I SAB/Wa 121/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. S. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 4 stycznia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako "[...]" tabela likwidacyjna nr [...] w zakresie działki ewidencyjnej nr [...]- w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej J. S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 31 stycznia 2018 r. J. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia 4 stycznia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako " [...]" tabela likwidacyjna [...], w zakresie działki ewidencyjnej nr [...]. W uzasadnieniu wniosku skarżąca zarzuciła organowi naruszenie: - art. 35 § 3 w zw. z art. 12 § 1 kpa, zgodnie z którymi sprawa powinna być załatwiona w ciągu miesiąca, a najpóźniej w ciągu dwóch miesięcy, podczas gdy postępowanie toczy się od niemal trzech lat; - art. 36 § 1 i § 2 kpa, zgodnie z którym o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, także z przyczyn niezależnych od organu, podczas gdy Prezydent nie zawiadomił stron postępowania o przyczynach bezczynności oraz nie wyznaczył nowego terminu załatwienia sprawy. W tej sytuacji skarżąca wniosła o: wyznaczenie Prezydentowi na załatwienie sprawy miesięcznego terminu liczonego od dnia zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem, stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości prawem przewidzianej. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że z uwagi na konieczność dokonania analizy zgromadzonej dotychczas dokumentacji, czy w sprawie przedmiotowej nieruchomości nie występują okoliczności uniemożliwiające wydanie decyzji, oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwości zakończenia niniejszej sprawy we wcześniejszym terminie. Dodatkowo wskazał, że w aktach własnościowych nieruchomości znajduje się wniosek złożony w dniu 15 października 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej, który do dnia dzisiejszego nie został rozpatrzony. Natomiast podstawę dla rozstrzygnięcia sprawy o odszkodowanie daje odmowa uwzględnienia wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej. Ustosunkowując się do odpowiedzi organu, skarżąca w piśmie z dnia 14 marca 2018 r. podniosła, że Prezydent decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] omówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do części gruntu dawnej nieruchomości "[...]" tabela likwidacyjna nr [...] włączonego w granice działki ewidencyjnej nr [...]. Wynika stąd, że nie ma żadnych przeszkód do prowadzenia i zakończenia postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za tę nieruchomość. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, że jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Zgodnie z treścią art. 37 § 1 pkt 1 kpa stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, pismem z dnia 4 sierpnia 2015 r. skarżąca wystąpiła do Wojewody [...] z zażaleniem na bezczynność Prezydenta w rozpoznaniu opisanego na wstępie wniosku, czym wyczerpała wymóg ustawowy warunkujący wniesienie przedmiotowej skargi. Z nadesłanych do Sądu dokumentów wynika w sposób bezsporny, że do dnia rozpatrzenia skargi przez Sąd organ nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ dopuścił się zarzucanej mu bezczynności, co skutkowało zobowiązaniem przez Sąd organu do rozpoznania wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W ocenie Sądu termin ten jest wystarczający do załatwienia sprawy. Jednocześnie oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, bowiem od 29 stycznia 2013 r. do dnia 7 stycznia 2016 r., czyli przez okres 3 lat, organ nie dokonał żadnej czynności zmierzającej do załatwienia sprawy, a mającej odzwierciedlenie w materiale dowodowym. Po czym w dniu [...] stycznia 2016 r. wydał postanowienie nr [...] o zawieszeniu niniejszego postępowania odszkodowawczego do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej z dnia 15 października 1948 r., w sytuacji gdy w sprawie o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu części dawnej nieruchomości "[...]" tabela likwidacyjna nr [...], włączonego w granice działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] wydana została w dniu [...] marca 2015 r. odmowna decyzja Prezydenta nr [...]. Wobec czego w stosunku do tej części nieruchomości może toczyć się postępowanie o ustalenie odszkodowania - na co zresztą wskazał Wojewoda [...] w postanowieniu z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], uchylającym ww. postanowienie Prezydenta o zwieszeniu postępowania i przekazującym sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Ponadto zaznaczyć należy, że od wpływu do organu I instancji powołanego postanowienia Wojewody w dniu [...] marca 2016 r. Prezydent ponad 3 miesiące nadal pozostawał bezczynny aż do dnia 27 czerwca 2016 r., kiedy zwrócił się do różnych instytucji o nadesłanie dokumentów do sprawy, jednocześnie informując strony, że przewidywany termin rozpatrzenia wniosku przewiduje do dnia 31 grudnia 2016 r. Terminu tego organ I instancji jednak nie dotrzymał. Tymczasem stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Natomiast w rozpatrywanej sprawie organ działał opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłuża termin jej załatwienia. Z tych względów, w ocenie Sądu zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 149 § 1 i 1a oraz § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.