II OSK 1635/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka Protokolant starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 1075/15 w sprawie ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia postanawia: odrzucić skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 4 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 1075/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, uwzględniając w części skargę skarżącej Spółki, w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zwanego dalej "SKO", w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia; w pkt 2 oddalił skargę w pozostałym zakresie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku w części dotyczącej pkt 2, sporządziła i wniosła w imieniu skarżącej Spółki radca prawny na podstawie pełnomocnictwa substytucyjnego udzielonego przez doradcę podatkowego. Z tego względu przy zawiadomieniu o terminie rozprawy Naczelny Sąd Administracyjny wezwał ww. radcę prawnego do złożenia prawidłowego pełnomocnictwa substytucyjnego, tj. podpisanego przez adwokata lub radcę prawnego umocowanego do reprezentowania skarżącej kasacyjnie Spółki, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Jednocześnie poinformowano, że udzielone pełnomocnictwo substytucyjne, w oparciu o które sporządzono i wniesiono skargę kasacyjną, zostało podpisane przez doradcę podatkowego, który nie może reprezentować skarżącej kasacyjnie w niniejszej sprawie (art. 41 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym). Powyższe wezwanie doręczono ww. radcy prawnemu w dniu 30 marca 2018 r. Do dnia rozprawy ww. wezwanie nie zostało wykonane – nie nadesłano stosownego pełnomocnictwa, na podstawie którego można by stwierdzić, że sporządzający i wnoszący skargę kasacyjną radca prawny został prawidłowo umocowany w sprawie do reprezentowania skarżącej Spółki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu, ponieważ na wezwanie Sądu nie usunięto jej braków formalnych w postaci złożenia stosownego pełnomocnictwa. Jednym z formalnych wymogów skargi kasacyjnej jest jej sporządzenie i podpisanie zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 175 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", tj. przez fachowego pełnomocnika (tzw. przymus adwokacko-radcowski). Sporządzanie skarg kasacyjnych zostało bowiem zastrzeżone dla adwokatów oraz radców prawnych, a także w ograniczonym przedmiotowo zakresie – doradców podatkowych i rzeczników patentowych, którzy są uprawnieni do zawodowego reprezentowania stron przed sądami administracyjnymi (patrz: art. 35 p.p.s.a.). Zgodnie z prawnymi zasadami udzielania pełnomocnictwa (patrz w szczególności art. 103 § 1 i art. 104 K.c.) pełnomocnik posiada prawo do reprezentacji tylko w granicach udzielonego pełnomocnictwa. W tym zakresie przepisy obowiązującego prawa nie zezwalają na jakąkolwiek dowolność, choć uchybienia dotyczące zakresu udzielonego pełnomocnictwa podlegają sanowaniu. Jak już wyżej wskazano, ustawodawca w stosunku do szczególnego rodzaju wyspecjalizowanych pełnomocników ustawowo zakreślił granice spraw, w których mogą oni występować. Artykuł 35 § 1 p.p.s.a. zakresowo odnosi się do tego rodzaju pełnomocników, stanowiąc, że pełnomocnikiem strony (w postępowaniu sądowoadministracyjnym) mogą być także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Otóż zgodnie z art. 41 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 377 ze zm.) doradca podatkowy jest uprawniony do występowania w charakterze pełnomocnika w postępowaniu w zakresie sądowej kontroli decyzji, postanowień i innych aktów administracyjnych w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami. Ponadto doradca podatkowy może udzielić dalszego pełnomocnictwa (substytucji) innemu doradcy podatkowemu, adwokatowi lub radcy prawnemu. Natomiast przepisy p.p.s.a. nie przewidują w tym zakresie odstępstw (patrz: art. 34-44 p.p.s.a.). Te reguły potwierdzające możliwość występowania doradcy podatkowego przed sądami administracyjnymi znajdują swoją kontynuację na etapie sporządzenia skargi kasacyjnej. Jak stanowi art. 175 § 3 pkt 1 p.p.s.a., skarga kasacyjna może być sporządzona przez doradcę podatkowego w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami. Stąd wniosek, że w sprawie sądowoadministracyjnej dotyczącej oceny legalności decyzji środowiskowej, wydanej na podstawie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm.), doradca podatkowy nie posiada uprawnienia do reprezentowania skarżącej Spółki w sprawie sporządzenia skargi kasacyjnej od ww. wyroku, a udzielone mu przez skarżącą Spółkę pełnomocnictwo było w tym zakresie wadliwe. Oznacza to, że doradca podatkowy jako pełnomocnik nie posiadający prawidłowego umocowania nie mógł udzielić radcy prawnemu dalszego pełnomocnictwa (substytucji) do sporządzenia skargi kasacyjnej. W ogólności udzielona substytucja jest skuteczna jedynie w granicach głównego pełnomocnictwa. Treść art. 41 ust. 5 w związku z art. 41 ust. 2 ustawy o doradztwie podatkowym nie pozwala na wywiedzenie przeciwnego stanowiska, ponieważ to ustawodawca zakreślił granice umocowania dla doradcy podatkowego w postępowaniach sądowych, a tym samym i zakres udzielanych substytucji. Z tego względu, skoro pod skargą kasacyjną, która nie dotyczy wyroku wydanego w sprawie obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami, podpisał się radca prawny na podstawie udzielonej substytucji przez doradcę podatkowego, w świetle art. 175 § 3 pkt 1 p.p.s.a., zasadnym było wezwanie radcy prawnego, który sporządził i podpisał w imieniu skarżącej Spółki skargę kasacyjną, do złożenia prawidłowego umocowania uprawniającego do reprezentowania strony skarżącej kasacyjnie, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Brak zaś wykonania tego wezwania w terminie uprawniał Naczelny Sąd Administracyjny do zastosowania art. 178 w zw. art. 193 p.p.s.a. i odrzucenia skargi kasacyjnej, której braków formalnym aż do zamknięcia rozprawy nie uzupełniono. Zgodnie z art. 178 p.p.s.a. skarga kasacyjna, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie podlega odrzuceniu. Z tych względów, na podstawie art. 178 w zw. art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.