I OSK 3504/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-01-23
Skład orzekający: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz, Sędzia NSA Mirosław Wincenciak, Sędzia del. WSA Grażyna Staniszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy cofnięcie przez funkcjonariusza oświadczenia o wystąpieniu ze służby, złożone po tym, jak organ zapoznał się z tym oświadczeniem i podjął decyzję o zwolnieniu, jest skuteczne, a jeśli nie, czy organ był zobowiązany do umorzenia postępowania?Ratio decidendi
Oświadczenie funkcjonariusza o wystąpieniu ze służby, złożone na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej, ma charakter czynności mieszanej, łączącej elementy materialnoprawne i procesowe. Do jego odwołania stosuje się art. 61 Kodeksu cywilnego, co oznacza, że odwołanie jest skuteczne tylko wtedy, gdy dotrze do adresata jednocześnie z oświadczeniem lub wcześniej. Po tym, jak organ zapoznał się z oświadczeniem i podjął decyzję, odwołanie jest skuteczne tylko za zgodą organu. Organ nie jest zobowiązany do uwzględnienia prośby o cofnięcie oświadczenia, a jego nieuwzględnienie nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania i konieczności jego umorzenia.Stan faktyczny
Funkcjonariusz Służby Więziennej złożył raport o zwolnienie ze służby. Następnie cofnął swój raport. Organ pierwszej instancji wydał decyzję o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, a Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę funkcjonariusza. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestionując skuteczność cofnięcia raportu i sposób prowadzenia postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 194/18 w sprawie ze skargi S.W. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Służbie Więziennej oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 maja 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 194/18 oddalił skargę S.W. na decyzję personalną Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Służbie Więziennej.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji stanowił art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2017 r., poz. 631 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby. W myśl natomiast art. 96 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariusza zwalnia się ze służby w terminie do trzech miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego takiego wystąpienia. Zwolnienie ze służby na podstawie powołanego przepisu ma zatem charakter obligatoryjny, gdyż ustawodawca użył w nim sformułowania "zwalnia się". Zauważyć przy tym należy, że zwolnienie ze służby jest w tym przypadku konsekwencją złożenia oświadczenia woli o wystąpieniu funkcjonariusza ze służby. Sąd podkreślił, że powołany przepis nie nakłada na organ obowiązku badania motywów wystąpienia funkcjonariusza z wnioskiem o zwolnienie ze służby. Kwestia zatem, z jakich powodów funkcjonariusz złożył raport o zwolnienie ze służby nie miała żadnego znaczenia w postępowaniu wywołanym jego wnioskiem.
Bezspornym w kontrolowanej sprawie jest, że skarżący w dniu 22 maja 2017 r. (23 maja 2017 r. data wpływu do organu I instancji) złożył raport, w którym zwrócił się z prośbą o zwolnienie ze służby z dniem 1 czerwca 2017 r. W konsekwencji powyższego, Dyrektor Zakładu Karnego w [...] w dniu [...] maja 2017 r. wydał decyzję o zwolnieniu skarżącego ze służby, określając termin zwolnienia na dzień 21 sierpnia 2017 r. Następnie wnioskiem z dnia 25 maja 2017 r. funkcjonariusz cofnął swój raport o zwolnienie go ze służby.
Sąd pierwszej instancji zgodził się z organem odwoławczym, że do oświadczenia funkcjonariusza o wystąpieniu ze służby, o którym mowa w art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (k.c.) dotyczące składania oświadczeń woli oraz wad oświadczeń woli. Powyższe zagadnienie zostało bowiem przesądzone w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2011 r., sygn. akt I OPS 4/11, w której stwierdzono, że do cofnięcia oświadczenia o zgłoszeniu wystąpienia ze służby należy stosować przepisy art. 61 k.c. Zgodnie z tym przepisem oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. W świetle tej regulacji oświadczenie woli złożone drugiej stronie wiąże osobę, która oświadczenie takie złożyła. Może być ono skutecznie odwołane po tym jak doszło do wiadomości adresata tylko za jego zgodą. Oświadczenie o wystąpieniu ze służby nie jest zatem oświadczeniem o charakterze procesowym, które można swobodnie cofać w toku postępowania.
Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego o braku podstaw do uznania, że oświadczenie woli złożone przez skarżącego dotknięte było wadą umożliwiającą uchylenie się od jego skutków. Skarżący nie wykazał bowiem, że w dniu złożenia oświadczenia działał pod wpływem błędu lub w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została oparta na prawidłowych ustaleniach faktycznych mających znaczenie dla podjęcia rozstrzygnięcia, została również w wystarczający sposób uzasadniona. Decyzja organu I instancji, jak i decyzja organu odwoławczego nie zostały wydane z takim naruszeniem przepisów prawa, które skutkowałyby wyeliminowaniem zapadłych orzeczeń z obrotu prawnego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016., poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł S.W. Skarżący kasacyjnie, zaskarżając wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Jednocześnie zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 k.c. w zw. z art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w:
a) ocenie skuteczności dokonanego przez skarżącego cofnięcia raportu przez pryzmat przepisów prawa cywilnego, w szczególności art. 61 k.c., mimo że instytucja uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia nie dotyczy czynności podejmowanych przez stronę na płaszczyźnie publicznoprawnej; pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby jest w istocie wnioskiem wszczynającym postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia ze służby (w myśl art. 61 § 1 k.p.a.), którego skuteczność cofnięcia podlega ocenie wyłącznie w ramach przepisów o postępowaniu administracyjnym, a zatem w niniejszej sprawie skutkować winno umorzeniem postępowania na zasadzie art. 105 k.p.a.,
b) niezasadnym przyjęciu, że raport o zwolnieniu ze służby datowany na 22 maja 2017 r. jest ważny i wywołuje skutki prawne, mimo że został cofnięty, a nadto w warunkach, gdy złożono go w czasie przebywania przez skarżącego na długotrwałym zwolnieniu lekarskim wystawionym przez lekarza neurologa oraz w sytuacji, gdy treść nie stanowi wniosku o zwolnienie ze służby - w konsekwencji zaś błędnym przyjęciu, że w sprawie spełniona została ustawowa przesłanka obligatoryjnego zwolnienia ze służby.
2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, tj. art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. przez nieuwzględnienie skargi pomimo, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało sformułowane w sposób ogólnikowy, bez szczegółowego odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu wniesionym przez skarżącego i w drodze faktycznego powielenia argumentacji organu I instancji w sposób uniemożliwiający odczytanie rzeczywistych przyczyn utrzymania w mocy decyzji Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia [...] maja 2017 r. W sytuacji, gdy organ odwoławczy zobowiązany jest do sporządzenia uzasadnienia z uwzględnieniem zasadniczych dla wyniku sprawy argumentów powoływanych przez skarżącego, a to celem wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do realizacji decyzji bez stosowania środków przymusu,
3. przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, tj. art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a., art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. przez nieuwzględnienie skargi pomimo zaniechania przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] umożliwienia S.W. końcowego zaznajomienia się z aktami postępowania oraz wypowiedzenia się, co do zgromadzonych materiałów, w sytuacji gdy organ zobowiązany jest zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, w szczególności zaś wstrzymać się od wydania decyzji administracyjnej, do czasu złożenia przez stronę końcowego oświadczenia.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że rola organu w sprawach wystąpienia funkcjonariusza z wnioskiem o zwolnienie ze służby nie sprowadza się do zatwierdzenia tego zgłoszenia. Skoro złożenie pisemnego wystąpienia ze służby jest przesłanką zwolnienia, organ winien w decyzji odnieść się do okoliczności faktycznych, stanowiących jego podstawę. Żaden z organów nie zbadał natomiast czy raport o zwolnieniu ze służby faktycznie był wnioskiem o zwolnienie ze służby, prośbą o takie zwolnienie, czy też wnioskiem zmierzającym do osiągnięcia innego celu. Organy za pewnik przyjęły, że mają do czynienia ze zgłoszeniem zwolnienia ze służby, podczas gdy okoliczności sprawy wskazują na irracjonalność dążenia funkcjonariusza do zwolnienia ze służby. Skarżący kasacyjnie raport sporządził i złożył w czasie przebywania na długotrwałym zwolnieniu lekarskim wystawionym przez lekarza neurologa. Organ powinien zatem starannie podejść do wyjaśnienia treści i przyczyn złożenia tego oświadczenia. W niniejszej sprawie, wobec złego stanu zdrowia skarżącego kasacyjnie w chwili sporządzenia raportu o zwolnieniu ze służby, niesłusznie zaniechano weryfikacji wpływu stanu zdrowia na złożenie tego oświadczenia.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie Sąd pierwszej instancji niesłusznie przyjął, że oceny skutków złożenia i cofnięcia raportu o zwolnieniu ze służby należy dokonywać przez pryzmat przepisów k.c. W jego ocenie, raport o zwolnieniu ze służby winien być oceniany w kategoriach wniosku inicjującego postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia ze służby. Przepisy ustawy o Służbie Więziennej nie wypowiadają się wprost w sprawie skutków prawnych w zakresie zgłoszenia wystąpienia ze służby oraz jej cofnięcia. Przepisy tej ustawy wykładane łącznie z przepisami art. 61 k.p.a. i art. 105 k.p.a. zawierają wyczerpującą regulację w tej materii. Skarżący zatem mógł do czasu zakończenia postępowania administracyjnego, niezależnie od aprobaty Dyrektora Zakładu Karnego, cofnąć złożony raport i winno to skutkować umorzeniem postępowania w sprawie.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania podniósł, że organ odwoławczy nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania dowodowego. Nie ustalił czy intencją funkcjonariusza faktycznie było zwolnienie ze służby. Ponadto organ uniemożliwił skarżącemu kasacyjnie zaznajomienie się z aktami postępowania oraz wypowiedzenie się co do zgromadzonych materiałów.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Przede wszystkim na uwzględnienie nie zasługują zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 10, art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie zaś do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania (inne niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego - art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz stwierdzenia nieważności - art. 145 § 1 pkt 2) w takim stopniu, iż mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis ten normuje zatem powinność wydania oraz treść rozstrzygnięcia sądu administracyjnego pierwszej instancji w przypadku ujawnienia określonych naruszeń przepisów postępowania. Warunkiem uwzględnienia skargi z tego powodu jest wykazanie nie tylko, że jakieś uchybienia procesowe miały w ogóle miejsce, ale przede wszystkim, że mogły one rzutować na wynik sprawy. Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy przy tym rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia. Chodzi tu więc o uchybienia procesowe na tyle istotne, że kształtowały one lub współkształtowały treść stosunku administracyjnoprawnego, czyli że gdyby nie było ujawnionego naruszenia przepisów postępowania, rozstrzygnięcie sprawy przez organy administracyjne mogłoby być inne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na decyzję w przedmiocie zwolnienia ze służby, stwierdził, że organ administracji publicznej nie naruszył przepisów postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu pierwszej instancji w tym względzie jest prawidłowe. Naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) stanowi wadę procesową, która może stanowić podstawę uchylenia decyzji, jeśli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej taki zarzut spoczywa zatem ciężar wykazania istnienia adekwatnego związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. W niniejszej sprawie dowody, na których organ opierał swoje ustalenia faktyczne w sprawie (raport o zwolnienie ze służby, jak i oświadczenie cofające ten raport) były przecież znane skarżącemu, gdyż pochodziły od niego. Organ rozpatrujący sprawę nie przeprowadzał innych dowodów, gdyż te, które zostały złożone były wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Materiał dowodowy był więc znany skarżącemu w toku postępowania, co zresztą wynika z treści odwołania i nie uległ modyfikacjom na etapie odwoławczym. Wyjaśnić należy, że ustalenia faktyczne muszą być analizowane w aspekcie określonego przepisu prawa materialnego, który wyznacza zakres koniecznych ustaleń faktycznych i ma rozstrzygające znaczenie dla oceny, czy określone fakty mają wpływ na treść orzeczenia. Art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej nakłada na organ obowiązek rozwiązania stosunku służbowego z funkcjonariuszem w przypadku złożenia przez tego funkcjonariusza żądania rozwiązania z nim stosunku służbowego. Z akt sprawy wynika, że żądanie takie do organu wpłynęło. Tym samym organ był zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie zgodnie z wnioskiem funkcjonariusza. Okoliczności sprawy wskazują zatem, że organ nie naruszył art. 10 k.p.a. Uczynienie zadość dyspozycji art. 10 k.p.a. przez organ nie mogło doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia sprawy.
Również zarzut naruszenia art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Podnieść należy, że Sąd pierwszej instancji dokonał kontroli legalności zaskarżonej decyzji, uznając, że jej uzasadnienie zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne, a zatem spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Treść uzasadnienia decyzji umożliwiła bowiem temu Sądowi prześledzenie toku rozumowania organu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem. Gdyby było inaczej, tj. gdyby uzasadnienie decyzji nie zawierałoby wskazania faktów oraz dowodów, na których organ oparł się, wydając swoje rozstrzygnięcie, a uzasadnienie prawne nie zawierałoby wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie zastosowałby środka określonego w ustawie w art. 151 P.p.s.a. Organy wyjaśniły ponadto zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). Przeprowadzone postępowanie i podjęte rozstrzygnięcie w pełni odpowiadają przepisom postępowania oraz przepisom prawa materialnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyciągnięte w sprawie wnioski są poprawne i merytorycznie uzasadnione.
Za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw należy uznać zarzut naruszenia prawa materialnego.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji stanowił art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej. Zgodnie z tym przepisem funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby, w terminie do 3 miesięcy.
Zwolnienie ze służby na podstawie powołanego przepisu ma zatem charakter obligatoryjny, gdyż organ jest zobowiązany do zwolnienia funkcjonariusza, niezależnie od przyczyn złożenia oświadczenia o wystąpieniu ze służby. Organowi pozostawiono jedynie swobodę w zakresie określenia daty, w jakiej nastąpi zwolnienie funkcjonariusza, z tym zastrzeżeniem, że moment zwolnienia musi zamykać się w okresie do 3 miesięcy od złożenia wniosku. Zauważyć przy tym należy, że prośba funkcjonariusza o zwolnienie go ze służby nie ma wyłącznie charakteru procesowego żądania uruchomienia procedury zwolnieniowej. Takie wystąpienie zawiera nie tylko żądanie wszczęcia stosownego postępowania administracyjnego, ale wywołuje także skutki w zakresie prawa materialnego. Funkcjonariusz ma prawo żądać rozwiązania z nim stosunku służbowego, a organ zobowiązany jest wydać w zakreślonym terminie stosowna decyzję o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby. Prawo zgłoszenia wystąpienia ze służby jest bowiem elementem wyznaczającym materialnoprawny status funkcjonariusza łączący się z dobrowolnym, a nie przymusowym charakterem służby. Jest to więc czynność o charakterze mieszanym, w której występują łącznie elementy materialonoprawne i procesowe. Nie do przyjęcia jest stanowisko, zgodnie z którym funkcjonariusz, który wystąpił o rozwiązanie z nim stosunku służbowego jest jedynym i swobodnym dysponentem złożonego oświadczenia woli, może je w każdym czasie wycofać, bez zgody innego podmiotu, a w konsekwencji wycofanie prośby o zwolnienie ze służby sprawia, że wcześniej zgłoszone żądanie nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Dlatego też w przypadku odwołania oświadczenia o zgłoszeniu wystąpienia ze służby nie mogą mieć zastosowania przepisy o umorzeniu postępowania na wniosek strony. Przepisy te regulują bowiem wyłącznie zagadnienia procesowe.
Funkcjonariusz, żądając rozwiązania z nim stosunku służbowego, składa oświadczenie woli o wystąpieniu ze służby, które skierowane jest do określonego adresata. Z tych też względów, do takiego oświadczenia, o którym mowa w art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej, ma zastosowanie art. 61 Kodeksu cywilnego. Takie stanowisko wynika z uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2011 r., sygn. akt I OPS 4/11 (ONSAiWSA 2012/2/20, LEX nr 1103552). Uchwała ta dotyczyła wprawdzie interpretacji art. 60 ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu, ale powołany przepis ma niemal identyczną treść jak analizowany art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej. Różnica tych regulacji sprowadza się jedynie do innego terminu zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Pogląd wyrażony w uchwale znajduje zastosowanie także w niniejszej sprawie, na co prawidłowo wskazał w swoim uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 61 k.c. oświadczenie adresowane do innego podmiotu, wywiera skutki prawne z chwilą, gdy dotarło do adresata w takiej formie, że mógł się on zapoznać z treścią tego oświadczenia. Odwołanie takiego oświadczenia woli jest skuteczne jedynie wówczas, gdy doszło do adresata jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. W świetle tej regulacji oświadczenie woli złożone drugiej stronie wiąże osobę, która oświadczenie takie złożyła. Może być ono skutecznie odwołane po tym jako doszło do wiadomości adresata - tylko za jego zgodą.
W rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie w raporcie z dnia 22 maja 2017 r., który wpłynął do organu w dniu 23 maja 2017 r. zwrócił się o zwolnienie go ze służby z dniem 1 czerwca 2017 r., co podyktowane jest względami zdrowotnymi. Adresat wystąpienia zapoznał się z żądaniem w dniu 24 maja 2017 r., podejmując z tym dniem decyzję o zwolnieniu skarżącego kasacyjnie ze służby. Następnie w dniu 25 maja 2017 r. funkcjonariusz złożył oświadczenie o cofnięciu raportu o wystąpieniu ze służby.
Mając na uwadze powyższy stan faktyczny oraz podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty stwierdzić należy, że treść oświadczenia funkcjonariusza o wystąpieniu ze służby jest jasna i nie budzi żadnych wątpliwości co do jego woli. Organ nie był zobowiązany badać motywów oraz intencji wystąpienia z żądaniem zwolnienia ze służby. Powtórzyć należy, że w przypadku złożenia raportu o wystąpieniu ze służby organ jest zobligowany do zwolnienia funkcjonariusza i to niezależnie od przyczyn złożenia oświadczenia o wystąpieniu ze służby. Skoro organ uwzględnił prośbę funkcjonariusza i zwolnił go ze służby, to organowi nie można tym samym zarzucić niewłaściwego zastosowania art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej.
Odnosząc się zaś do oświadczenia o cofnięciu wystąpienia ze służby podnieść należy, że organ I instancji nie miał obowiązku uwzględnienia tej prośby. Organ mógł się przychylić do prośby funkcjonariusza o cofnięcie wystąpienia ze służby, ale nie był do tego zobligowany. Skoro organ, korzystając z przysługujących mu uprawnień, nie uwzględnił oświadczenia z dnia 25 maja 2017 r. o cofnięciu wystąpienia ze służby, to oświadczenie to, w myśl art. 61 k.c., było bezskuteczne. W konsekwencji postępowanie w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby nie stało się bezprzedmiotowe i nie podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji oraz organów, że w sprawie brak było podstaw do uznania, że oświadczenie woli o cofnięciu wystąpienia ze służby dotknięte było wadą umożliwiającą uchylenie się od jego skutków. Skarżący kasacyjnie w żaden sposób nie uzasadnił oraz nie wykazał, aby w dniu złożenia oświadczenia działał pod wpływem błędu lub w stanie wyłączającym świadome oraz swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli. Nie można wprawdzie wykluczyć, że skarżący kasacyjnie, będąc pod wpływem własnej sytuacji zdrowotnej, złożył żądanie rozwiązania z nim stosunku służbowego. Jednakże fakt ten nie dowodzi, że w dniu wystąpienia zachodziła przesłanka wyłączająca świadome podejmowanie decyzji.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło