II SA/Bd 1250/17
WyrokWSA w Bydgoszczy2018-05-23
Skład orzekający: Grzegorz Saniewski, Joanna Brzezińska, Jerzy Bortkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie opłacania składek emerytalno-rentowych z tytułu pobierania zasiłku dla opiekuna jest zasadna, jeśli skarżący domaga się merytorycznego rozstrzygnięcia w tej kwestii?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie opłacania składek emerytalno-rentowych była przedwczesna i naruszała przepisy postępowania administracyjnego. Stwierdzono, że organ powinien merytorycznie rozpoznać wniosek strony, nawet jeśli wstępnie wydaje się, że nie ma podstaw do wydania decyzji administracyjnej w tej konkretnej formie, ponieważ istnieją inne podstawy prawne (np. z ustawy o pomocy społecznej) umożliwiające rozpatrzenie żądania.Stan faktyczny
Skarżący domagał się wydania decyzji administracyjnej w sprawie opłacania składek emerytalno-rentowych w związku z pobieraniem zasiłku dla opiekuna. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że w tej materii nie wydaje się decyzji administracyjnych i że skarżący osiągnął już wymagany okres ubezpieczenia. Skarżący zarzucił naruszenie zasad konstytucyjnych i sprawiedliwości społecznej, domagając się merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...].
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na skutek zażalenia M. K., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia [...] maja 2017r. [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji odnośnie składek emerytalno-rentowych przy wypłacanym na podstawie decyzji Prezydenta Miasta B. nr [...] z dnia [...] stycznia 2016r. zasiłku dla opiekuna B. K..
W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na treść art. 6 ust. 2a pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016r. poz. 963), zgodnie z którym za osobę pobierającą między innymi zasiłek dla opiekuna prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości odpowiednio zasiłku dla opiekuna przysługującego na podstawie przepisów o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przez okres niezbędny dla uzyskania 25-letniego okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego). Zdaniem organu żądanie strony domagającej się wznowienia postępowania w zakresie wydania decyzji odnośnie wypłaty składek emerytalno-rentowych przy wypłacanym na podstawie decyzji z [...] stycznia 2016r. zasiłku dla opiekuna nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Z informacji ZUS w sprawie ustalenia niezbędnego okresu ubezpieczenia z dnia [...] marca 2017r. wynika bowiem, ze M. K. udowodnił łącznie na dzień [...] lutego 2016r. 24 lata 10 miesięcy i 3 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Wobec powyższego organ I instancji składkę emerytalno-rentową opłacał przez okres 1 miesiąca i 27 dni do dnia [...] lutego 2017r.
M. K. w obszernej skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy opisał przebieg postępowania oraz zakwestionował stanowisko organów w zakresie odmowy wszczęcia postępowania bez wydania merytorycznej decyzji w przedmiocie żądanych składek emerytalno-rentowych z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i pobierania zasiłku dla opiekuna osoby niepełnosprawnej (matki). Skarżący zarzucił, że sprawa ma charakter sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 k.p.a. i wniósł aby są rozstrzygnął sprawę przedmiotowych składek merytorycznie. Czyli ocenił, czy istnieje podstaw do kontynuacji opłacania składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe pomimo uzyskania okresu 25 lat ( składkowych i nieskładkowych), bowiem będzie to miało kardynalne znaczenie dla wysokości przyszłego świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Skarżący powołał się na zasady konstytucyjne tj. równości, sprawiedliwości społecznej i zasadę państwa prawa. Wskazał, iż praktyka zaprzestania opłacania przedmiotowych składek przez organ mimo dalszego przysługiwania zasiłku dla opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, wymagającej stałej opieki, jest bezprawna, niekonstytucyjna i rażąco narusza zasady sprawiedliwości społecznej. W związku z powyższym skarżący wniósł aby Sąd wyraźnie orzekł czy taka polityka stosowna przez organy administracji jest legalna, dopuszczalna i zgodna z Konstytucja RP.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu, aczkolwiek jej zarzuty jedynie częściowo okazały się zasadne.
Sądowej kontroli legalności w niniejszej sprawie podlegało postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2017r. znak [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia [...] maja 2017r. (w zaskarżonym postanowieniu błędnie określono datę dzienną "12"), którym odmówiono na wniosek M. K. wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji administracyjnej odnośnie składek emerytalno-rentowych przy wypłacanym na podstawie decyzji Prezydenta Miasta B. nr [...] z dnia [...].01.2016r. zasiłku dla opiekuna.
Organ odwoławczy jako podstawę prawną skarżonego postanowienia wskazał wyłącznie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r. poz. 1275, dalej jako "k.p.a."), nie wskazał w istocie pełnej podstawy materialnoprawnej oraz oparł się na błędnie ustalonym stanie faktycznym sprawy. Lapidarne uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, poza przytoczeniem treści przepisu art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016r. poz. 963, dalej "s.u.s.", wskazuje, na żądanie skarżącego "domagającego się wznowienia postępowania w zakresie wydania decyzji odnośnie wypłaty składek emerytalno-rentowych przy wypłacanym na podstawie decyzji Prezydenta Miasta B. nr [...] z [...] stycznia 2016r. zasiłku dla opiekuna B. K. nie znajduje uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym"
Kolegium wskazało, iż z informacji w sprawie ustalenia niezbędnego okresu ubezpieczenia ZUS o przebiegu ubezpieczenia z dnia [...] marca 2017r. [...] wynika, że M. K. urodzony [...] maja 1066r. PESEL [...] udowodnił łącznie na dzień [...] lutego 2016r. 24 lata 10 miesięcy i 3 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Wobec czego organ I instancji składkę emerytalno-rentową opłacał przez okres 1 miesiąca i 27 dni licząc od dnia [...] lutego 2017r. Zdaniem Kolegium, powyższe wyjaśnienia wyczerpują treść zarzutów zawartych w zażaleniu skarżącego.
W ocenie Sądu, opartej na szczegółowej analizie akt administracyjnych sprawy oraz treści zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego organu administracji publicznej i skargi, zasadnie skarżący zarzuca temu organowi nierozpoznanie istoty sprawy, i nie odniesienie się do jej zasadniczych aspektów. Zaskarżone postanowienie zostało wydane z istotnym naruszeniem podstawowych przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 15, art. 61 § 1 i art. 107 § 3 i art., 138 k.p.a., a zaniechanie przez organ odwoławczy ponownego rozpoznania sprawy co do jej istoty i wskazanie w uzasadnieniu na okoliczności faktyczne zasadniczo sprzeczne z treścią zgromadzonych dowodów może mieć z pewnością istotny wpływ na wynik sprawy i w istocie pozbawiło stronę prawa do rozpoznania jej żądania w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym.
Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika bowiem między innymi, iż decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] stycznia 2016r. ([...]) przyznano M. K. zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad B. K. od [...].05.2014r. na czas nieokreślony. Wcześniej pismem z [...] grudnia 2015r. organ pouczył skarżącego, m.in., że zgłoszenie i opłacanie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe przysługuje zgodnie z art. 6 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w okresie, na jaki zostało ustalone prawo do pobierania zasiłku dla opiekuna, nie dłużej jednak niż do uzyskania wymaganego maksymalnego okresu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne (k. 31 akt adm.)
W aktach sprawy znajduje się również informacja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2016r. (nie jak wskazało Kolegium 2017r.), [...], wydana na podstawie przepisów art. 6 ust. 2a i 2c ustawy o s.u.s.n na wniosek Prezydenta Miasta B., w którym ZUS stwierdził, ze skarżący na dzień [...].02.2016r. udowodnił łącznie 24 lata 10 miesięcy i 3 dni (okresy składkowe 22 lata 10 miesięcy i 29 dni, okresy nieskładkowe 1 rok 11 miesięcy i 4 dni. Wobec powyższego okresem niezbędnym do uzyskania okresy ubezpieczenia, o którym mowa w art. 6 ust. 2a ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym od [...] stycznia 2013r. jest okres opłacania składek wynoszący "0 lat, 1 m-c i 27 dni". Ustalenia te zostały dokonane w oparci o przedłożone dokumenty oraz z uwzględnieniem zaewidencjonowanych w ZUS informacji o przebiegu ubezpieczenia skarżącego według stanu na dzień [...].02.2016r. uwzględniając składki na dzień [...].01.2016r.
Pismem z [...] marca 2016. UM B. poinformował skarżącego, o ustaleniach co do niezbędnego okresu opłacania składek na ubezpieczenie wynoszącego 1 m-c i 27 dni, oraz doręczył powyższą informację z ZUS (k.46 i 360).
Po upływie roku – [...] marca 2017r. M. K., nawiązując do ww. pisma informacyjnego, złożył do Wydziału Kierownika Wydziału Zdrowia i Polityki Społecznej Urzędu Miasta B. wniosek dotyczący składki emerytalno-rentowej związanej z pobieranym zasiłkiem dla opiekuna, wnosząc o wydanie w tej sprawie decyzji administracyjnej. Skarżący wywodzi, że ma prawo do składki emerytalno-rentowej przez cały czas otrzymywania świadczenia – zasiłku dla opiekuna. Urząd miasta ma zatem obowiązek odprowadzać tę składkę do ZUS, przez cały czas otrzymywania świadczenia, a nie przez określoną ilość lat i miesięcy. Skarżący wezwał organ do przestrzegania prawa i opłacania za niego składki emerytalno-rentowej, co jest jego zdaniem integralną częścią uprawnienia do otrzymywania zasiłku dla opiekuna.
W odpowiedzi na ten wniosek, pismem z [...] kwietnia 2017r. poinformowano skarżącego o treści przepisów art. 6 ust. 2a i 2c s.u.s. i wynikającym z nich obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe osób otrzymujących zasiłek dla opiekunów jedynie przez okres niezbędny do uzyskania 25-letniego okresu ubezpieczenia (okresów składkowych i nieskładkowych). Jednocześnie wskazano, iż na podstawie ww. informacji z ZUS z [...].03.2016r. ustalono, że tak określony niezbędny okres ubezpieczenia osiągnął skarżący z dniem [...] marca 2016r., dlatego organ zaprzestał opłacania przedmiotowej składki z dniem [...] marca 2016r.
W oświadczeniu złożonym [...] maja 2017r. skarżący wniósł ponownie o wydanie formalnej decyzji na jego wniosek z [...] maja 2017r. w przedmiocie opłacania składki do ZUS w związku z otrzymywanym zasiłkiem dla opiekuna.
W taki stanie faktycznym sprawy Prezydent Miasta B., postanowieniem z dnia [...] maja 2017r., powołując się na art. 61a § 1 k.p.a., art. 2 ust. 1-2 pkt 2, art. 4-6, art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji administracyjnej odnośnie składek emerytalno-rentowych przy wypłacanym na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...].01.2016r. zasiłku dla opiekuna. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji wskazał wprost, iż w jego ocenie w przedmiocie opłacania składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe nie wydaje się decyzji administracyjnej, a zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, organ samorządu dokonuje wyłącznie zgłoszenia i opłacania tych składek do ZUS. Wobec tego żądanie wydania decyzji w tej sprawie, z uwagi na brak stosownego przepisu prawa, zdaniem organu nie zasługuje na uwzględnienie. Organ stwierdził również, iż sprawa z zakresu zgłoszenia i opłacania składek emerytalno-rentowych nie stanowi sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Dlatego należy odmówić wszczęcia postępowania.
W kontekście powyższego należy podkreślić, iż organ odwoławczy nie tylko dowolnie ustalił stan faktyczny sprawy, nie wskazując na oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, w szczególności na rzekome żądanie skarżącego wznowienia postępowania w zakresie wydania decyzji odnośnie wypłaty składek, jak również na fakt, iż organ zasiłkowy opłacał składkę emerytalno-rentową przez okres 1 miesiąca i 27 dni licząc od dnia [...] lutego 2017r. Tym bardziej w zdawkowym uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy nie odniósł się w jakimkolwiek sposób do istoty tego rozstrzygnięcia, czyli zaistnienia podstaw dla odmowy wszczęcia na wniosek strony postępowania administracyjnego, w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a.
Z tych tylko powodów zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 z późn.zm. dalej "p.p.s.a.").
Po wtóre Sąd zważył, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy na podstawie art. 135 p.p.s.a., dla szybszego i prawidłowego końcowego załatwienia sprawy niezbędne okazało się również uchylenie, z przyczyn naruszenia przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy – postanowienia Prezydenta Miasta B. z [...] maja 2017r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie.
Sad zważył bowiem z urzędu, iż niezależnie od stanowiska organu pierwszej instancji, co do braku podstaw prawnych do orzeczenia przez Prezydenta Miasta B. w drodze decyzji administracyjnej w przedmiocie opłacania składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe przy wypłacanym zasiłku dla opiekuna, w takim charakterze jak zdaje się oczekiwać tego wnioskodawca, organ ten wbrew obowiązkom wynikający z art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. nie podjął wszelkich niezbędnych czynności dla dokładnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego oraz wszystkich ewentualnych przepisów obowiązującego prawa, które należałoby rozważyć, celem oceny czy w istocie, nie istnieją żadne przepisy prawa materialnego, umożliwiające osobom pobierającym zasiłek dla opiekuna ubieganie się o dalsze opłacanie ze środków publicznych składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe.
Zwrócić należy bowiem uwagę, iż organ przedwcześnie uznał, że żądanie skarżącego zawarte w jego wniosku z dnia [...] marca 2017r. nie stanowi podstawy do wszczęcia postępowania i załatwienia indywidualnej sprawy administracyjnej, w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a.
Jak bowiem wynika z przepisu art. 36 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (w dacie orzekania przez organ tekst jedn. Dz.U. z 2016r. poz. 930 z późn.zm., dalej "u.p.s."), składki na ubezpieczenie społeczne stanowią również jedną z form świadczeń niepieniężnych z pomocy społecznej. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.s. opłacanie składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe za osobę, która zrezygnuje z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem należy do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym. W tym zakresie odpowiednie zastosowanie mają zatem odpowiednie przepisy ustawy o pomocy społecznej.
W myśl art. 42 ust. 1 ww. ustawy, za osobę, która zrezygnuje z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem, ośrodek pomocy społecznej opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, jeżeli dochód na osobę w rodzinie osoby opiekującej się nie przekracza 150% kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie i osoba opiekująca się nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów lub nie otrzymuje emerytury albo renty. Dotyczy to również osób, które w związku z koniecznością sprawowania opieki pozostają na bezpłatnym urlopie.
Konieczność sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad osobami, o których mowa w ust. 1, stwierdza lekarz ubezpieczenia zdrowotnego w zaświadczeniu wydanym nie wcześniej niż na 14 dni przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia (ust. 3). Składka na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w wysokości określonej przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych jest opłacana przez okres sprawowania opieki, nie dłużej jednak niż przez okres niezbędny do uzyskania 25-letniego okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego), z zastrzeżeniem art. 87 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 4).
W ust. 5 ustawodawca zawarł przesłanki negatywne, stanowiąc, że składka na ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie przysługuje osobie, która w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia:
1) ukończyła 50 lat i nie posiada okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego) wynoszącego co najmniej 10 lat;
2) posiada okres ubezpieczenia (składkowy i nieskładkowy) wynoszący 25 lat, z zastrzeżeniem art. 87 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Przy ustalaniu okresu ubezpieczenia, o którym mowa w ust. 5, okresy nieskładkowe ustala się w wymiarze nieprzekraczającym jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych (ust. 6).
Zasadniczo świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Pomoc może być również udzielona z urzędu (art. 102 u.p.s.). Jak stanowi wprost przepis art. 106 ust. 1 tej ustawy, przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej, z wyjątkami określonymi w ustawie. Świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem (art. 106 ust. 3).
Wobec powyższego, abstrahując od zasadności żądania wnioskodawcy, nie jest zasadne twierdzenie organu pierwszej instancji co do tego, iż brak jest podstawy prawnej do wszczęcia i przeprowadzenia na wniosek skarżącego z [...] marca 2017r. postępowania administracyjnego w sprawie świadczenia w formie pokrycia składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.
Nawet zatem w sytuacji, gdy w świetle przywołanych przez organy przepisów ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (w szczególności art. 6 ust. 2a i 2c), nie ma podstaw do rozstrzygania o przysługującym do tego świadczenia, na określonych tam zasadach obowiązku organu skorelowanego z uprawnieniem strony do opłacania składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe, istnieje inna materialnoprawna podstawa rozstrzygania o takim jak zgłoszone przez skarżącego żądaniu.
Wobec powyższego wadliwe było w niniejszej sprawie formalne rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (czyli wszczęcia postępowania administracyjnego) zostało wniesione przez osobę niebędacą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jest to zatem przepis o charakterze wyjątku. Pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn", z powodu których postępowanie nie może być wszczęte utożsamia się z okolicznościami, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygniecie albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania. W postanowieniu takim organ nie może zatem formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Podkreślenia wymaga, iż potencjalna bezzasadność żądania nie może stanowić zatem podstawy odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Zasada jest bowiem, że o sprawie administracyjnej czyli indywidualnym uprawieniu lub obowiązku obywatela organ właściwy rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej (pozytywnej lub negatywnej), wydanej po przeprowadzeniu postępowania co do istoty sprawy, w której uzasadnienie musi spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.
Wobec powyższego, z uwagi na konieczność rozpoznania sprawy administracyjnej co do istoty w pełnym zakresie przez organ administracji publicznej, przedwczesne jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi. Ponownie rozpoznając sprawę organ zgodnie z wymogami art. 7 i 9, art. 77 § 1 k.p.a. pouczy skarżącego o wymogach art. 42 u.p.s. i ewentualnie wezwie do sprecyzowania wniosku, czy dotyczy on okresu wstecznego, czy skarżący kwestionuje Informacje ZUS i wynikające z niej ustalenia, takiej sytuacji może przecież swe twierdzenie udowodnić składając aktualne zaświadczenie tego organu o ustalonych okresach składkowych i nieskładkowych. Organ winien w toku postępowania ustalić precyzyjnie na podstawie stosownych dokumentów wszystkie etapy uzyskiwanych przez skarżącego świadczeń z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością podjęcia się opieki nad matką, w kontekście wymogów ww. przepisu, następnie dokona oceny prawnej w zakresie żądania zarówno w kontekście przepisów ustawy o ustaleniu i wypłacie świadczeń dla opiekunów jak również ustawy o pomocy społecznej i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, rozważając charakter i różnicę obowiązkowych i dobrowolnych ubezpieczeń emerytalno-rentowych.
Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zasady podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym osób rezygnujących z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem, za które ośrodek pomocy społecznej opłaca składkę, regulują przepisy o pomocy społecznej.
Z kolei w myśl ust. 2a pkt 2 za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości odpowiednio: zasiłku dla opiekuna przysługującego na podstawie przepisów o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przez okres niezbędny do uzyskania 25-letniego okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego), z zastrzeżeniem art. 87 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Jednocześnie prezydent miasta, jeżeli wypłaca osobie świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, może wystąpić do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o udzielenie informacji o przebiegu ubezpieczenia oraz za jaki okres za tę osobę powinien opłacać składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (ust. 2c). Uzyskana z ZUS informacja jest dokumentem urzędowym, w rozumieniu art. 76 k.p.a., zatem stanowi dla organu zasiłkowego dowód tego co zostało w niej urzędowo stwierdzone. Owo domniemanie prawdziwości może być podważone poprzez przeprowadzeni dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego, lecz to do strony należy przedstawienie dowodów w tym zakresie.
Podkreślenia wymaga, że wobec składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób pobierających: świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, zasiłek dla opiekuna na podstawie przepisów o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów wójt, burmistrz lub prezydent miasta jest wyłącznie płatnikiem zobowiązanym do ich finansowania w zakresie objętym ustawą (art. 16 ust. 6b s.u.s.)
Wskazać zatem należy skarżącemu, iż zgodnie z przepisem art. 68 s.u.s. stwierdzenie i ustalenie obowiązku ubezpieczeń społecznych jak również wymierzanie i pobieranie składek na ubezpieczenie społeczne należy do zakresu działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W myśl art. 38 ww. ustawy w razie sporu dotyczącego obowiązku ubezpieczeń społecznych (w tym za okres wsteczny) to nie Prezydent Miasta lecz Zakład Ubezpieczeń społecznych wydaje decyzję osobie zainteresowanej oraz płatnikowi składek. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu cywilnego w terminie i według zasad określonych w Kodeksie postępowania cywilnego. Te zatem kwestie zasadniczo nie podlegają właściwości organów administracji publicznej, ani też sądów administracyjnych.
Z tych powodów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło