I OZ 468/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Związku Zawodowego [...] z siedzibą w [...] na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1382/17 w sprawie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej Związku Zawodowego [...] z siedzibą w [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 1382/17 o odrzuceniu skargi R.S. na pismo Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie propozycji zatrudnienia postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 października 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 1382/17 odrzucił skargę R.S. na pismo Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie propozycji zatrudnienia. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 1382/17 dopuścił do udziału w niniejszej sprawie w charakterze uczestnika postępowania Związek Zawodowy [...] z siedzibą w [...]. Skargi kasacyjne od postanowienia z dnia 30 października 2017 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli: R.S. oraz uczestnik postępowania – Związek Zawodowy [...] z siedzibą w [...]. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 11 stycznia 2018 r., powołując się na art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej w skrócie "P.p.s.a.") oraz § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wezwał Związek Zawodowy [...] z siedzibą w [...] do uiszczenia, w terminie 7 dni, wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł, pod rygorem jej odrzucenia. Związek Zawodowy [...] z siedzibą w [...] uiścił w/w wpis w zakreślonym terminie, wnosząc jednocześnie – z ostrożności procesowej – zażalenie na powyższe zarządzenie. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że w niniejszej sprawie jest on zwolniony od obowiązku uiszczania kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. d P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z generalną zasadą odpłatności wymiaru sprawiedliwości, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 P.p.s.a.). Do kosztów sądowych należą m.in. opłaty sądowe, na które składają się wpis i opłata kancelaryjna (art. 211 i art. 212 § 1 P.p.s.a.). W świetle art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, w tym skargi kasacyjnej, pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, w innych sprawach pobiera się wpis stały (art. 231 P.p.s.a.). Jeżeli więc przedmiotem sprawy nie są należności pieniężne, od których pobiera się wpis stosunkowy w zależności od wysokości należności objętych zaskarżeniem, to w sprawie należy uiścić wpis stały. Jednocześnie w art. 233 P.p.s.a. zawarto delegację ustawową dla Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu. W wykonaniu tej delegacji Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Zgodnie z § 3 tego rozporządzenia, wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł. Stosownie do treści art. 220 § 1 P.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W świetle art. 220 § 3 P.p.s.a., skarga kasacyjna, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Odnosząc się do zarzutu zawartego w zażaleniu, wskazać należy, że w katalogu spraw, w których strona skarżąca działanie lub bezczynność organu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych), wymienione są sprawy ze stosunków pracy i stosunków służbowych (art. 239 § 1 pkt 1 lit. d P.p.s.a.). Określenie "sprawa ze stosunku pracy i stosunków służbowych" oznacza, że chodzi o sprawę, której przedmiot wyznacza określony stosunek prawny, którego źródłem są przepisy prawa regulujące treść oraz strony tego stosunku prawnego, zatem sprawą ze stosunku pracy lub stosunku służbowego, o której mowa w w/w przepisie, jest sprawa, której przedmiot ma swoją podstawę w stosunku pracy lub stosunku służbowym. Wszystkie odstępstwa od zasady wyrażonej w art. 199 P.p.s.a., wynikające z regulacji szczególnych, w tym z art. 239 P.p.s.a., muszą być traktowane jako wyjątki podlegające wykładni ścisłej, a niekiedy wręcz zawężającej (por. M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski: komentarz do art. 240 [w:] red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, C.H.BECK, Warszawa 2015, s. 907). Ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. d P.p.s.a. dotyczy zatem strony skarżącej wnoszącej skargę w sprawie, której przedmiotem jest jej stosunek pracy lub stosunek służbowy. Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, iż uczestnik niniejszego postępowania, wszczętego na skutek skargi R.S. na pismo Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie propozycji zatrudnienia, tj. Związek Zawodowy [...] z siedzibą w [...] ma obowiązek uiszczania wszelkich kosztów sądowych, w tym wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej, bowiem nie jest on w tej sprawie stroną skarżącą. Należy wyjaśnić, iż w niniejszej sprawie Związek Zawodowy [...] z siedzibą w [...] nie występuje jako strona we "własnej sprawie". Został on dopuszczony do udziału w postępowaniu z uwagi na fakt, iż przedmiot sprawy dotyczy statutowej działalności Związku oraz przemawia za tym interes społeczny. Rozpoznawana sprawa dotyczy realizacji przez Związek jego celów statutowych, a zatem sfery jego zewnętrznej działalności, co nie wpływa bezpośrednio na jego prawa i obowiązki oraz nie zmienia jego sytuacji prawnej. Nie można bowiem utożsamiać "spraw własnych" z działalnością statutową, gdyż w takim przypadku zwolnienie z kosztów przysługiwałoby stronie automatycznie w każdej tego typu sprawie. Podstawy do zwolnienia Związku Zawodowego [...] z siedzibą w [...] od kosztów postępowania nie zawiera również art. 239 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Należy jednak podkreślić, iż niezależnie od tego – jak już wskazano – że w niniejszej sprawie Związek Zawodowy [...] z siedzibą w [...] nie występuje jako strona we "własnej sprawie", to zgodnie z art. 3 ust. 4 pkt 2 tej ustawy, przepisów działu II ("Działalność pożytku publicznego") nie stosuje się do związków zawodowych i organizacji pracodawców. Związek Zawodowy [...] z siedzibą w [...] nie jest także zwolniony od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej na podstawie przepisów szczególnych, w tym przepisów ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 1881 ze zm.). Skoro zatem w przedmiotowej sprawie Związek Zawodowy [...] z siedzibą w [...] nie korzysta ze zwolnienia z obowiązku uiszczania opłat sądowych, to Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie prawidłowo zastosował powołane przepisy i zasadnie zarządzeniem z dnia 30 listopada 2017 r. wezwał go do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej. Trafnie również określił wysokość należnego wpisu w kwocie 100 zł. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.