I OZ 974/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 19 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 sierpnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wr 236/18 umarzające postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i odrzucające zażalenie D. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/Wr 236/18 odrzucające skargę D. C. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wr 236/18 (dalej postanowienie z 3 sierpnia 2018 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu umorzył postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy D. C. w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i odrzucił zażalenie D. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/Wr 236/18 odrzucające skargę D. C. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 30 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/Wr 236/18 (dalej postanowienie z 30 maja 2018 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę D. C. na opisaną w rubrum decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w [...]. Odpis postanowienia z 30 maja 2018 r. doręczono skarżącemu dnia 26 czerwca 2018 r. [karta pomiędzy k. 40 i 41 akt sądowych]. Pismem z 3 lipca 2018 r., złożonym w administracji Aresztu Śledczego w [...] dnia 4 lipca 2018 r., skarżący wystąpił z zażaleniem na postanowienie z 30 maja 2018 r. i wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych związanych z wniesieniem powyższego środka odwoławczego [k. 49, 50, 51 akt sądowych]. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru odpisu postanowienia z 30 maja 2018 r. wynika, że został on doręczony skarżącemu dnia 26 czerwca 2018 r. Zatem siedmiodniowy termin na wniesienie zażalenia upływał z dniem 3 lipca 2018 r., który wypadał we wtorek. Mając na uwadze okoliczność, że zażalenie na wskazane postanowieni[e] strona złożyła w administracji Aresztu Śledczego w [...] dnia 4 lipca 2018 r., stwierdzić należało, że jego wniesienie okazało się spóźnione. Stosownie do treści art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W tym stanie rzeczy wniesione zażalenie należało odrzucić, o czym orzeczono w punkcie I postanowienia z 3 sierpnia 2018 r. Z uwagi na okoliczność, że postanowieniem referendarza sądowego tutejszego Sądu z 6 lipca 2018 r. IV SA/Wr 236/18 skarżącemu zostało już przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata z urzędu, zbędnym było rozpoznawanie dołączonego do zażalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Przyznane skarżącemu - na mocy wskazanego orzeczenia referendarskiego - zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje także przedmiotowe postępowanie zażaleniowe. Na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 4 ppsa postępowanie w tym zakresie Sąd I instancji umorzył jako zbędne, o czym orzekł w punkcie II postanowienia z 3 sierpnia 2018 r. (k. 41-43, 68, 70 akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 3 sierpnia 2018 r. wywiódł D. C. (dalej skarżący), reprezentowany przez adw. K. S., zaskarżając w/w postanowienie w całości. Skarżący na podstawie art. 86 § 1 ppsa wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Skarżący zarzucił postanowieniu z 3 sierpnia 2018 r. naruszenie art. 243 [§ 1] ppsa przez niezastosowanie w postaci, w której strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy dnia 28 maja 2018 r. i nie został on rozpatrzony do dnia 11 lipca 2018 r., czyli dnia w którym został wyznaczony pełnomocnik z urzędu, natomiast w tym samym okresie Sąd doręczał stronie pisma, biegły terminy do wniesienia środków zaskarżenia. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia. Pełnomocnik skarżącego wniosła o przyznanie kosztów pomocy prawnej z urzędu (k. 84-85 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek oparty na art. 86 § 1 ppsa nie mógł przynieść zamierzonego efektu. Instytucja przywrócenia terminu jest autonomiczną instytucją uregulowaną w art. 85-89 ppsa i nie może być skutecznie podnoszona w postępowaniu zażaleniowym, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Zażalenie jest środkiem prawnym na postanowienie Sądu I instancji i jako takie umożliwia jego kontrolę. WSA - czego skarżący nie kwestionuje - ustalił, że zażalenie na postanowienie z 30 maja 2018 r. nie zostało wniesione w terminie. Wobec tego Sąd I instancji był obowiązany je odrzucić. Wniosek o przywrócenie terminu należało wnieść wraz z zażaleniem na postanowienie z 30 maja 2018 r., uprawdopodabniając przy tym okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jedynie wówczas wniosek ten podlegałby merytorycznej ocenie. Brak jest podstaw do ustalenia, że doszło "do opóźnienia w pracy administracji i służby więziennej". Zarzut naruszenia art. 243 § 1 ppsa był niezasadny. Skarżący osobiście wniósł skargę do WSA za pośrednictwem właściwego organu administracji. Nie wniósł przy tym o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Wniosek taki złożył dopiero 29 maja 2018 r. (k. 23-25v akt sądowych). Niniejsze postępowanie zostało samodzielnie zainicjowane przez skarżącego. Wniesienie wniosku o ustanowienie fachowego pełnomocnika nie jest przesłanką do zawieszenia postępowania. Skoro zatem Sąd I instancji wydał postanowienie z 30 maja 2018 r. winien je doręczyć uprawnionej osobie, jaką w tamtym momencie był skarżący (data nadania przesyłki - 20 czerwca 2018 r., data otrzymania – "26.06.18" r., karta pomiędzy k. 40 i 41 akt sądowych). Ustanowienie przez starszego referendarza sądowego w WSA we Wrocławiu adwokata z urzędu postanowieniem z 6 lipca 2018 r. IV SA/Wr 236/18 nie wstrzymało terminów do wnoszenia środków zaskarżenia - jak słusznie wskazuje pełnomocnik skarżącego - lecz stanowiło przesłankę do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu na wniesienie tychże środków (k. 41-43, 85). Pełnomocnik skarżącego nie skorzystał jednak z tej możliwości. Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu zażaleniowym wyjaśnić należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 ppsa), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258-261 ppsa, na podstawie wniosku i stosownego oświadczenia.