I FZ 114/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 287/18 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi C.M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 1 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lutego do grudnia 2015 r. postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, postanowieniem z 7 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 287/18, odrzucił zażalenie C.M. (dalej "Strona" lub "Skarżący") na postanowienie tego sądu z 10 października 2018 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych. Wyrokiem z 29 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę Strony na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 1 lutego 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lutego do grudnia 2015 r. Pismem z 17 września 2018 r., uzupełnionym na wezwanie sądu, Strona - reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - wniosła o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia ww. wyroku. Postanowieniem z 10 października 2018 r. sąd pierwszej instancji odmówił uwzględnienia przedmiotowego żądania. Następnie pismem z 22 stycznia 2019 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł na powyższe postanowienie zażalenie, które zostało przez sąd pierwszej instancji odrzucone postanowieniem z 7 lutego 2019 r. z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia. Przedmiotowe postanowienie pełnomocnik Strony zaskarżył w drodze zażalenia (pismo z 21 lutego 2019 r.), żądając uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości. W uzasadnieniu zażalenia nawiązano przede wszystkim do kwestii nieuwzględnienia przez sąd pierwszej instancji, złożonego w sprawie zakończonej wyrokiem z 29 maja 2018 r., wniosku pełnomocnika Skarżącego o odroczenie terminu rozprawy, a także przedstawiono argumentację dotyczącą przesłanek przywrócenia terminu. Autor zażalenia podniósł również, że postanowienie sądu pierwszej instancji z 10 października 2018 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie zawierało pouczenia o możliwości i terminie jego zaskarżenia, co w ocenie tego pełnomocnika spowodowało, że zażalenie złożone zostało po terminie. Ww. odwołał się przy tym do regulacji ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, ze zm.) dotyczących skutków prawnych błędnego pouczenia lub niepouczenia strony postępowania przez organ administracji o trybie zaskarżenia rozstrzygnięcia i wypracowanych na gruncie tych przepisów poglądów judykatury. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, przez co należało je oddalić. Na wstępie - mając na uwadze treść zażalenia - zakreślić należy granice sporu w sprawie poddanej kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego na skutek zażalenia Skarżącego z 21 lutego 2019 r. Podkreślenia zatem wymaga, że przedmiotem ww. zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 7 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 287/18 (co w sposób wyraźny wynika z pisma pełnomocnika Skarżącego z 18 marca 2019 r.), o odrzuceniu zażalenia z 22 stycznia 2019 r. na postanowienie tego sądu odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Powodem odrzucenia ww. zażalenia było zaś uchybienie terminu do jego wniesienia. W tym stanie rzeczy do sądu kasacyjnego należy ocena, czy stanowisko sądu pierwszej instancji co do nieterminowości zażalenia Skarżącego z 22 stycznia 2019 r. było prawidłowe. Przystępując zatem do rozpoznania zażalenia z 21 lutego 2019 r. w takich granicach, wskazać należy, że zgodnie z art. 194 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej "P.p.s.a.") zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia. Stosownie natomiast do dyspozycji art. 178 P.p.s.a., który - na mocy art. 197 § 2 powołanej ustawy - odpowiednio stosuje się do zażaleń, wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu. Powyższe oznacza, że przed przystąpieniem do oceny merytorycznej środka odwoławczego, na etapie postępowania międzyinstancyjnego, sąd a quo odrzuca zażalenie z przyczyn formalnych. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że - jak wynika z akt sprawy - postanowienie sądu pierwszej instancji z 10 października 2018 r. zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącego 22 października 2018 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 178), siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia na przedmiotowe postanowienie, liczony zgodnie z zasadami obliczania terminów określonymi w art. 83 § 1 P.p.s.a., upływał zatem 29 października 2018 r. Zażalenie z 22 stycznia 2019 r. zostało zaś wniesione 28 stycznia 2019 r. (data stempla pocztowego - k. 182), niewątpliwie więc po upływie wskazanego powyżej terminu. Zasadnie zatem sąd pierwszej instancji uznał je za spóźnione i w konsekwencji podlegające odrzuceniu. Mając natomiast na uwadze charakter i kierunek zarzutów powołanych przez pełnomocnika Skarżącego w uzasadnieniu rozpoznawanego zażalenia z 21 lutego 2019 r., Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że z uwagi na zakreślone na wstępie granice sporu w niniejszej sprawie okoliczności związane z wnioskiem o odroczenie rozprawy oraz brakiem pouczenia o możliwości i terminie wniesienia środka odwoławczego pozostały poza oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na obecnym etapie postępowania przedmiotem tej oceny nie jest bowiem merytoryczna zasadność przytaczanej argumentacji, dotyczącej postępowania prowadzonego na etapach wcześniejszych, a jedynie zbadanie, czy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji (o charakterze formalnym) ma uzasadnione podstawy, których zasadniczo upatrywać należy w ziszczeniu się przesłanek określonych w art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Tym niemniej przypomnieć należy, że z przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że sąd administracyjny ma obowiązek udzielenia stronie postępowania pouczenia co do terminu i sposobu wniesienia środka odwoławczego od postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym tylko wówczas, gdy nie działa ona za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika. W myśl bowiem art. 163 § 2 zdanie trzecie P.p.s.a. doręczając postanowienie należy pouczyć stronę występującą bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego. W rozpoznawanej sprawie powyższy warunek nie został spełniony, przez co obowiązek udzielenia pouczenia przez sąd nie istniał. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.