I SA/Bk 227/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.),, sędzia WSA Dariusz Zalewski, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 maja 2018 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. O. oraz S. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016 rok oraz łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 rok oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2018 r. S. i M. O. zwrócili się do Wójta Gminy Z. o uchylenie lub zmianę ostatecznych decyzji z dnia [...] lipca 2016 r., z dnia [...] stycznia 2017 r. i z dnia [...] stycznia 2017 r., mocą których nałożono na nich zobowiązanie pieniężne w podatku od nieruchomości na 2016 r. w kwocie 34.913 zł oraz łączne zobowiązanie pieniężne na 2017 r. w kwocie 24.913 zł. Wnioskodawcy powołali się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 września 2011 r. wydany w sprawie sygn. akt P 33/09, w którym stwierdzono, że niedopuszczalne jest opodatkowanie podziemnych wyrobisk górniczych, bowiem nie są one obiektami budowlanymi w świetle ustawy Prawo budowlane, lecz przestrzenią powstałą w wyniku prac górniczych. Powołując się na art. 1a ust. 2a pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (j.t. Dz.U. 2017, poz. 1785 ze zm., dalej: "u.p.o.l.") wskazali, że wymienione powyżej decyzje zostały wydane niezgodnie z prawem. Ponadto podnieśli, że zostali pozbawienie możliwości brania udziału w postępowaniu, bowiem decyzje te nie zostały im skutecznie doręczone. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] Wójt Gminy Z. na podstawie art. 165a w zw. z art. 253b pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej: "o.p.") odmówił wszczęcia postępowania ze względu na fakt, że przepisu art. 253 § 1 o.p., umożliwiającego uchylenie lub zmianę ostatecznej decyzji, na mocy której strona nie nabyła prawa, nie stosuje się do decyzji ustalającej albo określającej wysokość zobowiązania podatkowego (vide: art. 253b pkt 1 o.p.). Tymczasem, żądanie wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie dotyczy decyzji ustalającej wysokość takiego zobowiązania. W wyniku rozpatrzenia zażalenia S. i M. O. na ww. postanowienie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., na mocy postanowienia z dnia [...] marca 2018 r. nr [...], utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ odwoławczy przytoczył brzmienie art. 253 § 1 o.p., art. 253a § 1 o.p., art. 253b pkt 1 o.p., art. 165 § 1 o.p. i art. 165a § 1 o.p. oraz wskazał, że organ I instancji słusznie stwierdził, iż nie jest możliwe merytoryczne rozpatrzenie wniosku podatników o zmianę lub uchylenie decyzji ustalających wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017 r. oraz zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2016 r. bowiem sprzeciwia się temu brzmienie art. 253b pkt 1 o.p. Kolegium podkreśliło także, że wbrew twierdzeniom żalących się, powodem odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zmiany lub uchylenia ww. ostatecznych decyzji, nie było odmówienie im przymiotu stron postępowania w tych sprawach, a jedynie wyraźne ustawowe wyłączenie tego trybu postępowania do decyzji ustalających wysokość zobowiązania podatkowego. Organ zauważył także, że z treści wniosku wynika, iż podatnicy domagali się zmiany przedmiotowych decyzji w trybie art. 154 k.p.a., podczas gdy, zgodnie z art. 3 § 1 pkt 2 k.p.a., przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do spraw uregulowanych w ustawie Ordynacja podatkowa z wyjątkiem przepisów działów IV, V i VIII. Natomiast w myśl art. 2. § 1 pkt 1 o.p., przepisy ustawy stosuje się do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe. W ocenie Kolegium powyższe wyłączenie oznacza niedopuszczalność drogi postępowania administracyjnego w tych sprawach. Odpowiednikiem art. 154 § 1 k.p.a. w Ordynacji podatkowej jest art. 253 §1 o.p., który z uwagi na brzmienie art. 253b pkt 1 o.p., nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Skargę na ww. postanowienie wnieśli do tut. Sądu S. i M. O., zaskarżając je w całości. Zarzucili mu: – naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. poprzez : a) niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, b) załatwienie sprawy bez uwzględniania słusznego interesu skarżących, c) nie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżących i nie podanie przyczyn, z powodu których argumentom skarżących odmówiono wiarygodności, – naruszenie art. 254 § 1 o.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, – naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, – naruszenie art. 12 k.p.a. poprzez zignorowanie tej zasady Wywodząc powyższe, skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia i wszczęcie postępowania w sprawie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r. oraz łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. W uzasadnieniu skargi wskazali natomiast, że organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a zaskarżone postanowienie nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego. Ponadto podnieśli, że ustalając zobowiązanie podatkowe za 2016 r. oraz 2017 r. organ dysponował takimi samymi dowodami, a wydał sprzeczne ze sobą decyzje. Wskazali, że decyzją z dnia [...] marca 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. (nr [...]), ze względu na błędy proceduralne, które doprowadziły do naruszenia prawa materialnego, uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy Z. ustalającą wymiar zobowiązania pieniężnego za 2018 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kserokopię ww. decyzji skarżący złożyli do akt sprawy wraz ze skargą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowień, Sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm. oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania sytuacja taka niewątpliwie nie zachodzi. Zgodnie z art. 253 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.) dalej jako: Op, decyzja ostateczna, na mocy której strona nie nabyła prawa, może być uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes podatnika. Zgodnie z art. 253a. § 1 Op decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony. Art. 253b pkt 1 Op stanowi, że przepisów art. 253 i art. 253a nie stosuje się do decyzji ustalającej albo określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Stosownie do art. 165 § 1 Op postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przepis art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3288/06, LEX nr 317285). Zarówno w literaturze przedmiotu jak i w orzecznictwie sądowym wskazuje się również, iż w przypadkach, w których w trakcie wstępnego badania żądania okaże się, że jest ono niedopuszczalne, organ podatkowy w formie postanowienia winien orzec o odmowie wszczęcia (R. Hauser, [w:] B. Gruszczyński, M. Niezgódka-Medek, R. Hauser, A. Kabat, S. Babiarz, B. Dauter, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007, s. 587). Ocena dotycząca dopuszczalności lub niedpuszczalności postępowania musi więc odnosić się do stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie wniesienia podania. Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, zasadnie organ II instancji stwierdził, iż nie jest możliwe merytoryczne rozpatrzenie wniosku podatników o zmianę lub uchylenie decyzji ustalających wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017r. oraz zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2016r., bowiem sprzeciwia się temu wyraźnie przepis prawa, a mianowicie art. 253b pkt 1 Op, zgodnie z którym przepisów dotyczących zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznych tj. art. 253 i art. 253a nie stosuje się do decyzji ustalającej albo określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Wbrew twierdzeniom skarżących powodem odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zmiany lub uchylenia ostatecznych decyzji Wójta Gminy Z. nie było odmówienie im przymiotu stron postępowania w tych sprawach a jedynie wyraźne ustawowe wyłączenie tego trybu postępowania do decyzji ustalających wysokość zobowiązania podatkowego. Z treści znajdującego się w aktach sprawy wniosku wynika, iż podatnicy domagali się zmiany przedmiotowych decyzji w trybie art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, (t.j. Dz. U. z 2017 r. póz. 1257 z późn. zm.), tymczasem zgodnie z art. 3 § 1 pkt 2 kpa, przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do spraw uregulowanych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. póz. 201, 648, 768 i 935), z wyjątkiem przepisów działów IV, V i VIII, natomiast w myśl art. 2. § 1 pkt 1 Op przepisy ustawy stosuje się do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe. Przepisy kodeksu nie mają zastosowania do postępowania podatkowego w zakresie uregulowanym przepisami ordynacji podatkowej, chyba że wyraźnie przepis ordynacji odsyła do kodeksu. Wyłączenie stosowania przepisów kodeksu do postępowań wymienionych w art. 3 oznacza niedopuszczalność drogi postępowania administracyjnego w tych sprawach. Zgodnie z art. 154 § 1 kpa, decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Odpowiednikiem tego przepisu w Ordynacji podatkowej jest art. 253 § 1 Op, zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której strona nie nabyła prawa, może być uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes podatnika. Prawidłowo zatem organ I instancji zastosował w niniejszej sprawie przepisy Ordynacji podatkowej i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zmiany lub uchylania decyzji ostatecznych ustalających wymiar podatku od nieruchomości i łącznego zobowiązania pieniężnego, zgodnie z dyspozycją art. 165a ustawy Ordynacja podatkowa Na marginesie należy zauważyć, iż powołany przez podatników wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 września 2011 r., sygn. akt P 33/09 dotyczył opodatkowania podziemnych wyrobisk górniczych jako budowli, natomiast decyzje, których uchylenia lub zmiany domagali się podatnicy w ogóle nie obejmowały przedmiotem opodatkowania budowli. Nie doszło zatem do naruszenia art. 254 § 1 Op., a także zasady wyrażonej w art. 12 kpa. Ze względu na powyższe, na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.