III SA/Kr 509/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski NSA Krystyna Kutzner (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2018 r. nr [...], działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.2017.1257, dalej jako: "k.p.a."), stwierdził, że odwołanie J. S. – dalej jako: skarżący, od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018 r. znak: [...] orzekającej o przyznaniu dodatku mieszkaniowego w wysokości 66,91 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r., zostało wniesione z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynika następujący stan faktyczny: Prezydenta Miasta decyzją z dnia [...] 2018 r. znak [...] orzekł o przyznaniu skarżącemu dodatku mieszkaniowego w wysokości 66,91 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r. Przedmiotowa decyzja zawierająca prawidłowe pouczenie o terminie wniesienia odwołania została doręczona skarżącemu w dniu 25 stycznia 2018 r. Skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji w dniu 28 marca 2018 r., czyli po upływie 14-dniowego terminu do dokonania tej czynności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 16 kwietnia 2018 r. wydał postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ administracji wskazał na treść art. 129 § 2 k.p.a., zgodnie, z którym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Rozpoznanie zaś odwołania wniesionego z uchybieniem terminu zawitego z art. 129 § 2 k.p.a., który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji z dnia [...] 2018 r. została doręczona skarżącemu w dniu 25 stycznia 2018 r. o czym świadczy znajdujące się w aktach zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji. Czternastodniowy termin do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji upłynął w dniu 8 lutego 2018 r. Tymczasem odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 28 marca 2018 r. W związku z powyższym ww. odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że ma 81 lat i jest po udarze i ma trudności w poruszaniu się. Podkreślił również, że nie został poinformowany o możliwości wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W związki z powyższym zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z uwagi na utratę pamięci spowodowaną wiekiem oraz stanem zdrowia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, co następuje: Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2016.1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przypadku , gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem ( art. 145 § 1 p.p.s.a. ). Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem kontroli było postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia 16 kwietnia 2018 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania tj. terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a.. Sąd nie mógł jednak nie dostrzec okoliczności faktycznych zaistniałych w niniejszej sprawie, a które miały istotny wpływ na ocenę okoliczności prawnych skutkujących wydaniem zaskarżonego orzeczenia. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie wydane w oparciu o art. 134 k.p.a., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018 r. było zgodne z powołanym wyżej przepisem i znajdowało oparcie w materiale dowodowym sprawy, ale – w ocenie Sądu - było orzeczeniem wydanym co najmniej przedwcześnie, nie uwzględniającym istotne okoliczności podnoszące przez skarżącego i z rażącym naruszeniem art. 9 k.p.a. Z formalnego punktu widzenia, ustalenia organu co do daty doręczenia decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018 r. oraz daty złożenia odwołania przez skarżącego wskazywały bezspornie na uchybienie 14-dniowego terminu do dokonania tej czynności. Jak wynika z akt sprawy decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skutecznie skarżącemu w dniu 25 stycznia 2018 r. wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia odwołania i od tej daty należy liczyć termin do wniesienia odwołania. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania na ww. decyzję, upływał z dniem 8 lutego 2018 r. Natomiast odwołanie zostało wniesione w dniu 28 marca 2018 r., a zatem z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Skarżący nie kwestionuje tych ustaleń, ale wskazuje na przyczyny uchybienia terminu – podeszły wiek i zły stan zdrowia . Te okoliczności zostały zignorowane przez organ odwoławczy, który kontrolowane postępowanie przeprowadził w sposób formalny, w oderwaniu od indywidualnych okoliczności, jakie zaistniały w niniejszej sprawie, z rażącym naruszeniem słusznego interesu strony i z naruszeniem jednej z podstawowych zasad Kodeksu postępowania administracyjnego określonej w art. 9 k.p.a. Wskazany przepis stanowi, że organu administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają na tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Z treści przytoczonego przepisu nie wynika dla organu obowiązek udzielania stronie postępowania administracyjnego porad co do zasadności, czy celowości wniesienia konkretnego środka prawnego, jednak obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie było pouczenie skarżącego o możliwości złożenia przez niego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 stycznia 2018 r., sygn. akt I 1734/17 ( LEX nr 2442791) stwierdził, że "wyrażona w art. 9 k.p.a zasada obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej nie uzależnia obowiązywania lub możliwości stosowania przepisów prawa od znajomości tych przepisów przez obywateli, a w szczególności od znajomości prawa przez strony postępowania administracyjnego. Organy muszą zatem czuwać nad tym, aby strony postępowania nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, powinny udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek". Jak wynika z akt sprawy, wniosek o dodatek mieszkaniowy został odebrany przez pracownika socjalnego w miejscu zamieszkania skarżącego z uwagi na wiek i jego stan zdrowia . Te okoliczności znane organowi z urzędu nakładały na organ obowiązek " czuwania" , aby skarżący nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa . Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że skarżący w skardze do tut. Sądu zawarł wniosek o przywrócenie terminu . Sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozpoznania tego wniosku – właściwy bowiem jest organ administracyjny - t.j. Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Wniosek ten powinien być rozpoznany w pierwszej kolejności , a następnie w zależności od sposobu jego rozpoznania , organ rozpozna odwołanie skarżącego , najpierw pod względem formalnym , a ewentualnie potem – pod względem merytorycznym. W związku z powyższym w ocenie tut. Sądu, mając na uwadze całokształt okoliczności faktycznych niniejszej sprawy , a w szczególności fakt złożenia przez skarżącego formalnego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania , należy stwierdzić , że organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie, uczynił to przedwcześnie i z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W ustalonych i bezspornych okolicznościach faktycznych i prawnych rozpatrywanej sprawy wskazujących na istnienie obiektywnych przeszkód w dotrzymaniu terminu do złożenia odwołania, organ skupił się wyłącznie na zestawieniu dwóch dat tj. daty doręczenia skarżącemu decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018 r. oraz daty złożenia odwołania. Tymczasem udokumentowana choroba jest powszechnie w orzecznictwie uznawana za okoliczność usprawiedliwiającą niedochowanie terminu do dokonania określonych czynności prawnych. Organ mając wiedzę o istnieniu tej okoliczności oraz o tym , że skarżący działał sam, bez profesjonalnego pełnomocnika , nie uwzględnił słusznego interesu skarżącego przy rozpatrywaniu jego sprawy i nie pouczył skarżącego o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania naruszając zasadę wyrażona w art. 9 K.p.a. Przy ponownym rozpatrzeniu odwołania skarżącego organ zobowiązany jest do uwzględnienia oceny prawnej i wskazań wyrażonych w niniejszym orzeczeniu, stosownie do art. 153 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.