II SAB/Rz 46/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Maciej Kobak WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2018 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej I. stwierdza, że Wójt Gminy [...] dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Wójta Gminy [...] na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia [...] sumę pieniężną w wysokości 250 zł /słownie: dwieście pięćdziesiąt złotych/ IV. zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia [...] kwotę 580 zł /słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi Stowarzyszenia [...] jest bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Z akt sprawy wynika, że złożonym drogą elektroniczną wnioskiem z dnia 9 stycznia 2017 r. Stowarzyszenie [...] zwróciło się do Wójta Gminy [...] o udostępnienie informacji publicznej w zakresie sposobu i skutków wykonywania przez gminę zadania "opieka nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie", przewidzianego ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1840) i w ramach tego udzielenie odpowiedzi na pytania: 1. z kim (imię, nazwisko lub nazwa, adres) gmina miała obowiązujące w 2016 r. umowy albo komu (imię, nazwisko lub nazwa, adres) udzielała doraźnych zleceń wyłapywania/odławiania bezdomnych zwierząt; 2. z kim (imię, nazwisko lub nazwa, adres) gmina miała obowiązujące w 2016 r. umowy albo komu (imię, nazwisko lub nazwa, adres) udzielała doraźnych zleceń zapewniania opieki bezdomnym zwierzętom; 3. ilu bezdomnym zwierzętom (z podziałem na psy i koty) zapewniono opiekę na koszt gminy w 2016 r. (nie licząc zwierząt, którymi zajęto się w latach poprzednich); 4. jaki był w 2016 r. koszt realizacji całego zadania przewidzianego ustawą o ochronie zwierząt (wyłapywanie/odławianie, opieka, usługi weterynaryjne, dokarmianie, inne). Stowarzyszenie wniosło ponadto o udostępnienie treści i postaci umów (wraz z załącznikami) o zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom w 2016 r. Zwróciło się o przekazanie żądanych informacji na podany we wniosku adres elektronicznej skrzynki pocztowej. Odbiór wiadomości Gmina potwierdziła w dniu 9 stycznia 2017 r. W dniu 19 marca 2017 r., wobec braku realizacji złożonego wniosku, Stowarzyszenie wystosowało do Gminy drogą elektroniczną monit, na który udzielono odpowiedzi w dniu 21 marca 2017 r, przesyłając żądaną informację. Kolejny monit Stowarzyszenie wystosowało w dniu 18 kwietnia 2017 r., zaś Gmina udzieliła na niego odpowiedzi w dniu 19 kwietnia 2017 r. W wiadomości z dnia 11 września 2017 r. Stowarzyszenie poinformowało, że w dalszym ciągu nie uzyskało żądanej informacji, w związku z czym rozważy możliwość złożenia skargi na bezczynność organu. Na powyższą Gmina odpowiedziała drogą elektroniczną w dniu 12 września 2017 r. W dniu 10 października 2017 r. Stowarzyszenie ponowiło swój wniosek. Następnie pismem z dnia 21 marca 2018 r. wystosowało skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na bezczynność Wójta Gminy [...]. W skardze Stowarzyszenie zarzuciło organowi naruszenie przepisów art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1, art. 13 oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1764 – dalej: "u.d.i.p.") oraz wniosło o zobowiązanie organu do rozpatrzenia jego wniosku z dnia 9 stycznia 2017 r., stwierdzenie, że bezczynność Wójta Gminy [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie mu od organu sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 – dalej: "P.p.s.a") oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Stowarzyszenie wyjaśniło, że do dnia złożenia skargi organ nie udostępnił wnioskowanej informacji, nie powiadomił o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, ani też nie wydał w tym przedmiocie decyzji odmownej. Nadmieniło, że wniosek został dodatkowo przesłany za pośrednictwem ePUAP na skrytkę przypisaną Gminie [...], a Stowarzyszenie dysponuje urzędowym poświadczeniem przedłożenia. Zdaniem skarżącego organ dopuścił się rażącej bezczynności przy załatwianiu złożonego wniosku. Świadczy o tym uporczywe milczenie organu oraz ignorowanie kolejnych wniosków i monitów skarżącego, jak również czas, jaki upłynął od doręczenia pierwszego wniosku (ponad 14 miesięcy). Dalej Stowarzyszenie wyjaśniło, że zbierane od gmin informacje pozwalają mu na tworzenie raportów i statystyk opisujących problem bezdomności zwierząt w Polsce w jego wymiarze publicznym, zaś badań takich nie prowadzi żaden inny podmiot w kraju. W ocenie skarżącego zasądzenie sumy pieniężnej od organu powinno zatem wpłynąć motywująco na większą staranność organu w tym zakresie w przyszłości oraz zrekompensować skarżącemu poniesioną stratę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że nie uznaje stawianych w skardze zarzutów. Wskazał, że żądana informacja została udostępniona, o czym świadczą zalegające w aktach wydruki z poczty elektronicznej. Ponadto organ wyjaśnił, że w systemie poczty elektronicznej skarżącego występuje błąd, z powodu którego nie dociera do niego przesyłana korespondencja, na co wskazuje znajdujący się w aktach sprawy wydruk z poczty elektronicznej z dnia 29 marca 2018 r. W związku z tym faktem, organ w dniu 26 marca 2018 r. oraz w dniu 6 kwietnia 2018 r. udzielił skarżącemu odpowiedzi na piśmie. Z powyższych zatem względów, w ocenie organu, stawiane przez skarżącego zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga została przez Sąd uwzględniona, bowiem okazała się zasadna. Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Należy dodać, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skarga została rozpoznana przez WSA w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Na mocy art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1764 zwana dalej u.d.i.p.), udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. W świetle ugruntowanego stanowiska Sądów Administracyjnych pozostawanie w bezczynności przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu ustawy, oznacza niepodjęcie przez ten podmiot, w terminie wskazanym w wyżej przytoczonym przepisie stosownych czynności. Do tych czynności należy albo udostępnienie informacji co odbywa się w drodze czynności materialno – technicznej, albo też wydanie decyzji o odmowie jej udzielenia lub decyzji o umorzeniu postępowania (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt II SAB/Kr 122/12). Na równi z niepodjęciem tego rodzaju czynności orzecznictwo traktuje przedstawienie informacji innej niż ta, której oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub też nieadekwatnej do treści wniosku, co może powodować uzasadnione wątpliwości adresata odpowiedzi co do tego, czy organ w ogóle udzielił odpowiedzi na jego wniosek (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Sz 51/12). Innymi słowy, niepodjęcie czynności udostępnienia informacji lub niewydanie decyzji administracyjnej rozpoznającej wniosek w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku uzasadnia ocenę zachowania organu w kategorii bezczynności. Stwierdzenie stanu bezczynności zobowiązuje sąd administracyjny do zastosowania art. 149 § 1 p.p.s.a. Stowarzyszenie składając skargę do WSA słusznie zarzuca Wójtowi Gminy [...] bezczynność polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej w zakresie 4 pytań i jednej prośby o udostępnienie treści i postaci umowy/umów (wraz z załącznikami) o zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom w 2016 r. Prośbę o udzielenie powyższych informacji Stowarzyszenie wyraziło drogą elektroniczną w piśmie z dnia 9 stycznia 2017 r., o dacie wpływ do Urzędu Gminy [...] 9 stycznia 2017 r. Szczegółowa analiza złożonego wniosku (czterech pytań oraz prośby o udostępnienie treści umów) naprowadziła Sąd na wniosek, że dotyczyły one informacji publicznej prostej (czyli nieprzetworzonej) będącej w posiadaniu Organu Gminy [...]. Otóż przedmiotem pytań oraz żądania dostępu do umów były sprawy realizowania przez Gminę [...] zadań publicznych nałożonych na organy samorządu gminnego na podstawie przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2017 r. poz. 1840 ze zm.). W myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. Każdemu przysługuje prawo dostępu do tego rodzaju informacji z zastrzeżeniem wyjątków określonych w ustawie (zob. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1 u.d.i.p.). Na podstawie przesłanych do WSA akt Sąd ustalił, że wniosek skarżącej strony o udostępnienie informacji wpłynął do Urzędu Gminy 9 stycznia 2017 r. za pomocą poczty elektronicznej; zaznaczono w nim wyraźnie aby odpowiedź na pytania oraz umowy wraz z załącznikami, przesłać pocztą elektroniczną na adres poczty elektronicznej Stowarzyszenia w postaci : [...]. Z tego też adresu mailowego wpłynął do Urzędu Gminy [...] wniosek o udostępnienie informacji publicznej jak również pisma wyrażające ponaglenia Stowarzyszenia. Odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie czterech pytań została przesłana dopiero w dniu 21 marca 2017 r. na błędny adres email (poczty elektronicznej) wnioskującego Stowarzyszenia. Popełniono błąd w jednym z członów adresu email wpisując "zwierząt", zamiast prawidłowego "zwierzat". Identyczny błąd popełniono w dniu 19 kwietnia 2017 r. Natomiast w liście elektronicznym z dnia 12 września 2017 r. popełniono kolejny błąd pisząc w członie adresu słowo "podkarpacie", zamiast prawidłowego "podkarpackie". Z tych przyczyn wysyłane do Strony odpowiedzi, nie miały jakiejkolwiek szansy dotarcia. W wyniku zaistnienia tych błędów Sąd nie mógł przyjąć, że odpowiedź została przez Organ udzielona przed dniem wniesienia skargi. Zdaniem Sądu, o bezczynności w udzieleniu informacji publicznej należy mówić także wówczas, gdy organ administracji na skutek swego błędu przekazuje informację na inny adres niż podany przez składającego wniosek o dostęp. Ponieważ wnioskodawca nie miał szansy na uzyskanie informacji, to zarówno od strony formalnej jak i materialnej jego żądanie nie zostało spełnione zgodnie z przepisami u.d.i.p (tak WSA w Rzeszowie w prawomocnym wyroku z dnia 5 marca 2015 r. o sygn. II SAB/Rz 4/14). Odpowiedź udzielająca żądanej informacji publicznej nastąpiła dopiero przy piśmie pracownika Gminy z dnia 6 kwietnia 2018 r., do której załączono pismo z dnia 26 marca 2018 r. oraz umowę z dnia 2 stycznia 2017 r. Czynność udostępnienia informacji miała miejsce po dniu złożenia skargi do WSA, czyli po 26 marca 2018 r., a więc także przed rozpoznaniem skargi Stowarzyszenia. Ponieważ Wójt Gminy [...] nie udzielił żądanej przez Stowarzyszenie informacji publicznej w terminie i przed wniesieniem skargi, to należało stwierdzić jego bezczynność w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie żądanej przez stronę informacji publicznej. Jednocześnie, Sąd nie mógł zobowiązać Organu do udostępnienia informacji skoro została ona przesłana na adres siedziby Strony skarżącej po dniu złożenia skargi – bezczynność Wójta ustała przed czasem rozpoznania skargi przez WSA. Uznana przez WSA bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa strony do rozpoznania wniosku w terminie przewidzianym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Strona skarżąca złożyła swój wniosek 9 stycznia 2017 r. i pomimo skierowania do Urzędu kilku ponagleń, nie doczekała się oczekiwanej w tej sytuacji reakcji Organu. Nie można pominąć, iż odpowiedź na pierwotnie złożony wniosek została sporządzona dopiero 21 marca 2017 r., a więc już z ewidentnym naruszeniem ustawowego terminu do złożenia wniosku. Braku należytego działania Wójta nie może usprawiedliwiać błąd popełniony w formułowaniu adresu poczty elektronicznej odbiorcy - Stowarzyszenia. Od Wójta będącego organem administracji publicznej należy oczekiwać takiego stopnia profesjonalizmu, który wykluczałby popełnianie prostych błędów pisarskich, a przede wszystkim podjęcia działań dochowujących termin na rozpatrzenie wniosku. O rażącym naruszeniu prawa świadczy także upływ czasu, przez który w/w Organ pozostawał w błędzie co do adresu poczty elektronicznej. Wniesienie kolejnych ponagleń powinno skłonić Wójta do dokładniejszego przeanalizowania dokumentacji sprawy a tym samym wykrycia popełnionej omyłki i udostępnienia Skarżącej żądanych danych. Dlatego WSA uznał stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a, że stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w tym art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Biorąc pod uwagę wniosek Strony skarżącej o przyznanie od Organu określonej sumy pieniężnej, WSA uznał go za zasadny. Za jego uwzględnieniem przemawiają cele funkcjonowania Stowarzyszenia, które na skutek bezczynności Organu, nie mogły zostać właściwie zrealizowane. Przyznana przez Sąd kwota 250 zł, mieści się w ustawowych granicach sumy pieniężnej, jaką można przyznać stronie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. i pozwoli zrekompensować Stronie czas oczekiwania na publiczne dane. Z przedstawionych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a, § 2 p.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania, na które to składa się uiszczony wpis sądowy oraz wynagrodzenie fachowego pełnomocnika, orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.