I SAB/Wa 613/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 12 grudnia 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. jako "[...]" nr inw. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej Z. K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z. K., A. K. i P. K. - działając przez profesjonalnego pełnomocnika adw. A. H. - pismem z dnia 27 września 2017 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 12 grudnia 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. jako "[...]" nr inw. [...]. Skarżący wnieśli o zobowiązanie Prezydenta do wydania orzeczenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenie kosztów postępowania; przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej jako P.p.s.a.; a także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżący wnieśli ponadto o rozważenie skorzystania z art. 149 § 1b P.p.s.a. i orzeczenie o uprawnieniu skarżących do odszkodowania, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że od lutego 2016 r. organ nie podejmuje działań w sprawie oraz że postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. Wojewoda [...] uznał zażalenie na bezczynność za uzasadnione i wyznaczył 3 miesięczny termin na rozpoznanie sprawy. Pomimo upływu ponad 18 miesięcy od w/w postanowienia sprawa nie została rozpoznana. Organ nie dotrzymał też terminu wyznaczonego w piśmie z dnia 8 lutego 2016 r., zgodnie z którym sprawa miała zostać rozpoznana do 30 czerwca 2016 r. Skarga jest więc uzasadniona. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w toku postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji oraz że pismem z dnia 24 sierpnia 2017 r. pełnomocnik stron został poinformowany o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w art. 35 kpa, a także że postępowanie zostanie zakończone do dnia 28 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym postanowieniem z dnia 13 grudnia 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 613/17 odrzucił skargę A. K. i P. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.). W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b P.p.s.a.). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona. Organ nie wywiązał się bowiem z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Analiza dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wskazuje, że wnioskiem z dnia 12 grudnia 2014 r. Z. K. wystąpiła o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość [...]. Po wpłynięciu powyższego wniosku pierwsze działania w sprawie mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia organ podjął w marcu 2015 r. (pisma z dnia 27 marca 2015 r. skierowane do Delegatury Biura Geodezji i Katastru oraz do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami). Odpowiedzi na powyższe pisma wpłynęły do Prezydenta w kwietniu 2015 r. Kolejne czynności w sprawie podjęto natomiast dopiero w lutym 2016 r. Pismami z dnia 8 lutego 2016 r. zwrócono się do różnego rodzaju podmiotów i instytucji o przesłanie niezbędnych informacji i dokumentów. Pismem z tej samej daty poinformowano też pełnomocnika skarżącej o przyczynach niemożności załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa oraz o przewidywanym terminie jej zakończenia do 30 czerwca 2016 r. Następnie, jak wynika z akt sprawy, po uzyskaniu stosownych odpowiedzi, co miało miejsce w marcu 2016 r., kolejne czynności w sprawie zmierzające do jej wyjaśnienia i rozpoznania podjęte zostały dopiero w październiku 2017 r., po złożeniu przez skarżących skargi na bezczynność Prezydenta do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (pisma z dnia 17 października 2017 r. skierowane do Ministerstwa Finansów oraz do Sądu Rejonowego dla [...] Wydział III Cywilny). Pismem z dnia 17 października 2017 r. ponownie poinformowano pełnomocnika stron o przyczynach niezakończenia postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa oraz przewidywanym terminie jej zakończenia do dnia 28 lutego 2018 r. Istotne przy tym jest, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] uznał zażalenie Z. K. za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia wraz z aktami sprawy, tj. od dnia 22 lutego 2016 r. Prezydent [...] nie dochował zarówno terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w/w postanowieniu, jak i terminów wyznaczonych w pismach z dnia 8 lutego 2016 r. i z dnia 17 października 2017 r. Do dnia rozpoznania skargi na bezczynność stosowna decyzja nie została wydana. Oczywiste zatem jest, że Prezydent [...] w prowadzonym postępowaniu uchybił powołanym wyżej przepisom kpa. Jak wskazano czynności mające na celu załatwienie sprawy i wydanie stosownego rozstrzygnięcia podejmowane były sporadycznie, w dużych odstępach czasu. Skarga na bezczynność jest więc uzasadniona. Wobec podejmowania zaś przez Prezydenta [...] jedynie nielicznych czynności mających na celu zakończenie sprawy i podejmowania ich ze znacznym przekroczeniem terminów określonych w kpa, a także z uwagi na fakt, że postępowanie toczy się już od 2014 r., Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Sąd uznał jednocześnie, że wskazany w skardze 14-dniowy termin na załatwienie sprawy byłby zbyt krótki, zwłaszcza z uwagi na charakter sprawy i stopień jej skomplikowania. W ocenie Sądu zasadnym jest zobowiązanie organu do rozpoznania sprawy w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd nie znalazł przy tym uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o zasądzenie na jej rzecz od organu sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że suma pieniężna zasądzana od organu na rzecz strony skarżącej pociąga za sobą dla organu wymierne skutki finansowe i środek ten powinien być stosowny w przypadkach szczególnych, charakteryzujących się drastycznymi naruszeniami prawa. Co prawda w rozpoznawanej sprawie organ nie respektował w toku postępowania zasady szybkości postępowania, jednakże Sąd miał na uwadze, że podstawowym czynnikiem mającym wpływ na zwłokę w załatwieniu sprawy jest stopień jej skomplikowania spowodowany przede wszystkim historycznym charakterem. W ocenie Sądu ponadto w sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 149 § 1b P.p.s.a. i wydania orzeczenia o istnieniu uprawnienia skarżącej do odszkodowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że powołany przepis wprowadza wyjątek od zakazu orzekania przez sąd administracyjny co do istoty sprawy i sąd może skorzystać z tego uprawnienia tylko wówczas, gdy pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Wskazuje się również, że wyrok sądu orzekający o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku zastępuje rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Powołany przepis znajduje zastosowanie tylko w sprawach ze skarg wniesionych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., tj. takich, które kończą się wydaniem innego niż decyzja czy postanowienie aktu lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą praw lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Oczywiste jest, że niniejsza sprawa do takich spraw nie należy. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i § 1a orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O oddaleniu skargi w pozostałym zakresie orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a. (pkt 3 sentencji). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a. O kosztach (na które składają się 100 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).