II GZ 368/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 18 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "S." Sp. z o.o. w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2126/17 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej oraz zwrotu wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi "S." Sp. z o.o. w R. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia protestu dotyczącego niezakwalifikowania do systemu szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 czerwca 2018 r. odrzucił skargę kasacyjną Szpitala Miejskiego w R. spółki z o.o. w R. wniesioną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 2126/17, odrzucającego skargę tej spółki na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2017 r. w przedmiocie odmowy uwzględnienia protestu wobec niezakwalifikowania do poszczególnych poziomów systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej. W punkcie 2 orzeczenia Sąd zwrócił skarżącej spółce wpis sądowy uiszczony od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Szpital Miejski w R. Sp. z o.o. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia WSA w Warszawie z 31 stycznia 2018 r. odrzucającego – jako niedopuszczalną – jego skargę na decyzję Prezesa NFZ odmawiającą uwzględnienia protestu wobec niezakwalifikowania do wykazu świadczeniodawców zakwalifikowanych do poszczególnych poziomów systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej. W wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 marca 2018 r., pełnomocnika skarżącej spółki wezwano do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez złożenie: 1/ dokumentu wykazującego umocowanie osoby podpisanej pod pełnomocnictwem do działania w imieniu strony skarżącej na dzień jego udzielenia - pełnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego; 2/ wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie bądź oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, również w odpisie dla strony przeciwnej - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Pełnomocnikowi skarżącej przesłano również odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł - w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu niniejszego zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Powyższe wezwania doręczono pełnomocnikowi szpitala w dniu 29 marca 2018 r., a zatem termin do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej oraz jej opłacenia wpisem upływał w dniu 5 kwietnia 2018 r. W piśmie wniesionym z zachowaniem terminu pełnomocnik skarżącej wskazał, że przedkłada pełny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego i dowód uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej oraz oświadczył, że wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Do pisma załączono potwierdzenie realizacji przelewu na kwotę 100 zł oraz informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców, pobraną na podstawie art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 ze zm.) według stanu na dzień 4 kwietnia 2018 r. godz. 12:13:15. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego w wyznaczonym terminie. Sąd I instancji stwierdził, że niedołączenie do skargi kasacyjnej oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego należało uznać za brak formalny uniemożliwiający nadanie dalszego biegu skardze kasacyjnej. W związku z powyższym w sprawie zaszła konieczność zastosowania art. 177a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.). W ocenie Sądu, strona powinna zastosować się do treści wezwania sądowego, bowiem w przeciwnym wypadku musi być świadoma negatywnych konsekwencji procesowych niezastosowania się lub niewłaściwego zastosowania do wezwania. Zdaniem WSA, w rozpoznawanej sprawie brak formalny skargi kasacyjnej nie został poprawnie usunięty, ponieważ nadesłany przez pełnomocnika skarżącego odpis z Rejestru Przedsiębiorców nie spełniał wymogu wezwania Sądu ze względu na złożenie odpisu aktualnego na dzień 4 kwietnia 2018 r. zamiast odpisu pełnego tego dokumentu. W konsekwencji Sąd uznał, że uzupełnienie w ten sposób braku formalnego skargi kasacyjnej nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Szpital Miejski w R. Sp. z o.o., zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 29 p.p.s.a., art. 177a oraz art. 178 p.p.s.a. w sposób opisany szczegółowo w uzasadnieniu niniejszego zażalenia. W zażaleniu pełnomocnik skarżącej spółki wskazał, że zdaniem WSA nadesłany odpis z Rejestru Przedsiębiorców nie spełnił wymogu wezwania Sądu ze względu na złożenie odpisu aktualnego na dzień 4 kwietnia 2018 r. zamiast odpisu pełnego tego dokumentu. Sąd wezwaniem z dnia 16 października 2017 r. zażądał nadesłania oryginałów lub poświadczonych za zgodność z oryginałem: 1/ pełnomocnictwa procesowego upoważniającego do występowania w imieniu strony skarżącej przed sądami administracyjnymi; 2/ odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego skarżącej spółki, obrazującego sposób reprezentacji oraz osoby do tej reprezentacji upoważnione w dniu udzielenia pełnomocnictwa. W wykonaniu tego wezwania skarżący pismem z dnia 25 października 2017 r. przedłożył żądane pełnomocnictwo oraz odpis z KRS – wydruk informacji pobranej w trybie art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, który posiadał moc dokumentu wydawanego przez Centralną Informację KRS i nie wymagał podpisu i pieczęci. Wnoszący zażalenie podkreślił, iż w ten sposób wykonany obowiązek został zaakceptowany przez Sąd, który po doręczeniu tych dokumentów nie odrzucił skargi z powodu nieuzupełnienia braków formalnych skargi w sposób wymagany przez WSA, lecz odrzucił ją ze względu na brak podstaw prawnych do zaskarżenia do sądu decyzji Prezesa NFZ. Zdaniem strony, w takich okolicznościach ponowne żądanie na podstawie pisma z dnia 26 marca 2018 r. doręczenia tych samych dokumentów, które już uprzednio zostały doręczone do WSA, zaakceptowane przez ten sąd i uznane za wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy, nie można ocenić inaczej, niż jako szukanie przyczyn do nierozpoznania skargi kasacyjnej. Skarżący nie zgadza się z sytuacją, w której te same dokumenty, które były podstawą do wydania orzeczenia przez Sąd I instancji, nie są już wystarczające dla Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tym stanie sprawy, strona nie widzi zasadności zażądania od niej ponownego doręczenia dokumentów, które znajdowały się już w aktach sprawy i były uznane przez ten Sąd za wystarczające do wydania orzeczenia. Nie widzi również podstaw prawnych do sformułowania takiego ponownego żądania. Zdaniem skarżącego ponowne wezwanie do złożenia dokumentów, będących już w aktach sprawy, naruszało treść art. 177a p.p.s.a., bowiem wobec zaakceptowania uprzednio doręczonych dokumentów, skarga kasacyjna spełniła wszystkie wymogi określone w art. 176 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie skarżący stwierdził, iż Sąd I instancji nie miał jakichkolwiek podstaw prawnych do wzywania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w konsekwencji do jej odrzucenia z powodu niespełnienia wymogów takiego bezpodstawnego wezwania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jest zasadne, zatem zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do art. 28 § 1 w związku z art. 29 p.p.s.a. osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które mają obowiązek wykazania swojego umocowania dokumentem przy pierwszej czynności. Organy lub osoby uprawnione do działania w imieniu jednostek organizacyjnych muszą udowodnić, że mają prawo do działania za stronę, a przepis art. 29 p.p.s.a. nakazuje, aby udowodnienie umocowania miało formę dokumentu złożonego lub okazanego sądowi przy pierwszej czynności w postępowaniu (por. M. Niezgódka – Medek, Komentarz do art. 29 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX/el 2013 r.). Dokumentem wykazującym umocowanie do działania w imieniu strony skarżącej jest niewątpliwie odpis z KRS, czyli dokument, o przedstawienie którego została wezwana skarżąca spółka. Zaniechanie w zakresie przedstawienia tego dokumentu stanowi brak formalny, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., i w sytuacji gdy strona nie uzupełni w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania braków formalnych skargi, mimo prawidłowego w tym zakresie wezwania, sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Powyższej wykładni wskazanych przepisów w odniesieniu do dokumentu mającego wykazać umocowanie do działania w imieniu podmiotu wpisanego do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie zmienia również treść art. 4 ust. 4aa ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, dająca możliwość samodzielnego pobrania wydruku komputerowego aktualnych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru. Podkreślić bowiem należy, że to na stronie, stosownie do treści art. 29 p.p.s.a., spoczywa obowiązek wykazania nie tylko umocowania do działania w imieniu Spółki konkretnych osób fizycznych wchodzących w skład organu zarządzającego, ale i sposobu jej reprezentacji w przypadku zarządu wieloosobowego. W niniejszej sprawie Sąd I instancji odrzucił skargę kasacyjną Spółki z uwagi na nieuzupełnienie – w jego ocenie – jej braku formalnego w postaci oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, do nadesłania którego została ona wezwana przez ten Sąd. W wykonaniu zarządzenia strona wraz z pismem z dnia 4 kwietnia 2018 r. przesłała do Sądu I instancji odpis aktualny z KRS. Oceniając, czy skarga kasacyjna faktycznie obarczona była brakiem formalnym, nie można jednak pominąć okoliczności wynikających z akt sprawy. W zażaleniu na postanowienie WSA o odrzuceniu skargi kasacyjnej strona podnosi, że wspomniany brak formalny uzupełniła już na etapie wniesienia skargi do Sądu I instancji poprzez złożenie na wezwanie Sądu wraz z pismem z dnia 25 października 2017 r. pełnomocnictwa oraz odpisu z KRS, który – tak jak odpis z KRS nadesłany celem wypełnienia wezwania Sądu odnośnie do braków skargi kasacyjnej – również stanowił wydruk informacji pobranej w trybie art. 4 ust. 4a ustawy o KRS i był odpisem aktualnym Rejestru Przedsiębiorców. Wnosząca zażalenie zaakcentowała przy tym, iż poprzedni sposób wykonania pierwszego wezwania WSA w tym samym zakresie nie został przez ten Sąd zanegowany i nie skutkował odrzuceniem skargi z powodu nieuzupełnienia jej braku formalnego. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż w aktach niniejszej sprawy faktycznie znajduje się taki wydruk stanowiący wykonanie wezwania Sądu I instancji do uzupełnienia braków skargi (k. 37-43 akt sądowych). W ocenie sądu kasacyjnego, skoro załączony do akt wydruk z KRS stanowił dla WSA na etapie orzekania w pierwszej instancji wystarczający sposób uzupełnienia wówczas braku formalnego pierwszego środka zaskarżenia, należało uznać, że bezcelowym było wzywanie strony do przedłożenia stosownych dokumentów w tym samym zakresie na etapie przekazywania sprawy do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Podkreślić bowiem należy, że Sąd I instancji nadesłanego na pierwsze wezwanie wydruku nie uznał za niewystarczający i nie wydał orzeczenia odrzucającego skargę w konsekwencji uznania, że dostrzeżony wówczas brak formalny nie został uzupełniony w sposób prawidłowy. Argumentacja uzasadnienia postanowienia odrzucającego skargę odnosiła się bowiem do zupełnie innej materii. Tym samym nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż wezwanie wystosowane przez Sąd na etapie postępowania prowadzonego w I instancji, które skarżąca wykonała w przedstawiony powyżej sposób i który to sposób nie został zanegowany przez WSA na tamtym etapie postępowania, należało uznać za skuteczne również w toku dalszych etapów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego w rozpoznawanej sprawie. Konkludując stwierdzić należy, iż wykonanie przez skarżącą pierwszego wezwania Sądu I instancji, w konsekwencji czego WSA uznał wówczas za skutecznie uzupełnione braki formalne skargi, eliminowało możliwość ponownego wezwania do uzupełnienia tych samych braków formalnych na późniejszym etapie postępowania. Na podkreślenie zasługuje również okoliczność, iż fakt uzupełnienia dostrzeżonych w sprawie niniejszej braków formalnych został potwierdzony Zarządzeniem wydanym w dniu 27 grudnia 2017 r. i zawierającym odręczną adnotację asesora sądowego: "Braki formalne skargi uzupełnione w terminie" (vide: karta akt sądowych – nr 35). W konsekwencji takiej kwalifikacji działań strony, skardze Spółki nadano bieg, rozpoznając ją na posiedzeniu niejawnym w zakresie rozważenia dopuszczalności jej złożenia w przedmiocie sprawy głównej. Tym samym, jeśli WSA uznał przedmiotowe braki formalne za uzupełnione przed rozpoznaniem skargi na decyzję, obowiązek ich ponownego uzupełnienia nie powstawał przy okazji złożenia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że odrzucenie skargi kasacyjnej w okolicznościach niniejszej sprawy było nadmiernie rygorystyczne i powodowało stronie zamknięcie drogi sądowej. Tak formalistyczne podejście stanowiłoby naruszenie zasady wyrażonej w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które to przepisy gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły Sąd i zakazują zamykania drogi sądowej. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.