I FZ 80/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Ol 640/17 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. z dnia 3 lipca 2017 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2012 r. postanawia oddalić zażalenie. I FZ 80/18 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 640/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: sąd pierwszej instancji) odmówił M. M. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej przez niego decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. z dnia 3 lipca 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2012 r. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji, odwołując się do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że skarżący nie wykazał w sposób rzeczowy, poparty stosownymi dowodami, że zachodzą okoliczności wskazujące w sposób wiarygodny na zaistnienie ustawowych przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej, stąd brak było podstaw do uznania, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że sąd przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinien mieć na względzie nie tylko sam wniosek, ale i akta sprawy, tymczasem z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, czy sąd badał - poza wnioskiem - akta sprawy. Skarżący podkreślił, że w aktach tych znajduje się złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy, który został w części uwzględniony (skarżącego zwolniono od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł). Wniosek ten obrazuje sytuację finansową skarżącego, która może się okazać istotne przy ocenie wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Zdaniem skarżącego sąd pierwszej instancji nie ocenił wniosku pod kątem przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. z uwzględnieniem wszystkich okoliczności wynikających z akt sprawy, a brak rozważań w tym względzie oznacza, że nie została dokonana całościowa ocena możliwości udzielenie skarżącemu ochrony tymczasowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ugruntowane w orzecznictwie jest stanowisko, zgodnie z którym to ubiegający się o ochronę tymczasową wnioskodawca ma obowiązek przedstawienia konkretnej argumentacji mającej świadczyć o wystąpieniu przesłanek udzielenia tej ochrony, jak i udokumentowania swoich wywodów w tym względzie. W okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, że swym obowiązkom w tym zakresie skarżący nie sprostał. Stanowisko sądu pierwszej instancji w tym względzie nie jest w żaden sposób kwestionowane. Całość argumentacji zażalenia sprowadza się do twierdzenia, że sąd pierwszej instancji powinien był posiłkować się aktami sprawy przy ocenie zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Stanowiska tego co do zasady Naczelny Sąd Administracyjny nie podważa, podobnie jak i tego, że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, by taka, wykraczająca poza treść wniosku ocena została dokonana. Warto też wskazać, że generalnie najbardziej pomocne przy badaniu zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. są argumenty i dokumenty przedstawiane w toku postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy, zwłaszcza wtedy, gdy przedmiotem zaskarżonej decyzji jest należność pieniężna, jak w przedmiotowej sprawie. Niemniej, na co również zwrócił uwagę autor zażalenia, przesłanki wstrzymania wykonania decyzji i przyznania prawa pomocy są inne, co może skutkować odmiennym wynikiem tych postępowań, nawet przy analogicznych danych co do sytuacji finansowej, rodzinnej, majątkowej, itp. wnioskodawcy Nie wystarczy zatem, jak zdaje się uważać skarżący, odwołać się do częściowego uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i na tej podstawie oczekiwać uwzględnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej. Zgodnie z argumentacją skarżącego przywołaną w ramach postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku, a jego stan zdrowia uniemożliwia mu podjęcie pracy. Skarżący utrzymuje się ze wsparcia rodziny, zwłaszcza dzieci (jest rozwiedziony), w tym zamieszkuje w mieszkaniu syna. Nie posiada majątku (ruchomego/nieruchomego), nie ma oszczędności ani dochodów, jest zadłużony. Okoliczności te zostały uwzględnione przez sąd pierwszej instancji w postanowieniu przyznającym skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych powyżej kwoty 100 zł, gdyż sąd musiał baczyć na to, by nie ograniczyć skarżącemu prawa do sądu. Inną wagę te same okoliczności będą jednak miały w przypadku oceny zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Jak wynika z tego przepisu, ochrony tymczasowej udziela się wtedy, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, tj. wtedy, gdy aktualna sytuacja skarżącego jest zagrożona i może ulec znacznemu pogorszeniu, jeśli decyzja zostanie wykonana. Trudno dostrzec, by takie niebezpieczeństwo zachodziło, gdy skarżący podnosi, że nie ma majątku/dochodów/oszczędności. Nie wiadomo w takiej sytuacji, z czego miałaby zostać dokonana egzekucja należności objętej skarżoną decyzją i co konkretnie mógłby skarżący utracić. I nawet jeśliby stwierdzić, że istotnie kwestia ta powinna być choćby zasygnalizowana w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, należy wskazać, że sedno wywodów sądu, tj. niewykazanie przez skarżącego, że w okolicznościach sprawy zaistniały przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a., jest trafne i przesądzające o prawidłowości stanowiska sądu. Nawet bowiem uwzględnienie okoliczności z akt sprawy, tj. z postępowania o przyznanie prawa pomocy, nie doprowadziłoby do zmiany rozstrzygnięcia w zakresie ochrony tymczasowej. Sąd pierwszej instancji wskazał, co należy w jego ocenie rozumieć przez sformułowanie "znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków", wywodząc, że chodzi o sytuację, gdy wyrządzona szkoda nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego, w szczególności wnioskodawcy grozi np. utrata przedmiotu, który nie będzie mógł być zastąpiony innym. Z akt sprawy nie wynika, by taka sytuacja groziła skarżącemu. Z tego powodu nieodniesienie się do tej kwestii przez sąd pierwszej instancji nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia i nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.