I GSK 1665/19

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-05-27

Skład orzekający: Ludmiła Jajkiewicz, Hanna Kamińska, Piotr Kraczowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek udowodnić, że strona nie spełniła warunków do uzyskania płatności obszarowych, czy też ciężar dowodu spoczywa na stronie ubiegającej się o płatność?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące ciężaru dowodu w postępowaniu o przyznanie płatności obszarowych. Sąd podkreślił, że choć strona inicjująca postępowanie ma obowiązek wykazać swoje racje, to organ administracji ma obowiązek udowodnić, że strona nie spełniła warunków do uzyskania płatności w pełnej wysokości, rozpatrując wszechstronnie cały materiał dowodowy, w tym przedstawiony przez stronę.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności obszarowych dla J. W. z powodu stwierdzenia braku prowadzenia działalności rolniczej na działce rolnej oznaczonej literą O, co skutkowało zakwalifikowaniem jej jako nieużytku. Skarżący kwestionował te ustalenia, twierdząc, że działka była koszona i utrzymywana w odpowiedniej kulturze rolnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu, uznając, że organ nie wykazał w sposób wystarczający braku spełnienia przez stronę warunków do uzyskania płatności. Dyrektor ARiMR zaskarżył wyrok WSA skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 27 maja 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 490/18 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA) wyrokiem z 11 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 490/18, w wyniku rozpoznania skargi J. W. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie (dalej: Dyrektor ARiMR) z [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych, uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. WSA orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym. Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na 2016 r. Zawierał on deklarację do jednolitej płatności obszarowej (JPO), płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) a także płatności dla młodych rolników działek rolnych o łącznej powierzchni 19,84 ha. Od 29 listopada do 6 grudnia 2016 r. gospodarstwo skarżącego zostało poddane kontroli terenowej w zakresie spełnienia wymogów wzajemnej zgodności (DKR) oraz w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Z przeprowadzonych kontroli sporządzono dwa raporty. Wynikało z nich, że na działce rolnej oznaczonej literą O, deklarowanej do JPO jako trwałe użytki zielone (tuz), o areale 1,1 ha, na całej powierzchni stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej. W związku z tym, został nadany kod błędu DR18, a wspomnianą uprawę zakwalifikowano jako nieużytek. Skarżący do raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni wniósł zastrzeżenia. Wskazał, że kod DR18 dla działki O został wpisany niezgodnie ze stanem faktycznym, ponieważ działka O nie jest nieużytkiem, a trawa na niej jest taka jak na łąkach podmokłych przyrodniczych, zawiera różny skład botaniczny zależnie od warunków lokalnych. Skarżący wyjaśnił, że w związku z położeniem działki w obszarze Natura 2000 nie wolno zmieniać kształtu ani uprawiać tylko kosić, co jest wykonywane corocznie w terminie, zgodnie z dokumentacją i rejestrem. W jego ocenie, przez dwa miesiące trawa podrosła. Zatem zarzut wysokiego koszenia jest bezpodstawny i opiera się on na przypuszczeniu terminu koszenia w listopadzie, co nie jest prawdą, gdyż w listopadzie teren jest bardzo mokry. Koszone było zaś dokonywane corocznie. Biuro Kontroli na Miejscu, odnosząc się do zarzutu niesłusznie wpisanego kodu DR18, stwierdziło, że ustalenia z kontroli i dokumentacja fotograficzna wskazują, że na działce nie jest prowadzona działalność rolnicza (widoczne są stare przewrócone drzewa, niewykarczowane krzaki). Zgodnie z obowiązującą definicją za działalność rolniczą przyjmuje się zaś utrzymywanie użytków rolnych w stanie, w którym nadają się one do wypasu lub uprawy. Skarżący w piśmie z 28 lutego 2017 r. wskazał, odnośnie do działki rolnej O, że "zdjęcia GIS są nieaktualne bo widać na nich dużo drzew i krzewów i tym się zasugerowano i kontrolerzy dostali polecenie żeby ta działkę zlikwidować. Działka po przejęciu w użytkowanie została gruntowanie porządkowana, drzewa i krzewy wycięte a także wykarczowane samosiejki. Jednakże biorąc pod uwagę rozsiewanie nasion z kilku drzew na działce i innych rosnących nad brzegiem rzeki poza granicą działki rolnej i puszczanie od korzeni samosiejek co roku, jest konieczność wykaszania i wycinania i to jest realizowane". W kolejnym piśmie z 19 marca 2017 r. skarżący zwrócił się o zmianę niekorzystnych kodów a także domagał się przysłania innego składu kontrolerów, ponieważ ocena stanu na działkach nie jest obiektywna i ma zastrzeżenia do oceny sadów jak i wykluczenia całkowitego działki O, która była co roku użytkowana i koszona. W jego ocenie, pomiary podczas kontroli były wykonywane w dni pochmurne i w pobliżu oraz cieniu wysokich drzew, a także nie uwzględniono tolerancji pomiarów wynikającą z wielu punktów pomiarowych. Organ nie uwzględnił zastrzeżeń skarżącego uznając, ze materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wystarczający do jej rozpoznania W konsekwencji, Kierownik BP ARiMR w Częstochowie przyjął, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania JPO wynosi 18,73 ha (a nie 19,84 ha) i decyzją z 14 czerwca 2017 r. przyznał skarżącemu na 2016 r. następujące płatności: JPO, za zielenienie, redystrybucyjną i dla młodych rolników, z uwzględnieniem pomniejszenia, wynikającego z przedeklarowania powierzchni oraz zmniejszenia będącego skutkiem zastosowania współczynnika korygującego. Przyznał także kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej. W wyniku odwołania Dyrektor ARiMR decyzją z [...] września 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu wskazał na art. 8 ustawy z dnia 5 lutego 2016 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r., poz. 278; dalej: ustawa o płatnościach), który stanowi, że płatności obszarowe, są przyznawane do powierzchni działki rolnej położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013. Taki charakter, mają zaś wszelkie użytki rolne gospodarstwa rolnego, w tym obszary, które 30 czerwca 2003 r. nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w państwach członkowskich przystępujących do Unii w dniu 1 maja 2004 r., które w momencie przystąpienia zdecydowały się na stosowanie systemu jednolitej płatności obszarowej, wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej lub - w przypadku gdy obszar wykorzystuje się także do prowadzenia działalności pozarolniczej - wykorzystywane w przeważającym zakresie do prowadzenia działalności rolniczej. Dyrektor ARIMR odwołał się również do definicji trwałego użytku zielonego i pastwiska trwałego, wynikających z art. 4 ust.1 lit h) rozporządzenia nr 1307/2013. Podkreślił, że trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe oznaczają grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych pastewnych roślin zielnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych), które nie były objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres pięciu lat lub dłużej. Mogą one obejmować inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które mogą nadawać się do wypasu, pod warunkiem że zachowano przewagę traw i innych pastewnych roślin zielnych, a także - w przypadku gdy zadecydują tak państwa członkowskie - grunty, które mogą nadawać się do wypasu i które stanowią część utrwalonych praktyk lokalnych w przypadkach, gdy trawy i inne zielne rośliny pastewne tradycyjnie nie są roślinnością dominującą na obszarach wypasu. Ponadto grunty powinny pozostawać w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy. W myśl § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r. poz. 351, ze zm.; dalej: rozporządzenia MRiRW) ma to zaś miejsce, jeżeli na gruntach został przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny, mający na celu usuniecie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich. Odnosząc ten stan prawny do ustaleń poczynionych na działce podczas kontroli, Dyrektor ARiMR uznał, że nie mają charakteru uprawy w celu produkcji roślinnej tereny nieużytkowane rolniczo, wskazane przez skarżącego jako trwały użytek zielony, znajdujące się na działce rolnej O. Organ powołał się na zdjęcia tej działki, wykonane przez kontrolerów, na których dają się zauważyć wysokie zeschnięte rośliny wieloletnie, połamane drzewa i rozrzucone gałęzie leżące na ziemi przez dłuższy czas. Widok wokół drzew i zakrzaczeń świadczy zaś o niewykonywaniu zabiegów pielęgnacyjnych. Zaskarżonym wyrokiem WSA uchylił decyzję Dyrektora ARiMR. W uzasadnieniu WSA wskazał, że spór dotyczy kwestii prowadzenia działalności rolniczej na działce O, ponieważ tylko ta aktywność uzasadnia pobieranie przez skarżącego płatności obszarowej, należnej za ten obszar. WSA wskazał na: art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach, art. 4 ust.1 lit h) i art. 32 ust. 2 rozporządzenia 1307/2013 i § 2 rozporządzenia MRiRW, które stanowią przestrzeń dla oceny stanu faktycznego zaistniałego i ustalonego w sprawie. Następnie przypomniał, że organy uważają, że skarżący nie przeprowadził przynajmniej jednego zabiegu agrotechnicznego, mającego doprowadzić do usunięcia lub zniszczenia niepożądanej roślinności, do 31 lipca 2016 r., sprawiającego że grunty pozostają w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy. Skarżący był zaś przeciwnego zdania. Na jego argument, że dokonał koszenia działki O do 31 lipca 2016 r., ale w późniejszym czasie trawa odrosła, organ wskazał, że podmiot wnioskujący o płatności obszarowe na dany rok, bez względu na dzień złożenia wniosku o płatności, jest zobowiązany utrzymywać deklarowane do płatności grunty w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy, w którym wystąpiono o przyznanie świadczenia. Analizując te kwestie, WSA sięgnął do zdjęć wykonanych podczas kontroli, a także zaprezentowanych przez skarżącego. Przy czym zaznaczył, że z uwagi na domniemania dowodowe związane z treścią dokumentu urzędowego, w tym przypadku szczególne znaczenie ma treść dokumentacji zgromadzonej w trakcie kontroli przeprowadzonej w okresie od 29 listopada do grudnia 2016 r. (por. płyta CD, załączona do Raportu z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni k. 47 akt). Analizując ten materiał, zwłaszcza pliki zdjęciowe datowane na 23 listopada 2016 r. (lub 29 listopada 2016 r.), WSA doszedł do przekonania, że wygląd działki i stan trawy utrwalony na zdjęciach nie wskazują na brak zabiegu agrotechnicznego. Co więcej, o takim działaniu świadczy pryzma trawy (kompost), uwidoczniona na ostatniej z fotografii, opatrzonej datą 23 listopada 2016 r. Jak można przypuszczać, "praźródłem" tego stosu było skoszenie działki, a stan zgromadzonej tam trawy świadczy o tym, zabieg agrotechniczny nie miał miejsca w zamierzchłej przeszłości w stosunku do momentu wykonania zdjęcia. Także zdjęcia na płycie zatytułowanej: "J. W. Protokół z oględzin, cz. II" i opatrzonej datą 12/12/2017 r. nie pozwalają na stwierdzenie, że działka nie była koszona. Ponadto, trudno stwierdzić, jakie znaczenie dla ustaleń dotyczących 2016 r. mają oględziny przeprowadzone w grudniu roku następnego. Sąd usiłował się także zapoznać z treścią dwóch innych płyt CD załączonych do akt postępowania administracyjnego, jednakże utrwalone na nich zdjęcia zapisane były w programie nieczytelnym dla komputera. WSA, odnosząc się do argumentacji Dyrektora ARiMR, wskazał, że w myśl art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach – strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w art. 3 ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Tym samym, norma prawna wynikająca ze wskazanego przepisu sprawia, że to podmiot inicjujący postępowanie w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich powinien wykazać swoje racje. Jednocześnie jednak, w myśl art. 3 ust. 1, w pozostałym zakresie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. To zaś implikuje obowiązek organu, wykazania że strona nie spełniła warunków uzyskania płatności (w pełnej wysokości). Zdaniem WSA, Dyrektor ARiMR nie wywiązał się z tej powinności. Opierając się na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, WSA doszedł do przekonania, że na działce O wykonywano prawnie wymagane zabiegi agrotechniczne, a wysokość trawy świadczy o tym, iż miało to miejsce do 31 lipca 2016 r. Normalne jest też to, że po tej dacie trawa mogła podrosnąć. Oczywiście, organ II instancji ma rację twierdząc, że strona zobowiązana była utrzymywać działkę w odpowiedniej kulturze rolnej przez cały rok i w tej samej przestrzeni czasu możliwe jest przeprowadzanie kontroli. Trudno jednak oczekiwać od strony koszenia np. w listopadzie, po to aby zachować kulturę rolną, skoro prawodawca wymaga tego do końca lipca. Organ, przeprowadzając kontrolę w listopadzie i grudniu powinien zaś wziąć pod uwagę i uwzględnić w swojej argumentacji, naturalny wzrost trawy, mający miejsce od sierpnia, do listopada i grudnia. Resumując WSA wskazał, że ponownie orzekając w sprawie, Dyrektor ARiMR powinien wziąć pod uwagę przedstawione uwagi i oprzeć się na czytelnym materiale dowodowym, z którego będzie wynikało, że skarżący, na działce rolnej O nie wykonywał prawnie wymaganych zabiegów agrotechnicznych i nie utrzymywał jej w odpowiedniej kulturze rolnej, sprawiającej że wspomniana powierzchnia mogła być wykorzystywana do wypasu lub uprawy. Z przedstawionych względów, WSA uchylił zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: ppsa). Skargą kasacyjną Dyrektor ARiMR zaskarżył wyrok WSA w całości. Wyrokowi – w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, polegające na uchyleniu decyzji organu II instancji i przyjęciu, że to na organie administracji ciąży obowiązek wykazania, że strona nie spełniła warunków do uzyskania płatności, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu wskazuje, że strona winna wykazać, że na spornej działce wykonywała do 31 lipca 2016 r. co najmniej jeden zabieg agrotechniczny; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 76 § 1 kpa, poprzez uchylenie decyzji i odmówienie wiarygodności okolicznościom stwierdzonym w dokumentach urzędowych, tj. w protokołach z kontroli na miejscu, które wskazują, że strona nie wykonała na 31 lipca 2016 r. na spornej działce co najmniej jednego zabiegu agrotechnicznego i w skutek tego nie przysługuje jej płatność do działki O; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 80 kpa, poprzez uchylenie decyzji i uznanie, że organ nie dokonał na podstawie całego materiału dowodowego wszechstronnej oceny dowodów i nie wykazał, że stronie nie przysługują płatności do spornej działki w sytuacji, gdy organ oparł swoje ustalenia w tym zakresie na dokumentach urzędowych w postaci protokołów z kontroli na miejscu, a na stronie ciążył ewentualny obowiązek obalenia domniemania prawdziwości twierdzeń zawartych w tychże protokołach czego strona, w ocenie organu, nie uczyniła. Z uwagi na powyższe Dyrektor ARiMR wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Jednocześnie zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej odrzucenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje konkretną sprawę w granicach zarzutów skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny zostały wymienione w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania prowadzonego przez WSA. Ponadto z przywołanego przepisu wynika zasada związania granicami skargi kasacyjnej, która oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany wnioskiem skarżącego wynikającym ze skargi kasacyjnej, określającym przedmiot zaskarżenia oraz podstawy zaskarżenia określone w art. 174 ppsa. Wskazane w tym przepisie podstawy zaskarżenia determinują kierunek działalności kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych poza podniesionymi w skardze kasacyjnej, wad zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 174 pkt 1 ppsa skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, albo zgodnie z art. 174 pkt 2 ppsa na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznawana skarga kasacyjna oparta została wyłącznie na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa, czyli zarzutach dotyczących naruszenia przepisów postępowania. Skarżący kasacyjnie organ wskazał na naruszenie przez WSA art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach oraz w zw. z art. 76 § 1 i art. 80 kpa, poprzez – odpowiednio – przyjęcie, że to na organie ciąży obowiązek wykazania, iż strona nie spełniła warunków do uzyskania płatności; odmówienie wiarygodności okolicznościom stwierdzonym w dokumentach urzędowych (protokołach z kontroli na miejscu) oraz że organ nie dokonał na podstawie całego materiału dowodowego wszechstronnej oceny dowodów. W zakresie zarzutu pierwszego, tj. naruszenia art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, przypomnieć należy, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z przywołanego przepisu wynika, że to strona w postępowaniu w sprawie płatności bezpośrednich została zobligowana do wskazywania konkretnych dowodów i współdziałania z organem przy gromadzeniu materiału dowodowego, pod rygorem wywiedzenia dla niej negatywnych skutków. Tak też prawidłowo przyjął to w rozpoznawanej sprawie WSA, który – wbrew zarzutowi skarżącego kasacyjnie organu – nie uznał, że to na organie ciąży obowiązek wykazania, iż strona nie spełniła warunków do uzyskania płatności. WSA stwierdził jedynie, że norma prawna wynikająca ze wskazanego przepisu sprawia, iż to podmiot inicjujący postępowanie w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich powinien wykazać swoje racje. Przy czym wyraźnie zaznaczył, że w myśl art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach – w pozostałym zakresie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. To zaś implikuje obowiązek organu administracyjnego, wykazania że strona nie spełniła warunków uzyskania płatności (w pełnej wysokości). I to – w ocenie WSA – nie zostało przez organ odpowiednio wykonane. Tymczasem skarżący kasacyjnie organ nie sformułował zarzutu naruszenia przez WSA art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, który stanowił jedną z przyczyn uwzględnienia skargi. Ponadto skarżący kasacyjnie organ pomija treść art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, z którego wynika, że organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Tak więc nie tylko dokumentację wytworzoną przez organ ale także przedstawioną przez stronę postępowania i dołączoną do akt administracyjnych sprawy. Jeżeli chodzi o kolejny zarzut, tj. naruszenie art. 76 § 1 kpa, to zgodnie z tym przepisem – dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Nie ulega wątpliwości i nie ma sporu co do tego, że protokół z kontroli na miejscu, sporządzony przez upoważnione osoby, stanowi dokument urzędowy. Przy czym nadanie protokołowi kontroli charakteru dowodu zdarzeń w nim stwierdzonych nie stoi jednak na przeszkodzie, by organ prowadzący postępowanie oceniał dane zamieszczone w tym protokole, przeprowadzając na zasadzie art. 76 § 3 kpa dowód przeciwko prawidłowości zawartych w nim informacji. Protokół kontroli podlega bowiem ocenie organu jak każdy środek dowodowy. Innymi słowy to, że protokół z kontroli na miejscu ma szczególna moc dowodową nie oznacza, że nie należy go oceniać w całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Powyższe wynika z art. 80 kpa, który skarżący kasacyjnie wskazuje jako naruszony przez WSA. Zgodnie bowiem z wymienionym przepisem – organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się ze skarżącym kasacyjnie organem, że WSA nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Przypomnieć należy, że kluczowe ustalenia w sprawie dotyczyły tego, czy strona wykonała na działce rolnej O co najmniej jeden zabieg agrotechniczny do 31 lipca 2016 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego WSA prawidłowo i przekonywująco, w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, doszedł do wniosku, że na działce O wykonywano prawnie wymagane zabiegi agrotechniczne przed 31 lipca 2016 r. WSA wskazał bowiem, powołując się na obrazy ze zdjęć wykonanych podczas kontroli (od 29 listopada do 6 grudnia 2016 r.) oraz fotografii skarżącego, że wygląd działki i stan trawy nie wskazują na brak zabiegu agrotechnicznego. WSA zwrócił uwagę, że o takim działaniu świadczy pryzma trawy (kompost), uwidoczniona na ostatniej z fotografii, opatrzonej datą 23 listopada 2016 r., którego "praźródłem" było skoszenie działki, a stan zgromadzonej tam trawy świadczy o tym, zabieg agrotechniczny nie miał miejsca w zamierzchłej przeszłości w stosunku do momentu wykonania zdjęcia. WSA sensownie wskazał, że trawa w momencie kontroli na miejscu, po skoszeniu przed 31 lipca 2016 r., podrosła. Logicznie zatem wywiódł, że organ, przeprowadzając kontrolę w listopadzie i grudniu powinien wziąć pod uwagę i uwzględnić w swojej argumentacji, naturalny wzrost trawy, mający miejsce od sierpnia, do listopada i grudnia. Przy czym wskazać należy, że ogląd fotografii działki O, nie potwierdza twierdzeń organu o występowaniu o niej wieloletnich, wysokich roślin, połamanych drzew i rozrzuconych gałęzi, które miałby świadczyć o braku wymaganego prawnie zabiegu agrotechnicznego wykonanego przed 31 lipca 2016 r. Końcowo zauważyć należy, że w skardze kasacyjnej nie sformułowano żadnych zarzutów odnoszących się do prawa materialnego, a przecież art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa stanowił również przyczynę uchylenia zaskarżonej decyzji. Z przedstawionych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło