III SA/Po 150/18

Dnia 17 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska (spr.) WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2 i 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963 z późn. zm.); dalej: u.s.u.s. odmówił X: 1.umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika w łącznej kwocie [...] zł w tym na - ubezpieczenia społeczne - ubezpieczenie zdrowotne - FPiFGŚP 2. umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...] zł.,w tym na : - ubezpieczenie społeczne - ubezpieczenie zdrowotne - Fundusz Pracy. W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. Organ wyjaśnił, że nie ma przesłanek całkowitej nieściągalności zadłużenia, albowiem wprawdzie umorzono wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne, ale może być ono wdrożone w przyszłości, gdyż ma on [...] lata i jest prawdopodobne, iż będzie uzyskiwał dochody mogące stanowić przedmiot takiego postępowania. Nie ma ponadto przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zobowiązany jest kawalerem i mieszka z rodzicami. Matka otrzymuje rentę. Według oświadczeń strona nie ponosi stałych wydatków na utrzymanie. Do [...] r. pobierała świadczenia z pomocy społecznej z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką – [...] zł miesięcznie. Aktualnie wypłata jest wstrzymana ze względu na przekroczenie progu dochodowego, po przyznaniu matce świadczenia rentowego. Strona ma zobowiązania podatkowe w kwocie [...] zł i zaległości z tytułu mandatów – [...] zł. Strona nie podała wysokości dochodów rodziców i ich wydatków, mimo mieszkania we wspólnym gospodarstwie domowym. W ocenie organu, zobowiązany może podjąć zatrudnienie i spłacać należności wobec ZUS, np. w formie układu ratalnego. X wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W uzasadnieniu skargi wskazał, że sprawuje opiekę nad chorą matką, która posiada orzeczenie o niepełnosprawności. Ponadto wskazał, że w [...] r. uległ wypadkowi i był przewlekle chory przez kilka lat. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 963 z późn. zm.), zwanej dalej u.s.u.s., zgodnie, z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3 a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4).Do składek na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie m.in. stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne (art. 32 u.s.u.s.). Stosownie do art. 28 ust. 3 u. s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6 jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Stosownie do § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Jak wynika z ustaleń dokonanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, umorzono wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne, ale może być ono wdrożone w przyszłości, gdyż ma on [...] lata i jest prawdopodobne, iż będzie uzyskiwał dochody mogące stanowić przedmiot takiego postępowania. Zobowiązany jest kawalerem i mieszka z rodzicami. Matka otrzymuje rentę. Według oświadczeń strona nie ponosi stałych wydatków na utrzymanie. Do [...] r. pobierała świadczenia z pomocy społecznej z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką – [...] zł miesięcznie. Aktualnie wypłata jest wstrzymana ze względu na przekroczenie progu dochodowego, po przyznaniu matce świadczenia rentowego. Strona ma zobowiązania podatkowe w kwocie [...] zł i zaległości z tytułu mandatów – [...] zł. Strona nie podała wysokości dochodów rodziców i ich wydatków, mimo mieszkania we wspólnym gospodarstwie domowym. W ocenie Sądu, w świetle dokonanych w przedmiotowej sprawie ustaleń faktycznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo uznał, że w przypadku skarżącego nie zachodziły przypadki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., uzasadniające umorzenie zaległych składek. Jak już wskazano powyżej, skarżący jest osobą bardzo młodą , ma[...] lata i jest prawdopodobne, że będzie uzyskiwał dochody mogące stanowić przedmiot takiego postępowania. Wprawdzie, jak wskazywał uległ wypadkowi w [...] r. , jednakże w przedmiotowym postępowaniu nie przedstawił żadnych dowodów na to, że aktualny stan zdrowia nie pozwala mu na podjęcie zatrudnienia. Również odnośnie przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dokonana przez Zakład ocena sprawy, zdaniem Sądu, jest zasadna. Instytucja umorzenia zaległych składek stanowi wyjątek od powszechnego obowiązku uiszczania należności publicznoprawnych, co oznacza, że jej zastosowanie powinno być ograniczone do nadzwyczajnych sytuacji. Skarżący wskazywał w toku postępowania na fakt zamieszkiwania z rodzicami, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, jednakże nie przedstawił żadnej istotnej dokumentacji dotyczącej ich dochodów i wydatków. Zaniechanie skarżącego w tym zakresie wywołuje negatywne skutki procesowe. Organ w dacie podejmowanej decyzji nie miał wszystkich istotnych danych wymaganych do analizowania, czy skarżący mógł spełniać przesłanki do umorzenia postępowania. Nie ulega zaś wątpliwości, że to na skarżącym, który ubiega się o umorzenie zaległych składek, ciążył obowiązek przedstawienia i wykazania swojej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Wskazać również należy o, że w toku postępowania skarżący powoływał się na fakt sprawowania opieki nad matką, która jest niepełnosprawna, jednakże z materiału zgromadzonego w aktach sprawy, nie wynika, aby wobec matki skarżącego stwierdzono niezdolności do samodzielnej egzystencji, nie stwierdzono bezradności ( zob. orzeczenie komisji lekarskiej KRUS ). Nie jest to zatem sytuacja, która uniemożliwia skarżącemu całkowicie podjęcie zatrudnienia i uzyskiwanie dochodu. . Należy również podkreślić , że przedłożona w postępowaniu przed Sądem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. została wydana po zakończeniu przedmiotowego postępowania administracyjnego, zatem nie mogła mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia organu. Zdaniem Sądu, w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji, organ na podstawie przedstawionej i zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji, prawidłowo uznał, że nie posiada pełnych danych do dokonania całościowej oceny sytuacji materialnej i osobistej skarżącego, co dawało podstawę do odmowy umorzenia zaległych składek. W świetle powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.