II FSK 322/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Beata Cieloch (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Ke 523/17 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. S. na tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony przez Prezydenta Miasta K. w przedmiocie opłaty za parkowanie postanawia oddalić skargę kasacyjną. 1. Zaskarżonym postanowieniem z 30 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Ke 523/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił skargę K. S. na tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony przez Prezydenta Miasta K. WSA uznał, że skarga nie dotyczy żadnego z aktów lub czynności objętej zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Tytuł wykonawczy nie mieści się w katalogu spraw, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. 2. W skardze kasacyjnej od tego postanowienia Skarżący – reprezentowany przez adwokata – pełnomocnika z urzędu – zaskarżył powyższe postanowienie w całości, zarzucając naruszenie: a) art. 2 w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. przez uznanie, że sprawa ta nie podlega kognicji sądów administracyjnych w sytuacji, gdy mamy do czynienia z rozstrzygnięciem sprawy dotyczącej postępowania egzekucyjnego w administracji; b) art. 63 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 33 w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.; dalej u.p.e.a.) przez niewezwanie Skarżącego do sprecyzowania zarzutów pisma i uznanie, że jest to pismo w toku sprawy nie podlegające kognicji sądów administracyjnych. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem Skarżącego postanowienie WSA pozbawia go prawa do sądu. 3. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Ze względu na sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej i jej uzasadnienia przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wskazanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych należy przy tym do koniecznych i istotnych wymogów skargi kasacyjnej (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie podstawy kasacyjnej oraz określenie tych przepisów prawa, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, lub uzasadnienie zarzutu "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - wykazanie także, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Konstrukcja skargi kasacyjnej w zasadzie wyznacza zakres kontroli sprawowanej przez sąd kasacyjny. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej, poza przypadkami nieważności, które w tej sprawie nie zachodzą (art. 183 § 1 p.p.s.a.), oznacza bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej podstawami, czyli że władny jest do badania tylko tych zarzutów, które zostały skonkretyzowane w skardze kasacyjnej. Powyższe obliguje zatem stronę wnoszącą skargę kasacyjną do prawidłowego konstruowania tak zarzutów, jak i ich uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny, działający jako sąd kasacyjny, nie został bowiem wyposażony w kompetencje do konkretyzowania, uściślania, czy też korygowania zarzutów strony skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny przy braku wskazania naruszenia konkretnego przepisu nie może zgadywać na podstawie argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej, o który przepis mogło stronie chodzić, zaś przy braku uzasadnienia konkretnego przepisu, nie może domniemywać, w jakim zakresie i dlaczego zdaniem strony doszło do naruszenia tego przepisu. W celu zachowania wysokich standardów skargi kasacyjnej, skarga ta jest obarczona tzw. przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 p.p.s.a.) przenoszącym wymogi skargi kasacyjnej ze strony postępowania na profesjonalistę. 4.2. W sprawie tej - abstrahując już od uzasadnienia skargi kasacyjnej, które nie koresponduje z podstawą prawną i uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia WSA - wskazać należy, że skarga kasacyjna nie zawiera zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowił kluczową podstawę odrzucenia skargi Skarżącego. Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty, choć odnoszą się do przepisów postępowania, nie wskazują zaś na okoliczność, jakoby zarzucane uchybienia rzeczywiście mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem Skarżący korzystając z profesjonalnego pełnomocnika ma prawo oczekiwać nie tylko należytej, ale szczególnej staranności w prowadzeniu jego spraw. Co do samego zarzutu naruszenia przepisów K.p.a. i u.p.e.a. wskazać należy, że WSA stosuje przepisy ustawy p.p.s.a., jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, nie stosował zaś ani też nie analizował w uzasadnieniu postanowienia ani art. 63 K.p.a., ani art. 33 w zw. z art. 18 u.p.e.a. Nie było też potrzeby wzywania Strony przez WSA do sprecyzowania zarzutów, skoro skarga podlegała odrzuceniu z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego. W zakresie zarzutu naruszenia art. 2 w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Skarżący z jednej strony zarzuca, że uznano, że sprawa ta nie podlega kognicji sądów administracyjnych w sytuacji, gdy mamy do czynienia z rozstrzygnięciem sprawy dotyczącej postępowania egzekucyjnego w administracji, ale z drugiej strony uważa za "zupełnie niezrozumiałe" powołanie się przez WSA na art. 3 § 2 p.p.s.a. WSA zgodnie z treścią adresowanego do tegoż Sądu pisma zatytułowanego "SKARGA" uznał je za skargę i ocenił, czy w ogóle podlega ona kognicji sądu administracyjnego, bowiem z uzasadnienia skargi wynikało jedynie, że jej przedmiotem jest wymierzenie kary grzywny. Jak zaś wynika z wyjaśnień Miejskiego Zarządu Dróg w K. chodziło o tytuł wykonawczy. Konieczne było więc zweryfikowanie, czy tytuł wykonawczy jest jednym z aktów, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Na tym bowiem polegało badanie właściwości rzeczowej sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 2 p.p.s.a. do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych powołane są sądy administracyjne. W świetle zaś art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., którego naruszenie zarzucono w skardze kasacyjnej, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Jak wynika z tych przepisów, których naruszenie Strona zarzuca, tytuł wykonawczy nie będąc postanowieniem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., nie podlega kontroli sądu administracyjnego na tej podstawie. 4.3. Dość przypomnieć, że w samym tytule wykonawczym (na ostatniej stronie), Skarżący – zgodnie z wymogami dotyczącymi tytułów wykonawczych (vide art. 27 u.p.e.a.) – został pouczony o przysługujących mu środkach zaskarżenia i z pewnością nie ma tam wymienionej skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Nie jest rolą Sądu kasacyjnego, zwłaszcza, gdy Skarżący korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, który winien w tym względzie dysponować wiedzą, pouczanie Strony, z jakich środków zaskarżenia i w jakim terminie mógłby skorzystać w postępowaniu egzekucyjnym. Informacje te – zarówno dotyczące hierarchii organów egzekucyjnych, jak też sposobu i terminu zaskarżania ich działań zawarte są w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (np. art. 33 u.p.e.a. odnosi się do zarzutów, a art. 54 u.p.e.a. do skargi na czynności egzekucyjne, która nie jest skargą do WSA). Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji po części odsyła też do przepisów K.p.a. (vide art. 18 u.p.e.a.), a w niektórych kwestiach do Ordynacji podatkowej, jak również wyraźnie wskazuje, od jakich aktów, wydanych na podstawie jej przepisów, przysługuje skarga do sądu administracyjnego. 4.4. Wskazać też należy, że zasada prawa do sądu z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, o którą zapewne chodziło Skarżącemu, nie ma charakteru absolutnego, bowiem jej realizacja uzależniona jest od spełnienia szeregu wymogów - jak np. właściwy tryb, terminowość składania pism procesowych, uiszczanie opłat sądowych, czy sporządzenie pisma przez adwokata lub radcę prawnego. Zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Jak wynika z okoliczności tej sprawy sąd, do którego zwrócił się Skarżący, nie był tym "właściwym" sądem, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. To, że Skarżący pominął przysługujący mu tryb zaskarżenia, o którym został pouczony w tytule wykonawczym, nie oznacza, że to WSA pozbawił go prawa do sądu. 4.5. Nie mając więc podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.