III OSK 496/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Starosty [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 lipca 2018 r. sygn. akt II SA/Gd 243/18 w sprawie ze skargi M. H. na zawiadomienie Starosty [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za udostępnienie informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 18 lipca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (sygn. akt II SA/Gd 243/18) po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. H. uchylił zawiadomienie Starosty [...] z [...] marca 2018 r. w przedmiocie opłaty za udostępnienie informacji publicznej (pkt 1) oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania (pkt 2). W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że wnioskiem z 16 marca 2018 r. M. H. zwrócił się do Starosty [...] o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: 1. wysokości (kwoty) sumarycznie nagród i premii wypłaconych wszystkim pracownikom Starostwa Powiatowego [...] w okresie od 1 stycznia 2014 r. do dnia merytorycznej odpowiedzi na ten wniosek, spełniającej w pełni powyższe żądanie wnioskodawcy (w ujęciu rocznym: 2014, 2015, 2016, 2017, 2018), 2. zestawienia pracowników (imiona i nazwiska/stanowisko) Starostwa Powiatowego [...] pełniących funkcje publiczne (czyli niepełniących funkcji usługowych, technicznych, jak np. konserwator, kierowca, osoby sprzątające, itp.) z podziałem na komórki organizacyjne oraz kwotą nagród przyznanych w roku 2014, 2015, 2016, 2017 i 2018 wraz z uzasadnieniem ich przyznania, 3. wynagrodzenia brutto za miesiąc luty 2018 r. każdego z pracowników Starostwa pełniących funkcje publiczne (czyli niepełniących funkcji usługowych, technicznych, jak np. konserwator, kierowca, osoby sprzątające, itp.) z podaniem imienia, nazwiska, stanowiska służbowego i przyporządkowanej kwoty brutto tegoż wynagrodzenia (ze wszystkimi dodatkami, w rozbiciu na nie: specjalne/funkcyjne/stażowe, itp.), 4. zestawienia pracowników Starostwa pełniących funkcje publiczne (imiona i nazwiska/stanowisko) z podziałem na komórki organizacyjne wraz ze wskazaniem nazwy ukończonego kierunku studiów lub szkoły (plus specjalność, plus ewentualnie nazwa kierunku ukończonych studiów podyplomowych - jeśli dotyczy) tego pracownika, wedle przykładowego, rekomendowanego przez wnioskodawcę wzoru, 5. zestawienia osób niepełniących funkcji publicznych pracujących w Starostwie wraz ze wskazaniem stanowiska pracy oraz komórki, w której dany pracownik pracuje (bez imion i nazwisk), 6. zestawienia pracowników (bez imion i nazwisk) Starostwa niepełniących funkcji publicznych (czyli pełniących funkcje usługowe, techniczne, jak np. konserwator, kierowca, osoby sprzątające, itp.) z podziałem na komórki organizacyjne oraz kwotą nagród przyznanych w roku 2014, 2015, 2016, 2017 i 2018 wraz z uzasadnieniem ich przyznania. Zawiadomieniem z [...] marca 2018 r. organ poinformował wnioskodawcę, że z uwagi na zakres i formę żądanych dokumentów, pracochłonność oraz potrzebę przetworzenia informacji w celu przygotowania wymaganej informacji publicznej, ustalona została opłata w kwocie 4.368,00 zł, na którą składa się czas przygotowania: 8 godz. x 2 osoby x 21 dni x 13,00 zł = 4.368,00 zł. W piśmie wskazano, że opłata została naliczona na podstawie uchwały Zarządu Powiatu [...] z [...] lutego 2017 r. w sprawie ustalania opłat za ponowne wykorzystanie informacji sektora publicznego w celu ponownego wykorzystywania. Ponadto organ poinformował, że jeżeli w terminie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji publicznej w sposób wskazany w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji zostanie umorzone. Skargę na powyższe zawiadomienie złożył M. H., zarzucając mu naruszenie art. 7 ust. 2 w zw. z art. 15 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm.) w zw. z § 1 ust. 1 i 2 uchwały Zarządu Powiatu [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z 1 czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku dopuścił do udziału w sprawie Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W. Na rozprawie 18 lipca 2018 r. pełnomocnik organu wyjaśnił, że zawarta w pouczeniu informacja o umorzeniu postępowania podyktowana była wskazaniem we wniosku jedynie imienia wnioskodawcy. Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał ją za dopuszczalną, gdyż dotyczy aktu objętego kognicją sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), a wniesienie skargi nie było obarczone wymogiem uprzedniego zwrócenia się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 52 § 3 P.p.s.a.) i nastąpiło z zachowaniem terminu określonego w art. 53 § 2 P.p.s.a. Jak zauważył Sąd pierwszej instancji, przedmiotowy wniosek został złożony w trybie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, która w sposób kompleksowy reguluje kwestie dostępu do tego typu informacji. Na konieczność rozpoznania wniosku w oparciu o ww. ustawę wskazuje zarówno jego treść, jak również treść zawiadomienia organu z [...] marca 2018 r. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji oraz sąd administracyjny są natomiast związani treścią wniosku i nie jest możliwa jego modyfikacja. Następnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że zasadą jest bezpłatny dostęp do informacji publicznej (art. 7 ust. 2), zaś na zasadzie wyjątku ustawodawca wprowadził możliwość pobrania od wnioskodawcy opłaty (art. 15), która ma odpowiadać dodatkowym kosztom związanym z wnioskowanym sposobem udzielenia informacji publicznej lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. Koszty te są ustalane każdorazowo w konkretnej sprawie, a podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej zobligowany jest uprzednio poinformować wnioskodawcę o wysokości opłaty. Jej udostępnienie następuje dopiero po upływie 14 dni od daty powiadomienia, chyba że strona w tym terminie zmieni swój wniosek w jego zakresie lub formie. Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje określoną chronologię czynności. Kwestią sporną wymagającą wyjaśnienia w sprawie jest to, czy organ prawidłowo dokonał ustalenia opłaty za udostępnienie informacji. W zaskarżonym zawiadomieniu wskazano, że opłata została ustalona na podstawie uchwały Zarządu Powiatu [...] z [...] lutego 2017 r. w sprawie ustalania opłat za ponowne wykorzystanie informacji sektora publicznego w celu ponownego wykorzystywania, która została podjęta na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy z 25 lutego 2016 r. o ponownym wykorzystaniu informacji sektora publicznego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 352). Jest to uregulowanie analogiczne do zawartego w art. 15 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej wyjątku od bezpłatnego dostępu do informacji publicznej, jednakże zdaniem Sądu prawo do ponownego wykorzystania informacji to nie to samo, co prawo dostępu do informacji. Celem dostępu do informacji publicznej jest kontrola życia publicznego, natomiast w przypadku ponownego jej wykorzystania jest to cel rynkowy i gospodarczy. W związku z tym przekazywanie informacji sektora publicznego w celu ich ponownego wykorzystania i udostępnianie informacji publicznej dokonywane są w odrębnych trybach, regulowanych odrębnymi aktami prawnymi. W ocenie Sądu pierwszej instancji żądane we wniosku informacje stanowią informację publiczną i podlegającą udostępnieniu w trybie tej ustawy. Z uwagi natomiast na zawarte we wniosku wyraźne żądanie oraz przedmiot żądanych informacji, brak było podstaw do rozpoznawania wniosku strony w trybie ustawy o ponownym wykorzystaniu informacji sektora publicznego i ustalania opłaty na podstawie aktu wydanego na jej podstawie. Także z okoliczności sprawy nie wynikało, by uzyskane informacje miały zostać wykorzystane następnie w celu gospodarczym czy rynkowym. W ocenie Sądu, ustalając opłatę w sprawie, organ nie mógł zatem oprzeć się na regulacjach zawartych w ustawie z 25 lutego 2016 r. Brak było też podstawy prawnej w ustawie o dostępie do informacji publicznej do wyznaczenia tej opłaty w oparciu o ustalone taryfy. Art. 15 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej nie zawiera żadnego sformułowania, które można by rozumieć jako upoważnienie podmiotów zobowiązanych do tworzenia i stosowania takich taryf opłat za udostępnienie informacji. Przepis ten nie stanowi ustawowego upoważnienia do podjęcia uchwały w przedmiocie opłat za udostępnianie żądanych informacji. Wysokość opłaty musi każdorazowo odpowiadać rzeczywistym poniesionym przez organ kosztom udostępnienia informacji i w odniesieniu do każdej sprawy winny być one określane indywidualnie. Takie uregulowanie kwestii naliczania opłat wyklucza opracowanie jakiegokolwiek sztywnego cennika lub ustanowienie stawek ryczałtowych. Stosowanie stawek określonych w uchwale bądź zarządzeniu organu uniemożliwia bowiem wykazanie, że odpowiadają one rzeczywiście poniesionym kosztom przygotowania dokumentacji żądanej przez wnioskodawcę. Odnosząc się z kolei do wysokości przedmiotowej opłaty, Sąd pierwszej instancji uznał, że brak było podstaw do obciążania wnioskodawcy opłatą, która w rzeczywistości służyć ma pokryciu wynagrodzenia pracownika, który wykonywał czynności związane z przygotowaniem informacji publicznej. Nie negując co do zasady możliwości ustalenia opłaty za czynności zrealizowane przez osobę przygotowującą informację publiczną, Sąd wskazał, że opłata ta nie może stanowić ułamka zwykłych kosztów funkcjonowania organu. Organ w trybie art. 15 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej nie może przerzucić na wnioskującego o udostępnienie informacji publicznej normalnie ponoszonych kosztów wynagrodzenia zatrudnionych przez siebie pracowników. Art. 15 ust. 1 odnosi się do przypadku poniesienia dodatkowych kosztów związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia informacji. Obciążenie opłatą za koszty pracy może zatem nastąpić jedynie w przypadku, gdy są to koszty wykraczające poza normalne koszty funkcjonowania organu – koszty pracy dodatkowej, wykonywanej poza normalnym zakresem czasu pracy. Niewątpliwie uregulowanie takie, z punktu widzenia organów udzielających informacji publicznej znacząco utrudnia możliwość obciążenia wnioskującego takimi kosztami, niemniej jednak interpretacja przeciwna wymagałaby zmiany regulacji prawnej w tym zakresie. Ponadto, pobieranie opłaty za dodatkową pracę pracownika jest ograniczone do przypadków otrzymania przez organ wyjątkowo pracochłonnego żądania, którego wykonanie możliwe będzie jedynie po godzinach pracy. Organ w skarżonym zawiadomieniu nie wykazał i nie uzasadnił, czy wskazywane koszty mają charakter kosztów dodatkowych, generowanych poza normalnym trybem pracy urzędu. Sąd pierwszej instancji zgodził się również ze skarżącym, że zawarte w zawiadomieniu pouczenie o umorzeniu postępowania, nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Z art. 15 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej wyraźnie wynika, że nie istnieje możliwość uzależnienia wszczęcia postępowania od uprzedniego wniesienia opłaty, o której mowa w art. 15 ust. 1, zaś powiadomienie o wysokości opłaty jest jedynie obligatoryjnym i wstępnym etapem postępowania, poprzedzającym samą czynność udostępnienia informacji, lecz jednocześnie jej nie warunkującym. Rozwiązanie z art. 15 ust. 2 z jednej strony gwarantuje pewność działania podmiotu zobowiązanego, ale także nie wyłącza możliwości zmiany lub wycofania wniosku przez zainteresowanego. Z drugiej strony, powiadomienie umożliwia wnioskodawcy podjęcie decyzji o pokryciu kosztów, gdyż może on odstąpić od żądania udostępnienia informacji bądź zmienić sposób lub formę jej udostępnienia. Ustawodawca pozostawił wnioskodawcy kolejne 14 dni na dokonanie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji lub też na wycofanie wniosku. Milczenie wnioskodawcy będzie prowadzić natomiast do udostępnienia informacji w sposób i w formie wskazanej pierwotnie we wniosku i będzie wiązać się z koniecznością opłacania kosztów określonych w powiadomieniu. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w okolicznościach niniejszej sprawy w zaskarżonym zawiadomieniu organ nie zrealizował nałożonych na niego obowiązków. Informując o wysokości opłaty i zakreślając termin 14 dni, organ nie pouczył skarżącego o możliwości zmiany zakresu lub formy wniosku, tylko błędnie poinformował, że po upływie wyznaczonego terminu postępowanie zostanie umorzone. Tymczasem milczenie wnioskodawcy w tym okresie będzie prowadzić do udostępnienia informacji w sposób i w formie wskazanej pierwotnie we wniosku i będzie wiązać się z koniecznością opłacania przez wnioskodawcę kosztów określonych we wcześniejszym powiadomieniu. W tej sytuacji podmiot zobowiązany nie może ani odmówić udostępnienia informacji, ani pozostawić wniosku bez rozpoznania (art. 14), czy umorzyć postępowania. Argumentacja dotycząca braku wystarczających danych wnioskodawcy do wystawienia faktury, nie ma żadnego wpływu na ocenę legalności zaskarżonego zawiadomienia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 146 § 1 i art. 200 P.p.s.a. orzekł, jak na wstępie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Starosta [...], zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 15 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 ze zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że organ ustalając opłatę za udostępnienie żądanej informacji publicznej nie miał podstaw prawnych zarówno do stosowania w tym zakresie przepisów dotyczących przekazywania informacji sektora publicznego w celu ponownego ich wykorzystania jak i stosowania taryf opłat za udostępnienie informacji, podczas gdy organ ustalając dodatkowe koszty udzielenia informacji publicznej określił je w sposób odpowiadający rzeczywistym, koniecznym do poniesienia przez organ kosztom udostępnienia informacji, 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że organ błędnie poinformował skarżącego o możliwości umorzenia postępowania, podczas gdy organ nie dysponował wystarczającymi danymi wnioskodawcy do wystawienia faktury, co uniemożliwiało ewentualne dochodzenie przez organ od wnioskodawcy zapłaty opłaty za udostępnienie żądanej informacji. Wskazując na powyższe zarzuty, organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, zasądzenie na rzecz organu od skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego. Organ wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyło Stowarzyszenie [...] w W., wnosząc o jej oddalenie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z 3 listopada 2021 r. na podstawie art. 15 zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne z uwagi na to, że przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku nie jest możliwe (brak zgody wszystkich stron na przeprowadzenie rozprawy w trybie zdalnym), o czym poinformowano strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Oceniając wniesioną skargę kasacyjną w granicach określonych treścią art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) i nie dostrzegając przy tym przypadków nieważności postępowania wymienionych w § 2 tego artykułu, jako niezasadny należało ocenić zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 15 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (zarzut 1). Jak słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, przepis art. 7 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej wprowadził zasadę bezpłatnego dostępu do informacji publicznej. Wyjątek od tej zasady został przewidziany w art. 15 ust. 1. Zgodnie z nim dopuszczalne jest obciążenie podmiotu zwracającego się o udostępnienie informacji publicznej "dodatkowymi kosztami" związanymi ze sposobem jej udostępnienia lub koniecznością jej przekształcenia. Ponoszenie przez uprawnionego do uzyskania dostępu do informacji publicznej kosztów związanych z jej przygotowaniem i udzieleniem do niej dostępu zostało przewidziane jedynie w przypadku informacji udostępnianej na wniosek (art. 10). Realizacja uprawnienia do pobrania opłaty wynikającego z art. 15 ust. 1 ww. ustawy może jednak nastąpić tylko w konkretnych, indywidualnych sprawach. Przepis ten nie może być podstawą do generalnego ustalania poprzez stosowanie taryf wysokości opłat we wszystkich sprawach dotyczących udostępniania informacji publicznych. Dopuszczalne jest wyłącznie indywidualne i konkretne obliczenie kosztów. (por. wyroki NSA z 22 maja 2013 r. sygn. akt I OSK 307/13, 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 662/16, 20 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 2436/16 i 4 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 437/21 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji powyższego, wbrew twierdzeniom zawartym w rozpoznawanej skardze kasacyjnej, nie jest również dopuszczalne stosowanie taryf opłat określanych na podstawie przepisów dotyczących przekazywania informacji sektora publicznego w celu ponownego ich wykorzystania. Jak słusznie zauważył przy tym Sąd pierwszej instancji, inne są cele ustawy o dostępie do informacji publicznej a inne ustawy o ponownym wykorzystaniu informacji sektora publicznego, inne są również tryby ich dochodzenia, co wyklucza możliwość stosowania analogii z regulacji drugiej przywołanej ustawy. Organ w kontrolowanym w sprawie zawiadomieniu nie wykazał i nie uzasadnił z kolei, czy wskazywane w nim koszty mają charakter kosztów dodatkowych, poza normalnym trybem pracy organu. Nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (zarzut 2). Zgodnie z tym ostatnim przepisem, udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek. A contrario, jeżeli wnioskodawca w ciągu 14 dni od dnia powiadomienia o wysokości opłaty nie cofnie wniosku lub wniosku tego nie zmieni w zakresie sposobu udostępnienia informacji (jeśli w terminie tym wnioskodawca milczy lub potwierdza wniosek dotychczasowy), to obowiązkiem organu jest udzielenie informacji zgodnie z wnioskiem. Jak słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, chronologia czynności wynikająca z ustawy o dostępie do informacji publicznej, w tym z analizowanego art. 15 ust. 2 nie przewiduje możliwości umorzenia postępowania z wniosku o udzielenie informacji publicznej w sytuacji braku odpowiedzi ze strony wnioskodawcy na zawiadomienie o wysokości opłaty związanej z udostępnieniem żądanej informacji. Nie ma również znaczenia dla realizacji obowiązku udzielenia tej informacji to, czy organ dysponuje wystarczającymi danymi wnioskodawcy do wystawienia faktury. Tryb egzekwowania wyliczonej opłaty jest niezależny od obowiązku udostępnienia przez organ informacji publicznej. Podstawę do wydania decyzji o umorzeniu postępowania stanowić może jedynie art. 14 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, który w niniejszej sprawie nie mógł jednak znaleźć zastosowania. W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił rozpoznawaną skargę kasacyjną. Wniosek o zasądzenie kosztów postępowania złożony przez Stowarzyszenie [...] w W. oddalono, bowiem przepisy art. 204 p.p.s.a. nie przewidują możliwości zasądzenia kosztów na rzecz uczestnika postępowania. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1090). Zgodnie z ww. regulacją "[w] okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy (...)", w okresie tym "wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu". Stosownie do ustępu 3 ww. artykułu "[p]rzewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznanie sprawy było konieczne z uwagi na długość toczącego się postępowania sądowego. Nadto ze względów technicznych nie jest możliwe we wszystkich sprawach, w których nie zrzeczono się rozprawy, przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W tej szczególnej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym było w ocenie NSA rozsądnym kompromisem pomiędzy prawem stron do jawnego rozpoznania sprawy, a prawem do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 Konstytucji RP) oraz zasadą proporcjonalności, z której wynika możliwość ograniczenia konstytucyjnych praw z uwagi na konieczność ochrony zdrowia. Strony uprzedzono o takim trybie rozpoznania sprawy i umożliwiono im zajęcie ostatecznego stanowiska w sprawie pisemnie.