II FZ 516/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu dnia 17 października 2018 r. zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 293/18 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 23 lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 293/118, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w sprawie z wniosku J. K. odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 23 lutego 2018 r. w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 25 maja 2018 r. WSA odrzucił skargę skarżącej z uwagi na nie uiszczenie wpisu sądowego od skargi i nie podpisanie skargi przez przedstawiciela skarżącej. Rozstrzygnięcie to zostało doręczone w dniu 29 maja 2018 r. W dniu 5 czerwca 2018 r. przedstawiciel ustawowy skarżącej nadała w urzędzie pocztowym do Sądu zażalenie na ww. postanowienie WSA oraz wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i podpisania skargi. W treści wniosku wskazała, że o przesyłce zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi dowiedziała się dopiero z treści postanowienia WSA z dnia 25 maja 2018 r. Wskazała, że nie otrzymała przesyłek sądowych zawierających wezwania o uzupełnienie braku fiskalnego i braku formalnego, nie otrzymała też powiadomienia z poczty o nadejściu takich przesyłek. Ponadto nie pozostawiono awiza w sytuacji jej nieobecności w mieszkaniu ani w skrzynce pocztowej ani nie włożono do drzwi mieszkania ani także nie zostawiono w sklepie, który mieści się na dole w tym samym budynku. W ocenie strony, niedochowanie terminu nastąpiło w okolicznościach, na które nie miała żadnego wpływu. Nawet przy dołożeniu należytej staranności nie mogła ona dochować terminu, gdyż nie miała prawa złożyć reklamacji, co jej zdaniem uprawdopodabnia brak winy w uchybieniu terminu. Wraz z wnioskiem przedłożono dowód uiszczenia wpisu sądowego od skargi, a także podpisaną skargę. Mając na uwadze powyższe okoliczności WSA w Rzeszowie na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej zwana: "p.p.s.a.") odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, uznając że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego zmianę i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Argumentacja zażalenia sprowadza się do podważenia okoliczności związanych z doręczeniem skarżącej wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Na wstępie należy wskazać, że doręczenie przez awizo opiera się na wzruszalnym domniemaniu prawnym, że doręczane pismo dotarło do rąk adresata. Przekonanie sądu o prawidłowości tego doręczenia nie wyłącza zatem możliwości dowodzenia, że pismo nie doszło do adresata. Temu celowi służy instytucja przywrócenia terminu. Obalenie domniemania nie oznacza, że zakwestionowane doręczenie nie zostało dokonane, ale powoduje uchylenie skutków biegu terminów, jakie wiążą się z tym doręczeniem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2005 r., sygn. akt IV CZ 216/04; publ. LEX nr 603796). Skarżąca w zażaleniu podnosi, że nie otrzymała ani pierwotnego powiadomienia ani kolejnego o nadejściu przesyłki sądowej, zatem nie miała możliwości odbioru awizowanych przesyłek w terminie. Natomiast z uwagi na to, że jako nieuprawniona była pozbawiona możliwości do złożenia reklamacji to tym samym nie mogła podważyć braku skuteczności doręczenia zastępczego pisma i tym samym wykazania braku winy w dochowaniu terminu. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości podjęcia odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4). 1 (art. 73 § 4). Z pozostawionej w aktach sprawy koperty zawierającej wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi wynika, że przesyłka została wysłana na podany przez skarżącą adres do korespondencji i na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłek widnieje adnotacja: "Awizowano 30 kwietnia 2018 r.". Ponieważ przesyłka nie została odebrana z uwagi na nieobecność adresata w miejscu zamieszkania, została ona awizowana i złożona w dniu 30 kwietnia 2018 r. we właściwej placówce pocztowej, o czym umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Mimo ich ponownego awizowania w dniu 8 maja 2018 r., przesyłka nie została także podjęte w terminie 14 dniowym, liczonym od dnia pierwszego zawiadomienia, co wywołało zastępczy skutek doręczenia z upływem ostatniego dnia tego okresu tj. 14 maja 2018 r. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Przedmiotowe domniemanie może być wzruszone, jednak podejmując próbę dokonania tego, należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi, a co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonywające. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle okoliczności podniesionej przez skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu, Sąd I instancji powinien wpierw rozstrzygnąć kwestię prawidłowości doręczenia spornej przesyłki. Z art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1529 ze zm.) wynika, że w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej, prawo wniesienia reklamacji przysługuje – co do zasady – nadawcy. Adresat może reklamację złożyć tylko wówczas, gdy nadawca zrzeknie się na jego rzecz prawa dochodzenia roszczeń albo gdy przesyłka pocztowa lub kwota pieniężna określona w przekazie pocztowym zostanie doręczona adresatowi. Podzielić należy pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2016 r., w sprawie III BP 8/15 (publ. LEX nr 2044477), że jeżeli strona podnosi, że nie dotarła do niej wiadomość o pozostawionym przez doręczyciela zawiadomieniu z przyczyn od niej niezależnych (niezawinionych), to właściwym środkiem obrony jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji wobec podniesienia przez skarżącą okoliczności niezawiadomienia jej o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej powinien tę okoliczność wyjaśnić, składając u operatora pocztowego stosowną reklamację, do czego jest wyłączenie uprawniony i tym samym jednoznacznie ustalić okoliczność związaną z ewentualnym brakiem winy strony w uchybieniu terminu. Strona nie miała bowiem prawnej możliwości podważenia skuteczności doręczenia przesyłki w takim trybie. Podniesienie tej okoliczności we wniosku o przywrócenie terminu powinno zatem skutkować wyjaśnieniem kwestii doręczenia przedmiotowego wezwania przez Sąd I instancji pomimo dysponowania prawidłowo opisaną przesyłką rejestrowaną. Istotny dla zawinienia strony jest bowiem fakt prawidłowego lub nieprawidłowego awizowania przesyłki, który może zostać wyjaśniony wyłącznie w postępowaniu reklamacyjnym u operatora pocztowego, a które to może zostać zainicjowane wyłącznie przez nadawcę. W postępowaniu reklamacyjnym z uwagi na zastrzeżenia podnoszone przez skarżącą Sąd I instancji powinien wyjaśnić okoliczności związane z miejscem, w którym były pozostawiane awiza, gdyż według twierdzeń strony na budynku oraz przy mieszkaniu, w którym zamieszkuje nie została zainstalowana pocztowa skrzynka oddawcza. Ponadto wyjaśnienia wymagają w postępowaniu reklamacyjnym twierdzenia doręczyciela, który według skarżącej zaprzeczył, aby awizował przesyłkę dla strony. Przy ponownej ocenie wniosku strony obowiązkiem Sądu I instancji będzie odniesienie się do wszystkich podnoszonych w nim okoliczności i dopiero w oparciu o ich całościową analizę, w tym z uwzględnieniem odpowiedzi udzielonej przez operatora pocztowego, wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wobec powyższego, na podstawie art. 185 §1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.