I GSK 742/18

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-06-07

Skład orzekający: Dariusz Dudra, Barbara Mleczko-Jabłońska, Elżbieta Kowalik-Grzanka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy i sąd administracyjny pierwszej instancji prawidłowo oceniły przesłanki odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, uwzględniając stan majątkowy i sytuację rodzinną wnioskodawcy oraz przepisy ustawy o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji zaakceptował decyzję organu rentowego, która błędnie oceniła stan faktyczny sprawy, w szczególności w zakresie wysokości zadłużenia i zastosowania przepisów ustawy o umorzeniu należności. Brak odniesienia się organu do wniosku strony oraz nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego stanowiło naruszenie przepisów postępowania, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku i decyzji organu.
Stan faktyczny
J. L. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy z powodu trudnej sytuacji życiowej i finansowej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił umorzenia, wskazując na posiadany przez wnioskodawcę majątek (dom, gospodarstwo rolne, samochód) oraz potencjalne dochody. Decyzja ta została utrzymana w mocy po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę J. L., uznając, że organ rentowy prawidłowo ocenił brak przesłanek do umorzenia. J. L. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie oraz zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz J. L. koszty postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska sędzia del. WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Protokolant Anna Sobińska po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Ol 706/15 w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz J. L. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 706/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę J. L. na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: W dniu [...] grudnia 2013 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek J. L. (dalej również jako: "wnioskodawca", "dłużnik", "skarżący") o umorzenie należności z tytułu składek ze względu na trudną sytuację życiową i finansową. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w E. przeprowadził postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia wszystkich okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. Podczas postępowania zebrano szereg dokumentów z urzędu, jak i przedłożonych przez wnioskodawcę, m.in.: zaświadczenie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 11 marca 2004 r. o nadaniu numeru identyfikacyjnego, zeznania podatkowe PIT- 28: za 2010 r. - przychód w wysokości 88.877,37 zł. za 2011 r. - przychód w wysokości 96.721,86 zł. za 2012 r. - przychód w wysokości 101.236,42 zł. ewidencja przychodów za 2013 r. - przychód w wysokości 53.586,45 zł. - PIT - 28 za 2014 r. - przychód w wysokości 0,00 zł., decyzje Wójta Gminy w Giżycku w sprawie wysokości podatku od nieruchomości za 2012 r. - podatek wynosi 223 zł. za 2015 r. - łączny podatek wynosi 218 zł. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w Ełku, w wyniku rozpoznania sprawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...], na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 - 3a i 4 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 121, zwanej dalej w skrócie "u.s.u.s.") w związku z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365, dalej w skrócie: "rozporządzenie") odmówił umorzenia należności z tytułu składek na: - ubezpieczenia społeczne - za okres: 07/2008 r., 01/2009 r. - 01/2011 r., 05/2011 r.-06/2011 r., 09/2011 r. - 11/2011 r., 03/2012 r., 05/2012 r. - 06/2012 r., 09/2012 r. -11/2012 r., 02/2013 r., 09/2013 r., 11/2013 r. w łącznej kwocie 25.641,02 zł., w tym z tytułu: składek w kwocie 18.621,02 zł., odsetek w kwocie 7.020 zł; - ubezpieczenie zdrowotne - za okres: 07/2009 r. - 11/2010 r., 01/2011 r., 05/2011 r.-06/2011 r., 09/2011 r. - 11/2011 r., 11/2013 r. w łącznej kwocie 7.805,62 zł., w tym z tytułu: składek w kwocie 5.596,62 zł., odsetek w kwocie 2.209 zł; - Fundusz Pracy - za okres: 01/2009 r.- 01/2011 r., 05/2011 r. - 06/2011 r., 09/2011r. - 12/2011 r., 03/2012 r. - 05/2012 r. - 06/2012 r., 09/2012 r. - 11/2012 r., 02/2013 r., 09/2013 r., 11/2013 r. w łącznej kwocie 2.447,08 zł., w tym z tytułu: składek w kwocie 1.796,08 zł., odsetek w kwocie 651 zł. Zakład wyjaśnił, że we wniosku o umorzenie nie wskazano żadnej podstawy prawnej, dlatego przystąpił do rozpatrzenia wniosku w oparciu o art. 28 u.s.u.s. Podał, że może umorzyć należności z tytułu składek również na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r. poz. 1551). Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy na wniosek osoby podlegającej obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym, rentowym i wypadkowym, umorzeniu podlegają nieopłacone składki na te ubezpieczenia za okres od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r. W przypadku strony rozpatrywanie umorzenia o tę ustawę jest możliwe, ponieważ posiada ona zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres 07/2008 r., 01/2009 - 02/2009 r. Jednak warunkiem umorzenia przedmiotowych należności jest spłata należności niepodlegających umorzeniu w terminie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji warunkowej lub zawarcie w tym terminie umowy o rozłożenie na raty tych należności. Organ nie zakwestionował bardzo trudnej sytuacji w jakiej dłużnik znajduje się, jednak decyzje w zakresie umorzeń mają charakter uznaniowy, co oznacza, że udzielenie tego rodzaju ulgi jest prawem, a nie obowiązkiem organu. Ponadto, ze złożonego oświadczenia wynika, że strona mieszka z matką, z którą wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe. Dochód dwuosobowej rodziny wynosi 750 zł, natomiast miesięcznie zobowiązania według oświadczenia i dołączonych dokumentów wynoszą 907,50 zł. Suma miesięcznych wydatków jest wyższa niż wykazany dochód. Dlatego też Zakład nie może obiektywnie ocenić sytuacji finansowej strony. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września 2015 r. po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2015 r. Zakład w uzasadnieniu przedstawił zgromadzone w sprawie dowody, informacje i wyjaśnienia wnioskodawcy. Podał, że wnioskodawca aktualnie ma zawieszoną działalność gospodarczą, ale posiada status przedsiębiorcy. Posiada samochód osobowy marki O. rok produkcji 1996. Jest właścicielem domu o pow. 200 m kw, ponadto jest podatnikiem podatku rolnego z gospodarstwa rolnego stanowiącego jego własność, położonego w K. powierzchni użytków rolnych 1,3946 ha, pow. przeliczeniowej 0,9741 ha, z którego osiągnął dochód za 2013 rok w wysokości 2.794,69 zł. Organ podkreślił, że stałe wydatki związane z utrzymaniem dłużnik określił na kwotę 200 zł. miesięcznie, koszty związane z leczeniem na kwotę 100 zł. miesięcznie oraz inne na kwotę 100 zł. miesięcznie. Według oświadczenia, nie posiada majątku ruchomego oraz praw majątkowych. Przez ostatnie 2 lata stan zdrowia uległ pogorszeniu, zdiagnozowano u niego guzy ślinianki oraz problemy z nerkami. Po przeanalizowaniu stanu majątkowego dłużnika Zakład stwierdził, że nie wystąpiły przesłanki zawarte w art. 28 ust. 2 i 3 pkt 3 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a tym samym brak podstaw dla uznania całkowitej nieściągalności zadłużenia. Dalej organ stwierdził, że według przedstawionych przez wnioskodawcę dowodów opłat za usługi telekomunikacyjne oraz na podatek od nieruchomości nie wynika, iż są one opłacane z opóźnieniem, czy też w niepełnej wysokości. Jednocześnie biorąc pod uwagę przedstawione dokumenty dotyczące dochodów i wydatków Zakład uznał, że dłużnik nie udowodnił wystarczająco trudnej sytuacji majątkowej uzasadniającej umorzenie zaległości z uwagi na ubóstwo i zagrożenie egzystencji, a w szczególności nie wykazał, że trudności mają charakter stały i pogłębiający się. Nie wykazano zatem, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby stronę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, umożliwiającej dokonanie umorzenia należności w oparciu o ww. rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. Nie wystąpiły przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia. Pomimo dostarczonej dokumentacji medycznej wnioskodawca nie udowodnił, że został uznany za osobę niepełnosprawną, bądź niezdolną do pracy przez organy uprawnione do wydawania takich rozstrzygnięć, w stopniu uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia. Zakład zauważył, że pomimo problemów zdrowotnych, dłużnik był w stanie prowadzić i nadal prowadzi działalność gospodarczą (zawieszoną z dniem 1 września 2015 r.), ponadto prowadzi gospodarstwo rolne. W zakresie dołączonej dokumentacji odnośnie trwających postępowań w Komendzie Powiatowej Policji w Giżycku, Prokuraturze Rejonowej w Giżycku, Sądzie Rejonowym w Giżycku, Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie oraz Sądzie Okręgowym w Olsztynie organ wyjaśnił, że przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie rozstrzygnięcie kwestii wystąpienia przesłanek przemawiających za umorzeniem należności z tytułu składek i podjęcie stosownej decyzji w tym zakresie. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie J. L. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji, uzasadniając oddalenie skargi wskazał, że decyzja ta nie narusza prawa materialnego ani przepisów postępowania, zatem skargę, jako nieuzasadnioną należało oddalić. W ocenie Sądu w stanie faktycznym sprawy Dyrektor Oddziału ZUS przytaczając przesłanki umorzenia, wskazane w § 3 ww. rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. słusznie stwierdził, że żadna z nich nie wystąpiła. Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie uregulować ciążących na nim zobowiązań. Jak ustalił organ, skarżący posiada samochód osobowy, jest właścicielem domu o pow. 200m kw., ponadto posiada gospodarstwo rolne o powierzchni użytków rolnych 1,3946 ha, pow. przeliczeniowej 0,9741 ha. Kwestionowany w skardze, podany przez ZUS dochód z tego gospodarstwa w roku 2013 jest dochodem statystycznym i być może skarżący go rzeczywiście nie osiągnął. Nie ma to zasadniczego znaczenia dla oceny rozstrzygnięcia. Istotne jest bowiem zdaniem Sądu to, że nawet małe gospodarstwo jakieś dochody przynosi, chociażby w postaci upraw i hodowli na własne potrzeby. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, która otrzymuje stałą miesięczną emeryturę w wysokości 750 zł netto. Stałe wydatki związane z utrzymaniem i leczeniem to kwota 400 zł miesięcznie, skarżący nie posiada zadłużeń, zobowiązania cywilnoprawne reguluje w terminie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji nie ma powodu, aby uznać za błędną ocenę organu rentowego, że umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w sytuacji skarżącego byłoby przedwczesne. Nie przekracza ram uznania administracyjnego ocena ZUS, iż skarżący, którego sytuacja bytowa jest obecnie trudna, ma jednak potencjalne możliwości uregulowania zadłużenia wobec ZUS, zważywszy na to, że skarżący tylko zawiesił działalność gospodarczą, a nie zaprzestał jej prowadzenia. Jak wynika z dokumentacji sprawy, działalność ta w latach poprzednich przynosiła znaczny przychód. Skarżący, mimo kłopotów ze zdrowiem nie został uznany za niezdolnego do zajęć zarobkowych, zatem istnieje zarówno perspektywa poprawy stanu zdrowia jak i podjęcia działalności. Płacenie składek na własne ubezpieczenie społeczne jest poparte przymusem państwowym z uwagi na to, że to na Państwie ciąży obowiązek zagwarantowania każdemu ubezpieczonemu odpowiednich świadczeń w przypadku utraty zdrowia czy sił do pracy na skutek osiągnięcia odpowiedniego wieku. Nie można jednak oczekiwać świadczeń, nie płacąc należnych składek. Sąd pierwszej instancji wskazał ponadto, że w związku z zarzutem niezastosowania wobec skarżącego "abolicji" zauważył, że w aktach sprawy (k.153) znajduje się kserokopia decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r., skierowanej do skarżącego, wydanej na podstawie art. 1 ust. 8 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu składek za lipiec 2008 i styczeń - luty 2009 r., z adnotacją, że w tym dniu wysłano decyzję stronie. Oczywiście zatem zaskarżona decyzja dotyczy odmowy umorzenia składek za pozostałe okresy. J. L. złożył skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzucając: naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez: - niewłaściwe zastosowanie art. § 3 ust. 1 punkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. polegające na przyjęciu, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie mógł na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego umorzyć J. L. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy za wskazany w przedmiotowej sprawie okres z uwagi na stan majątkowy i sytuację rodzinną; - niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 1 ust. 8 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność polegające na nieuwzględnieniu wniosku o umorzenie J. L. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy za wskazany w przedmiotowej sprawie okres; naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi przez niezmienienie decyzji organów obu instancji poprzez umorzenie J. L. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, pomimo że organy naruszyły art. 7, art. 8, art. 77, art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Na poparcie powyższych zarzutów skarżący podniósł, że w 2012 r. zachorował i nie mógł pracować co przyczyniło się do powstania zaległości. Po operacji nowotworowej nadal choruje na nadciśnienie i nerkę oraz dnę moczanową. Przez swą chorobę znalazł się w dramatycznej sytuacji. Dodatkowo, ze względu na wiek skarżącego (ur. 11 stycznia 1964 r.) nie obejmują go przepisy ustawy o emeryturach kapitałowych pozwalające na doliczenie okresu ubezpieczenia w ZUS do okresu ubezpieczenia w KRUS. Skarżący nie może się pogodzić z niesprawiedliwością społeczną, czuje się dyskryminowany przez pomyłkę sądu powszechnego, którą wykorzystał Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej argumenty są trafne. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. W rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie oparł skargę kasacyjną na obydwu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. tj. na naruszeniu prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie i naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez zaakceptowanie rozstrzygnięć organów pomimo naruszenia przepisów postępowania wymienionych w petitum skargi kasacyjnej. Co do zasady w takim przypadku w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy, stanowiący podstawę wydanego wyroku, został ustalony prawidłowo lub jego prawidłowość nie została skutecznie zakwestionowana. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przez organy przepisów postępowania administracyjnego, zaakceptowanego przez Sąd pierwszej instancji, konieczne jest zdaniem NSA poczynienie wstępnej uwagi, że przedmiotem postępowania o umorzenie należności z tytułu składek, nie może być badanie zadłużenia a jedynie ustawowe podstawy umorzenia należności. Jednocześnie nie budzi wątpliwości Sądu drugiej instancji, że wniosek w sprawie umorzenia należności z tytułu składek powinien odnosić się do konkretnej kwoty tych należności weryfikowalnej na podstawie wiarygodnych dokumentów. Przypomnieć także należy, że postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i rentowe może być prowadzone wówczas, gdy takie należności są nadal wymagalne, a dłużnik nie jest w stanie - jego zdaniem - ich uiścić. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że skarżący wnosił m.in. o umorzenie należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 roku. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy na wniosek osoby podlegającej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009 r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w rozumieniu art.8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.1)): 1) która przed dniem 1 września 2012 r. zakończyła prowadzenie pozarolniczej działalności i nie prowadzi jej w dniu wydania decyzji, o której mowa w ust. 8, 2) innej niż wymieniona w pkt 1 - umarza się nieopłacone składki na te ubezpieczenia za okres od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009 r. oraz należne od nich odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, koszty upomnienia, opłaty dodatkowe, a także koszty egzekucyjne naliczone przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego. Co istotne, organ w decyzji pierwszoinstancyjnej stwierdził, że rozpatrywanie umorzenia na tej podstawie jest możliwe, gdyż strona posiada zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres lipiec 2008r., styczeń-luty 2009r. Jednak dodał, że warunkiem umorzenia przedmiotowych należności jest spłata należności niepodlegających umorzeniu w terminie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji warunkowej lub zawarcie w tym terminie umowy o rozłożenie na raty tych należności. Decyzja organu z dnia [...] czerwca 2015 roku nr [...] odmawia umorzenia należności, obejmując również zakresem swego rozstrzygnięcia zadłużenie z tytułu składek za okres lipiec 2008r., styczeń-luty 2009r. Decyzja z dnia [...] września 2015 roku nr [...] wydana na skutek rozstrzygnięcia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymuje w mocy decyzję z 30 czerwca 2015 roku. Tymczasem jak wynika z uzasadnienia Sądu I instancji 20 sierpnia 2015 roku (czyli po wydaniu pierwszej a przed wydaniem drugiej decyzji) organ rozstrzygnął wniosek skarżącego z dnia 15 stycznia 2015 roku decyzją wydaną na podstawie art. 1 ust. 8 ustawy z dnia 9 listopada 2012 roku o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność, przy czym nie ulega wątpliwości na podstawie zawartego w niej pouczenia a także akt sprawy, że na dzień wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, tzw. decyzja warunkowa z dnia [...] sierpnia 2015 roku nie miała waloru prawomocności. Powyższe ustalenia prowadzą do konstatacji, że zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonej decyzji, uwzględniającej odmowę umorzenia należności również za okres lipiec 2008r. styczeń-luty 2009r. czyni zarzut naruszenia przepisów postępowania wskazanych w petitum skargi kasacyjnej zasadnym. Zauważyć bowiem należy, że organ oceniał zastosowanie przesłanek materialnych umorzenia postępowania, w sytuacji wadliwego ustalenia stanu faktycznego (wysokość zadłużenia), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie sposób zaakceptować, jak uczynił to Sąd I instancji, naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez stwierdzenie, mimo braku odniesienia się do powyższej kwestii przez organ rozpoznający ponownie wniosek skarżącego, iż "oczywistym jest, że zaskarżona decyzja dotyczy odmowy umorzenia składek za pozostałe okresy". NSA zwraca uwagę, że brak ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji do wniosków strony nie tylko stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., ale również narusza wynikającą z art. 8 k.p.a. zasadę budowania zaufania do organów władzy państwowej. Biorąc powyższe pod uwagę i uznając istotę sprawy za dostatecznie wyjaśnioną, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 uchylił zaskarżony wyrok, uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie do art. 200, art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804). Na zasądzoną kwotę postępowania sądowego składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego (360 zł.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło