IV SA/Wr 200/18
WyrokWSA we Wrocławiu2018-06-07
Skład orzekający: Ireneusz Dukiel, Lidia Serwiniowska, Alojzy Wyszkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika alimentacyjnego z powodu ogłoszenia jego upadłości, uniemożliwia przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nawet jeśli syndyk masy upadłości potwierdzi brak środków na zaspokojenie tych należności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu upadłości dłużnika alimentacyjnego nie wyklucza możliwości przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kluczowe jest obiektywne stwierdzenie bezskuteczności egzekucji, co może być potwierdzone nie tylko przez komornika, ale również przez syndyka masy upadłości w sytuacji, gdy brak jest środków na zaspokojenie należności alimentacyjnych. Organy powinny umożliwić stronie złożenie oświadczenia o bezskuteczności egzekucji i zweryfikować je we współpracy z syndykiem.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla swoich córek. Organ I instancji odmówił przyznania świadczeń, wskazując na umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika alimentacyjnego z powodu jego upadłości i brak możliwości uzyskania zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji od syndyka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących bezskuteczności egzekucji w sytuacji postępowania upadłościowego dłużnika.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca) Protokolant st. asystent sędziego Aleksandra Dobosiewicz- Sass po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi S. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącej kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 17 stycznia 2018 r., nr [...], którą po rozpatrzeniu odwołania S. Ś. - (dalej strona, skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Starszego Administratora w Dziale Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. działającego z upoważnienia Prezydenta W. z dnia 8 listopada 2017 r., nr [...], odmawiającą świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy podając, że wnioskiem z dnia 25 sierpnia 2017 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla córek: P. M. oraz K. M.
Organ I instancji decyzją z dnia 6 listopada 2017 r. odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na definicję bezskuteczności egzekucji, zawartą w ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 489 ze zm. dalej ustawa). Następnie wskazał, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla W. z dniem 22 grudnia 2016 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu – A. M., w związku z ogłoszeniem jego upadłości. Zdaniem organu, prowadzący postępowanie upadłościowe syndyk nie jest organem egzekucyjnym, a w związku z tym nie może wystawić zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Skoro postępowanie w sprawie egzekucji alimentów na rzecz córek strony nie jest prowadzone, odmówiono przyznania świadczenia.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2017 r. (I SA/Wa 1355/16). Zarzuciła, że organ dysponował zaświadczeniem syndyka o tym, że osobom uprawnionym nie przekazano należnych kwot z tytułu zasądzonych alimentów. Stwierdziła, że do przyznania świadczenia wystarczy oświadczenie o bezskuteczności egzekucji, które przedłożyła.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17 stycznia 2018 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podało, że zasady pomocy państwa osobom uprawnionym do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, w przypadku bezskuteczności egzekucji, warunki nabywania prawa do świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów oraz zasady i tryb postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, określa ustawa. Według art. 9 ust. 1 ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej. "Osobą uprawnioną", zgodnie z przepisem art. 2 pkt 11 ustawy, jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna.
Warunkiem uzyskania oraz utrzymywania statusu osoby uprawnionej jest prowadzenie przez komornika egzekucji, która okazała się bezskuteczna. Art. 2 pkt 2 ustawy, definiuje bezskuteczność egzekucji, co oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych.
Z powyższego wynika, że aby ubiegać się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz zachować do nich prawo, należy posiadać status osoby uprawnionej, tj. osoby na rzecz której prowadzona jest egzekucja, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych.
Uprawnienie do świadczeń z funduszu alimentacyjnego związane jest z obowiązkami dłużnika alimentacyjnego. Status dłużnika alimentacyjnego ma osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna (art. 2 pkt 3 ustawy). Stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy, dłużnik alimentacyjny zobowiązany jest do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Wypłacone osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego stanowią zadłużenie osoby zobowiązanej do alimentów względem funduszu.
Kolegium wskazało, że postanowieniem z dnia 22 grudnia 2016 r. ([...]), Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla W. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu – A.M., z wniosku wierzycielek (córek skarżącej). W postanowieniu podano, że zgodnie z art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości dłużnika alimentacyjnego, postępowanie egzekucyjne umarza się z mocy prawa.
Z tej racji Kolegium podało, że umorzenie z mocy prawa postępowania egzekucyjnego sprawia, że osoba uprawniona do alimentów od rodzica (na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd) nie ma statusu osoby uprawnionej w rozumieniu ustawy. Tym samym osoba taka nie może ubiegać się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Kolegium podkreśliło jednocześnie, że - w świetle przepisów ustawy - statusu osoby uprawnionej, czyli mogącej ubiegać się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego, nie ma osoba uprawniona do alimentów od rodzica, wobec którego wydano postanowienie o upadłości także wtedy gdy zaspokojenie wierzytelności alimentacyjnych w ramach prowadzonego przez syndyka masy upadłości postępowania upadłościowego jest nieskuteczne z powodu braku środków w masie upadłości.
Według Kolegium, w świetle obowiązującego prawa, odróżnić należy postępowanie upadłościowe, prowadzone na podstawie przepisów ustawy - Prawo upadłościowe od postępowania egzekucyjnego w sprawach cywilnych, prowadzonego na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego (art. 758 i nast.). Tylko z tym drugim rodzajem postępowania, tj. postępowaniem egzekucyjnym ustawa wiąże uprawnienia do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Dalej Kolegium uznało, że zgodnie z art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. b) ustawy do wniosku o świadczenia należy dołączyć odpowiednio: zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne albo oświadczenie stwierdzające bezskuteczność egzekucji, dotyczy wyłącznie sposobu (formy) potwierdzenia bezskuteczności egzekucji. Złożenie oświadczenia, o którym mowa w tym przepisie, możliwe jest jedynie w sytuacji bezskuteczności egzekucji w prawnie określonych przypadkach (art. 2 pkt 2 ustawy). Przy czym nie ulega wątpliwości, że oświadczenie nie może zostać skutecznie złożone w sytuacji, gdy nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Oświadczenie wierzycielek mogłoby zatem zastąpić zaświadczenie, ale jedynie wówczas, gdy postępowanie egzekucyjne nadal się toczyło.
Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 2 pkt 2 i pkt 11 ustawy przez błędną wykładnię pojęcia bezskuteczności egzekucji, wyrażającą się w przyjęciu, że owa bezskuteczność może być stwierdzona wyłącznie w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie przepisów k.p.c. i na wykluczeniu możliwości stwierdzenia bezskuteczności egzekucji w sytuacji, w której w stosunku do dłużnika alimentacyjnego jest prowadzone postępowanie upadłościowe, a zaspokojenie wierzytelności alimentacyjnych w ramach postępowania upadłościowego przez syndyka jest nieskuteczne z powodu braku środków w masie upadłości, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnej stwierdzenia, że małoletnie córki skarżącej nie mają statusu osoby uprawnionej, o której mowa w art. 2 pkt 11 ustawy, podczas gdy bezskuteczność egzekucji w świetle przepisu art. 2 pkt 2 ustawy – jako przesłanka przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego – oznacza sytuację, w której dłużnik nie uiszcza alimentów, jak i nie ma prawnej możliwości wyegzekwowania od niego takich należności.
Skarżąca zarzucił również naruszenie art. 9 ustawy, przez odmowę przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym pomimo spełnienia kryteriów określonych w tym przepisie. Dalej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. a) ustawy oraz art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że w sytuacji, w której w stosunku do dłużnika alimentacyjnego jest prowadzone postępowanie upadłościowe (i w konsekwencji, z uwagi na ustawowy zakaz, nie toczy się postępowanie egzekucyjne przed komornikiem sadowym), fakt bezskuteczności egzekucji nie może zostać ustalony na podstawie wystawionego przez syndyka masy upadłości zaświadczenia, ani w oparciu o oświadczenia osób uprawnionych, co doprowadziło do niedokonania przez organ należytych ustaleń w sprawie, które to ustalenia powinny być takie, że zachodzi bezskuteczność egzekucji, ponieważ dłużnik nie uiszcza alimentów, jak również nie są one wypłacane z masy upadłości, z uwagi na brak środków, a zatem nie ma prawnej możliwości wyegzekwowania tych należności.
Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że stanowisko organów administracji powoduje, iż dzieci dłużników alimentacyjnych, w stosunku do których jest prowadzone postępowanie upadłościowe, miałyby być traktowane gorzej od innych dzieci dłużników. Zdaniem skarżącej, jej dzieci spełniły ustawowe przesłanki i świadczenia winny zostać im przyznane, tak jak ma to miejsce w wielu innych analogicznych przypadkach, o czym świadczą przywołane w treści skargi rozstrzygnięcia sadów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest zasadna.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2017r. poz. 1497). Ustawa ta przewiduje wsparcie przez Państwo osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów od dłużnika zobowiązanego do ich uiszczania. Wsparcie to realizowane jest m.in. poprzez przyznanie osobom uprawnionym do alimentów świadczenia pieniężnego wypłacanego z funduszu alimentacyjnego w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 złotych (art. 10 ust. 1 powołanej ustawy).
Podstawowym warunkiem przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego obok progu dochodowego na osobę jest zaistnienie stanu bezskuteczności egzekucji alimentów. Stosownie do art. 15 ust. 4 pkt 3 lit a ustawy osoba ubiegająca się o świadczenia, do złożonego w tym względzie wniosku winna załączyć zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne albo oświadczenie stwierdzające bezskuteczność egzekucji. Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy "bezskuteczność egzekucji" oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu braku podstawy prawnej do podjęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika czy braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą.
Zdaniem Sądu organy orzekające dokonały wadliwej wykładni pojęcia bezskuteczności egzekucji, stanowiącego warunek przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego
W świetle wskazanego art. 2 pkt 2 ustawy bezskuteczność egzekucji jako warunek przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oznacza sytuację, w której dłużnik nie uiszcza alimentów, jak i nie ma prawnej możliwości wyegzekwowania od niego takich należności. Dotyczy to stanu, kiedy nie jest możliwe uzyskanie w żaden prawnie dopuszczalny sposób należności z majątku dłużnika i w związku z tym konieczna jest pomoc finansowa Państwa osobom uprawnionym. Jeśli natomiast egzekucja następnie stanie się skuteczna, organ zobowiązany jest wszcząć postępowanie w trybie art. 24 ustawy, który stanowi, że organ właściwy wierzyciela może bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, tylko wtedy, gdy m.in. egzekucja stała się skuteczna.
Zdaniem Sądu błędne jest twierdzenie organu odwoławczego, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wiąże uprawnienia do świadczeń funduszu alimentacyjnego tylko na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a status osoby uprawnionej czyli osoby mogącej ubiegać się świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie ma osoba uprawniona do alimentów od rodzica, wobec którego wydano postanowienie o upadłości także wtedy gdy zaspokojenie wierzytelności alimentacyjnych w ramach prowadzonego przez syndyka masy upadłości postępowania upadłościowego jest nieskuteczne z powodu braku środków w masie upadłości.
Podstawowym postępowaniem zmierzającym do egzekwowania należności jest postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. zwanej dalej p.e.a.), Możliwe jest jednak także egzekwowanie takich zaległych świadczeń na podstawie ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 233 ze zm. zwanej dalej Prawo upadłościowe). W razie wszczęcia postępowania upadłościowego, postępowanie prowadzone przez komornika w trybie p.e.a. zostaje umorzone, ale egzekwowanie należności odbywa się dalej na podstawie ustawy Prawo upadłościowe z udziałem syndyka i w sposób określony w tych przepisach. To syndyk, a nie komornik jest wówczas uprawniony potwierdzić, że egzekucja określonych należności jest nadal bezskuteczna.
Nie ulega bowiem wątpliwości, że zasądzone wyrokiem sądowym, bądź ustalone ugodą sądową należności alimentacyjne podlegają zaspokojeniu w postępowaniu upadłościowym, co zostało uregulowane w art. 342 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 343 ust. 2, art. 346 ust. 1 oraz art. 249 ust. 4 Prawa upadłościowego. W świetle tych przepisów sposób zaspokajania należności alimentacyjnych w postępowaniu upadłościowym zależy od tego, czy chodzi o (zasądzone) należności przypadające za czas przed czy po ogłoszeniu upadłości zobowiązanego.
Z treści art. 343 ust. 2 Prawa upadłościowego wynika, że ciążące na upadłym zobowiązania alimentacyjne, przypadające za czas po ogłoszeniu upadłości, syndyk zaspokaja w terminach ich płatności (a więc na bieżąco), w miarę wpływu stosownych sum. Syndyk reguluje te należności alimentacyjne tylko do dnia sporządzenia ostatecznego planu podziału i tylko do wysokości nie wyższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Przekraczająca tę wysokość część należności alimentacyjnych przypadających za czas po ogłoszeniu upadłości, nie podlega zaspokojeniu z masy upadłości. Jeżeli należności alimentacyjne, przypadające za czas po ogłoszeniu upadłości, z braku wystarczających środków nie zostaną zaspokojone w sposób i w wysokości określonej w art. 343 ust. 2 Prawa upadłościowego, to umieszcza się je w pierwszej kategorii planu podziału funduszów masy (art. 342 ust. 1 pkt 1) a więc traktuje się tak jak wierzytelności w stosunku do masy upadłości. Z art. 249 ust. 4 Prawa upadłościowego wynika ponadto, że należności alimentacyjne przypadające za czas po ogłoszeniu upadłości nie podlegają kapitalizacji i nie umieszcza się ich na liście wierzytelności.
Z tego ostatniego przepisu można zatem wywieść wniosek, że należności alimentacyjne przypadające za czas po ogłoszeniu upadłości nie podlegają zgłoszeniu do masy upadłości.
Wierzyciel alimentacyjny, który dysponuje wyrokiem zasądzającym alimenty (ugodą sądową) - niezależnie od tego, czy wyrok ten został wydany przed czy po ogłoszeniu upadłości - może więc na jego podstawie (bez zgłoszenia wierzytelności do masy) żądać od syndyka wypłat bieżących należności alimentacyjnych na zasadach i w zakresie wskazanym w art. 343 ust. 2 Prawa upadłościowego. Poza tym może także na tej podstawie prowadzić egzekucję należności alimentacyjnych przeciw upadłemu z jego majątku niewchodzącego do masy.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1693/17 przyjął, że ustawowe pojęcie "bezskuteczności egzekucji" nie jest determinowane, jak przyjął kasator, tylko i wyłącznie przez zaświadczenie wystawione przez organ egzekucyjny (komornika sądowego), ale obiektywnymi istniejącymi okoliczności stanu faktycznego, sprowadzającymi się do niewyegzekwowania od dłużnika w okresie ostatnich dwóch miesięcy kwoty zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych (art. 2 pkt 2 ustawy), co w realiach sprawy kontrolowanej przez Sąd I instancji, można było potencjalnie ustalić zestawiając treść oświadczenia strony z informacjami podanymi przez organ postępowania upadłościowego (por. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1355/16). Zacytowany powyżej art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. a ustawy umożliwia stronie przedłożenie w tym względzie wraz z wnioskiem stosownego zaświadczenia albo też odpowiednio oświadczenia. Posłużenie się natomiast w redakcji tego przepisu spójnikiem "albo" oznacza, że możliwe jest dowodzenie przez stronę "bezskuteczności egzekucji" także wyłącznie w drodze oświadczenia, którego wzór określony został w załączniku 7 do rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2015 r. poz. 2229). Jeśli zatem do wniosku o ustalenie świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie dołączono ww. zaświadczenia (a organ egzekucyjny - jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie - owego zaświadczenie nie może wystawić), rolą organu rozpoznającego jest w świetle zaprezentowanej wykładni prawa zwrócenie się do strony, w trybie art. 64 § 2 k.p.a., o uzupełnienie braków formalnych podania poprzez przedłożenie przewiedzianego ustawą oświadczenia. To z kolei, jak każdy dowód w sprawie, podlega w dalszej kolejności ocenie organu. Weryfikacja podanych przez stronę informacji może natomiast w takim wypadku zostać przeprowadzona w drodze pozyskania od syndyka informacji, czy zgłoszone do masy upadłego wierzytelności wynikające z zaległych alimentów zostały zaspokojone, a także czy bieżące zobowiązania alimentacyjne ciążące na upadłym, po ogłoszeniu upadłości, były - stosownie do art. 343 ust. 2 Prawa upadłościowego - przekazywane do rąk uprawnionego. Trafne jest bowiem, co do zasady, stanowisko Sądu I instancji, że podstawowym postępowaniem zmierzającym do egzekwowania należności jest postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 599), przy czym możliwe jest jednak także dochodzenie takich zaległych świadczeń na podstawie ustawy Prawo upadłościowe. W razie wszczęcia postępowania upadłościowego, postępowanie prowadzone przez komornika w trybie ustawy egzekucyjnej zostaje umorzone, ale ew. dochodzenie należności odbywa się dalej na podstawie ustawy Prawo upadłościowe z udziałem syndyka i w sposób określony w tych przepisach. To syndyk, a nie komornik jest wówczas uprawniony potwierdzić, na wypadek wątpliwości organu co do ww. oświadczenia strony, że egzekucja określonych należności jest nadal bezskuteczna. Kontrolowany Sąd I instancji nie wyeksponował, co prawda, w należytym zakresie w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku alternatywnej - wobec zaświadczenia komornika - powinności ww. oświadczenia składanego przez stronę, o którym jest mowa w art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. a ustawy, co powinien odpowiednio uwzględnić organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, ale trafnie poza tym Sąd wywiódł, że okoliczności stanu faktycznego w przedmiocie "bezskuteczności egzekucji" mogą być wyjaśnione dodatkowo przez udział syndyka w postępowaniu wyjaśniającym. Wobec tego nie są uzasadnione zarzuty skargi kasacyjnej podnoszące, że stan bezskuteczności egzekucji jest ściśle związany z prowadzeniem egzekucji przez komornika sądowego. Brak przedłożenia zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji wystawionego przez organ egzekucyjny (i prawna niemożność jego uzyskania wobec upadłości dłużnika) nie oznacza bowiem, że prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie może zostać na gruncie obecnie obowiązującej ustawy osobie uprawnionej przyznane.
W przedmiotowej sprawie skarżąca w dniu 28 listopada 2017 r. złożyła oświadczenie, że w okresie ostatnich dwóch miesięcy egzekucję alimentów należnych od A. M. przyznanych P. M. oraz K. M. wyrokiem sądu z dnia 13 kwietnia 2016 r. [...] w wysokości łącznej kwocie 1000 zł okazała się bezskuteczna. Także do akt sprawy skarżąca złożyła pismo z dnia 8 sierpnia 2017 r. wydane przez syndyka masy upadłości – A. M., że brak jest środków w masie upadłości na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych.
Uchylenie decyzji organów obu instancji rodzi obowiązek ponownego rozpoznania sprawy przez organy administracji z uwzględnieniem wszystkich wskazanych wyżej uwag. Z tej racji organy orzekające zobowiązane będą do oceny przedstawionych okoliczności z przedstawioną wykładnią przepisów art. art. 15 ust. 4 pkt 3 lit a oraz art. 2 pkt 2 ustawy zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przedstawione orzecznictwo sądowoadministracyjne.
W tej sytuacji należało, na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c w zw. z art. 135, orzec jak w sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło