r. (Dz.U. Nr 19, poz. 97),
2) § 4 pkt 1 rozporządzenia, wskutek jego błędnej wykładni, polegającej na przyjęciu, że pod pojęciem gruntów dotychczas niesklasyfikowanych w rozumieniu § 4 pkt 1 rozporządzenia, należy rozumieć wyłącznie grunty stanowiące byłe tereny wojskowe przekazane innym osobom prawym i fizycznym oraz tereny enklaw Lasów Państwowych, należące do indywidualnych właścicieli, gdy prawidłowa wykładnia polega na przyjęciu, że pod pojęciem gruntów dotychczas niesklasyfikowanych w rozumieniu § 4 pkt 1 rozporządzenia należy rozumieć wszystkie grunty, które nie zostały sklasyfikowane albo w ramach ważnej procedury regulowanej przepisami rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie klasyfikacji gruntów z dnia 4 czerwca 1956 r. (Dz.U. Nr 19, poz. 97) albo w ramach ważnej procedury regulowanej przepisami rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów z dnia 12 września 2012 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 1246),
3) § 4 pkt 1 rozporządzenia oraz art. 61a § 1 K.p.a. wskutek ich niewłaściwego zastosowania, skutkującego błędnym przyjęciem, że działki ewidencyjne nr [...], [...], [...] z obrębu [...] m. S., nie stanowią przedmiotu, który winien być objęty z urzędu postępowaniem klasyfikacyjnym, zgodnie z wymogiem § 4 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów z dnia 12 września 2012 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 1246), co w dalszej mierze skutkowało błędnym zastosowaniem art. 61a § 1 K.p.a. i błędną odmową wszczęcia takiego postępowania, co miały istotny wpływ na wynik postępowania.
Mając na względzie powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia nr [...] i przekazanie temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem dokonywanej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Uchylenie decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; określanej dalej jako P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) oraz naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Dokonując kontroli legalności podjętych przez organ administracji rozstrzygnięć sąd administracyjny, stosownie do zapisu art. 134 P.p.s.a., nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.
Przeprowadzona w niniejszej sprawie przez Sąd, według wskazanych powyżej zasad, kontrola wykazała, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja.
Materialnoprawną podstawą w sprawie były m.in. przepisy art. 7d pkt 1 i art. 22 ust.1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r., poz. 1257, ze zm.), dalej jako "u.p.g.i.k." oraz przepisy powoływanego wcześniej rozporządzenia.
Definicję ustawową gleboznawczej klasyfikacji gruntów zawiera słowniczek zawarty w art. 2 u.p.g.i.k., zgodnie z którą jest to podział gleb na klasy bonitacyjne ze względu na ich jakość produkcyjną, ustaloną na podstawie cech genetycznych gleb (art. 2 pkt 12 u.p.g.i.k.). Art. 20 ust. 3 u.p.g.i.k. stanowi, że grunty rolne i leśne obejmuje się gleboznawczą klasyfikacją gruntów, przeprowadzaną w sposób jednolity dla całego kraju, na podstawie urzędowej tabeli klas gruntów. Sposób i tryb przeprowadzania gleboznawczej klasyfikacji gruntów określony został w Rozporządzeniu. Zgodnie z jego § 3, klasyfikację przeprowadza starosta z urzędu albo na wniosek właściciela gruntów podlegających klasyfikacji albo innego władającego takimi gruntami wykazanego w ewidencji gruntów i budynków, zwanych dalej "właścicielem".
W § 4 rozporządzenia wymieniono sytuacje, w których postępowanie tego rodzaju prowadzone są z urzędu. Ma to miejsce: 1) na gruntach, które nie zostały dotychczas sklasyfikowane; 2) na gruntach zmeliorowanych - po upływie 3 lat od wykonania urządzeń melioracji wodnych; 3) na gruntach objętych postępowaniem scaleniowym; 4) na gruntach, na których starosta zarządził przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków albo okresowej weryfikacji danych ewidencyjnych - w przypadku zmiany użytków gruntowych na gruntach podlegających klasyfikacji; 5) po wystąpieniu klęski żywiołowej powodującej zmiany środowiska glebowego; 6) po zalesieniu gruntów na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub na podstawie przepisów o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Ustawodawca nie określił, w jakich sytuacjach tego rodzaju postępowania mogą być prowadzone na wniosek, należy jednak wnioskować, że dotyczy to każdej sytuacji, innej niż wymieniona w przytoczonym przepisie. Wszczęcie postępowania obliguje zaś organ do jego prowadzenia, zgodnie z zasadami wskazanymi w kodeksie postępowania administracyjnego, w szczególności zaś organy mają obowiązek prowadzić postępowanie w sposób taki, aby został wyjaśniony wyczerpująco stan faktyczny sprawy. Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia, przeprowadzenie klasyfikacji obejmuje: 1) analizę niezbędnych materiałów stanowiących państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny; 2) przeprowadzenie czynności klasyfikacyjnych w terenie; 3) sporządzenie projektu ustalenia klasyfikacji; 4) rozpatrzenie zastrzeżeń do projektu klasyfikacji; 5) wydanie decyzji o ustaleniu klasyfikacji. W ust. 2 § 5 rozporządzenia wskazano, że czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3, przeprowadza osoba upoważniona przez starostę, zwana dalej "klasyfikatorem".
Zgodnie z § 7 ww. rozporządzenia przeprowadzenie czynności klasyfikacyjnych w terenie obejmuje:
1) sporządzenie opisu fizjograficznego;
2) ustalenie zasięgu gruntów podlegających klasyfikacji;
3) badanie profili glebowych, w tym określenie uziarnienia w ich poszczególnych poziomach genetycznych oraz szczegółowe określenie na mapie ewidencyjnej miejsca przeprowadzania tych badań;
4) ustalenie rodzaju zbiorowisk roślinnych na łąkach trwałych i pastwiskach trwałych;
5) ustalenie typu siedliskowego lasu, jego drzewostanu, podszycia i runa na gruntach leśnych;
6) ustalenie rodzaju i gęstości zadrzewień i zakrzewień gruntów zadrzewionych i zakrzewionych;
7) zaliczenie gruntów do odpowiedniego typu, rodzaju i gatunku gleby, rodzaju użytku gruntowego oraz klasy bonitacyjnej;
8) ustalenie zasięgu konturów typów gleb oraz klas bonitacyjnych.
Z powyższego zatem wynika, że przeprowadzenie czynności klasyfikacyjnych obejmuje zarówno zaliczenie gruntu do klasy bonitacyjnej jak i zaliczenie gruntu do odpowiedniego typu, rodzaju i gatunku gleby oraz rodzaju użytku gruntowego. W konsekwencji to właśnie w tym postępowaniu powinno nastąpić również zakwalifikowanie gruntu do odpowiedniego rodzaju użytku. Zgodnie z § 7 ust. 3 ww. rozporządzenia czynności klasyfikacyjne w terenie klasyfikator przeprowadza w obecności właścicieli.
Stanowisko organu jest błędne z następujących powodów.
Po pierwsze organ analizując merytorycznie sprawę odmówił wszczęcia postępowania. Tymczasem instytucja odmowy wszczęcia postępowania jest związana z brakami formalnymi, uniemożliwiającymi wdrożenie postępowania merytorycznego. Odmowa wszczęcia postępowania jest aktem formalnym, a nie merytorycznym. Przesłanka odmowy wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych powodów dotyczy przede wszystkim sytuacji, w których sprawa w ogóle nie podlega załatwieniu przez organ administracyjny w formie decyzji, bowiem ma charakter cywilnoprawny, uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa, brak jest przepisu prawa stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji.
Po drugie ewentualna okoliczność, iż klasyfikacja gruntów przeprowadzona na podstawie dotychczasowych przepisów nadal obowiązuje nie oznacza, że nie można jej zaktualizować. Wynika to wprost z § 3 rozporządzenia, zgodnie z którym klasyfikację przeprowadza starosta z urzędu albo na wniosek właściciela gruntów, podlegających klasyfikacji albo innego władającego takimi gruntami wykazanego w ewidencji gruntów i budynków, zwanych dalej "właścicielem".
Po trzecie organy pominęły znaczenie dla niniejszej sprawy § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, który stanowi, iż z urzędu klasyfikację przeprowadza się na gruntach, które nie zostały dotychczas sklasyfikowane. Ustalając, że brak jest dokumentu potwierdzającego dokonanie klasyfikacji gruntów, nie wyjaśniono powodów, dla których nie można było przeprowadzić jej z urzędu, na podstawie wyżej przytoczonego przepisu rozporządzenia.
Po czwarte niewłaściwe jest zawężanie przypadków, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, jedynie do terenów wojskowych lub byłych terenów wojskowych przekazanych innym osobom prawym i fizycznym oraz terenów enklaw Lasów Państwowych, należących do indywidualnych właścicieli (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 1298/13, CBOSA, dotyczący gruntów sklasyfikowanych jako "dr"). Zasadny jest zatem zarzut skarżących, że pod pojęciem gruntów dotychczas niesklasyfikowanych w rozumieniu § 4 pkt 1 rozporządzenia należy rozumieć wszystkie grunty, które nie zostały sklasyfikowane albo w ramach ważnej procedury regulowanej przepisami rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie klasyfikacji gruntów z dnia 4 czerwca 1956 r. (Dz.U. Nr 19, poz. 97) albo w ramach ważnej procedury regulowanej przepisami rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów z dnia 12 września 2012 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 1246),
Zgodnie bowiem z § 1 ust. 1 rozporządzenia gleboznawczą klasyfikacją obejmuje się grunty rolne oraz grunty pod lasami, a także pod wodozbiorami (wodami zamkniętymi) o powierzchni do 10 ha. Stosownie do § 1 ust. 4 rozporządzenia, przepisów rozporządzenia nie stosuje się do:
1) gruntów leśnych w rozumieniu art. 5 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. z 1949 r. Nr 63, poz. 494 i z 1950 r. Nr 49, poz. 448), znajdujących się pod zarządem Ministra Leśnictwa,
2) gruntów pod wodozbiorami, znajdujących się pod zarządem poszczególnych ministrów bądź też pod zarządem instytutów naukowych, a przeznaczonych na cele naukowo-badawcze,
3) gruntów o specjalnym przeznaczeniu, które określi Minister Rolnictwa w porozumieniu z właściwymi ministrami.
Sąd administracyjny nie przesądza o tym, czy w niniejszej sprawie klasyfikację gleboznawczą terenu, którego dotyczy wniosek można przeprowadzić wyłącznie na wniosek, bowiem jego rola nie polega na zastępowaniu organu administracji. Sąd administracyjny stwierdza, iż w przyjętych przez organ okolicznościach nie można było wykluczyć wszczęcia postępowania na koszt Skarbu Państwa, ze względu na jednoznaczną treść § 4 pkt 1 rozporządzenia.
Wreszcie należy wskazać, że o ile wszczęcie postępowania w sprawie zmiany klasyfikacji gleboznawczej gruntu i dokonanie tej zmiany z urzędu może nastąpić tylko z przyczyn wymienionych w § 4 pkt 1-6 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, to już w przypadku postępowania prowadzonego na wniosek właściciela gruntów podlegających klasyfikacji zmiana może nastąpić także z innych przyczyn. Podstawą zmiany gleboznawczej klasyfikacji gruntów w postępowaniu prowadzonym na wniosek właściciela gruntów podlegających klasyfikacji mogą być okoliczności wymienione w § 4 pkt 1-6 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, ale również każde inne okoliczności uzasadniające taką zmianę.
Wobec powyższego stanowisko organu odwoławczego, iż brak było podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu uznać należy za przedwczesne, co jest równoznaczne z naruszeniem art. 61a § 1 i § 2 K.p.a.
Powyższe okoliczności dowodzą, iż z naruszeniem zasad określonych art. 7 i 77 K.p.a. nie został zebrany i oceniony cały dostępny materiał dowodowy.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 119 pkt 3 P.p.s.a. (tryb uproszczony), uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono zaś na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.
Rozpoznając sprawę ponownie organy uwzględnią zaprezentowane w tym wyroku stanowisko Sądu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło