III SA/Po 431/17

Dnia 27 września 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Szymon Widłak WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 22 lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016r. oddala skargę W dniu 25 maja 2016 r. [...] (dalej również: "skarżący"), zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej również: "ARiMR") w Lesznie wniosek o przyznanie płatności na rok 2016. Do wniosku dołączono załączniki graficzne, oświadczenie o powierzchni obszarów proekologicznych, oświadczenie o zwierzętach zadeklarowanych do płatności (płatność do bydła) oraz oświadczenie o zwierzętach zadeklarowanych do płatności (płatność do krów). Na podstawie wniosku organ ustalił, iż producent rolny wnioskował o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej, płatności do bydła, płatności ONW. Ponadto wnioskodawca został uznany za rolnika uczestniczącego w systemie małych gospodarstw. Mając na uwadze powyższe oraz fakt, że nie zostało złożone oświadczenie o wystąpieniu z systemu małych gospodarstw, stwierdzono, że wnioskodawca nadal uczestniczy w systemie dla małych gospodarstw. W przedmiotowym wniosku producent zadeklarował do płatności działki ewidencyjne nr [...]położone w województwie wielkopolskim, powiat leszczyński, gmina Osieczna, obręb Ziemnice, działki ewidencyjne nr [...]położone w województwie wielkopolskim, powiat kościański, gmina Krzywiń, obręb Łuszkowo. Łączna powierzchnia zadeklarowanych do udzielenia płatności działek rolnych wyniosła 27,20 ha w ramach Jednolitej Płatności Obszarowej (zwana dalej: "JPO"). W dniu 31 stycznia 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lesznie wydał decyzję nr [...]. Organ uznał, iż [...] jest rolnikiem uczestniczącym w systemie dla małych gospodarstw. Organ wskazał, iż powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 27,20 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 27,20 ha. Organ wskazał, że stawka jednolitej płatności obszarowej do 1 ha w 2016 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 października 2016 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2016 r. i wynosi 462,05 zł. Należna kwota płatności wynosi 12567,76 zł. Jednakże, w kampanii 2015 r. zgodnie z art. 56 ust. 5 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wnioskodawca został uznany za rolnika uczestniczącego w systemie małych gospodarstw. Zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatność dla małych gospodarstw przyznaje się w wysokości nie większej niż równowartość w złotych kwoty 1250 euro. Organ wskazał, że przyznane płatności zostały proporcjonalnie zmniejszone, a kwota jednolitej płatności obszarowej wyniosła 1931,58 zł. Organ wskazał, że powierzchnia 27,20 ha stanowiła podstawę do przyznania płatności za zazielenienie. Stawka płatności za zazielenienie do 1 ha w 2016 r. wynosiła 310,10 zł. Dlatego też należna kwota płatności wynosiła 8434,72 zł, jednak zgodnie z art. 19 ust. 2 ww. ustawy przyznane płatności zostały proporcjonalnie zmniejszone, a kwota płatności za zazielenianie wyniosła 1296,36 zł. Organ wskazał, że zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy, płatność dodatkowa jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu tego rolnika jest większa niż 3 ha. Płatność dodatkowa przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika nie większej niż 30 ha oraz pomniejszonej o 3 ha. Tym samym płatność dodatkowa może być przyznana maksymalnie do 27 ha. Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 27,20 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 27,20 ha. Płatność została przyznana do powierzchni 24,20 ha. Stawka płatności dodatkowej w 2016 r. wynosiła 172,79 zł. Należna kwota płatności dodatkowej wynosiła 4181,52 zł. Organ wskazał, że zgodnie z art. 19 ust. 2 ww. ustawy przyznane płatności zostały proporcjonalnie zmniejszone, a kwota płatności dodatkowej wynosi 642,67 zł. Organ wskazał, że deklarowana kwalifikowana liczba zwierząt z gatunku bydło domowe wynosiła 30. W toku prowadzonego postępowania, na podstawie przeprowadzonej kontroli administracyjnej w zakresie kwalifikowalności zwierząt do płatności ustalono, że do płatności kwalifikuje się 30 sztuk. Zgodnie z art. 30 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy łub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48), pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonych zwierząt. Mając powyższe na uwadze do płatności do bydła zatwierdzono 13 sztuk bydła. Stawka płatności do 1 zwierzęcia z gatunku bydło domowe (Bos taurus) w 2016 r. wynosiła 256,20 zł. Należna kwota płatności do bydła wynosiła 7686,00 zł. Zgodnie z art. 19 ust. 2 ww. ustawy przyznane płatności zostały proporcjonalnie zmniejszone, a kwota płatności do bydła wynosi 1181,29 zł. Zatem, w efekcie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2016 zostały przyznane w wysokości jakiej beneficjent wnioskował zgodnie z jego uczestnictwem w systemie dla małych gospodarstw. Z kolei deklarowana kwalifikowana liczba krów wynosiła 7 sztuk. W toku prowadzonego postępowania, na podstawie przeprowadzonej kontroli administracyjnej w zakresie kwalifikowalności zwierząt do płatności ustalono, że do płatności kwalifikuje się 7 sztuk. Stawka płatności do 1 samicy z gatunku bydło domowe (Bos taurus) w 2016 r. wynosiła 322,62 zł. Należna kwota płatności do bydła wynosiła 2258,34 zł. Zgodnie z art. 19 ust. 2 ww. ustawy przyznane płatności zostały proporcjonalnie zmniejszone, a kwota płatności do bydła wynosi 347,10 zł. Zatem, w efekcie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2016 zostały przyznane w wysokości jakiej beneficjent wnioskował zgodnie z jego uczestnictwem w systemie dla małych gospodarstw. [...] pismem z dnia 8 lutego 2017 r. złożył odwołanie w którym wskazał, iż "(..,) Od roku 2002 prowadziłem gospodarstwo niskotowarowe w miejscowości [...] gmina Krzywiń, po w. Kościan. W miesiącu lipcu 2015 przejąłem gospodarstwo od swego wuja [...] w miejscowości [...] gm. Osieczna pw. Leszno o powierzchni 18 ha. Obszar mego gospodarstwa powiększył się i obejmuje obecnie 25,25 ha gruntów oraz grunty dzierżawione. Obecnie utrzymują średnio rocznie 100 sztuk bydła opasowego oraz 180 sztuk trzody chlewnej. Na etapie przyjmowania wniosków obszarowych za rok 2016 w BP ARiMR w Lesznie zostałem poinformowany, że przy tak wysokiej produkcji roślinnej i zwierzęcej moje gospodarstwo zostaje automatycznie wykreślone z systemu dla małych gospodarstw. Nadto podczas mojej wizyty w BP w Lesznie w grudniu 2016, kiedy to nie otrzymałem zaliczki pracownik stwierdził, że w moim wniosku nie ma uchybień które uniemożliwiałby wydanie pozytywnej decyzji w przedmiotowej sprawie (...) ". W dniu 22 lutego 2017r. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu wydał decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie art. 56 ust. 6 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w kolejnych latach rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu w terminie do dnia 30 września roku, w którym to wystąpienie ma nastąpić. W takim przypadku w decyzji w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich za rok, w którym zostało złożone to oświadczenie, stwierdza się, że rolnik nie uczestniczy w systemie dla małych gospodarstw. W przedmiotowej sprawie stwierdzono, iż [...] nadal uczestniczy w systemie małych gospodarstw, ponieważ na formularzu wniosku za rok 2016 nie zaznaczył pola dotyczącego wystąpienia z systemu małych gospodarstw oraz nie złożył oświadczenia o wystąpieniu z w/w systemu do dnia 30 września 2016 roku. Organ odwoławczy podkreślił, iż postępowanie o przyznanie płatności jest postępowaniem wszczynanym i toczącym się w oparciu o wniosek zainteresowanego producenta, a pracownik ARiMR nie ma podstaw do modyfikowania wniosku na podstawie własnego (subiektywnego) uznania. Powyższe znajduje potwierdzenie w wyroku NSA Ośrodek Zamiejscowy w Olsztynie z dnia 8 lipca 2009 r. (sygn. akt II GSK 1115/08). W dniu 27 marca 2017 r. [...] reprezentująca [...] złożyła na ww. decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1. naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6 kpa, 7 kpa, 8 kpa, 9 kpa, 64 § 2 kpa, 77 kpa, polegające na rozpatrzeniu wniosku skarżącego bez wzywania go do wyjaśniania z jakiego powodu nie złożył oświadczenia o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 r., skoro zarówno z informacji zwartych we wniosku jak i z załączników, a dotyczących ilości posiadanych gruntów rolnych i liczby bydła, wynikało w sposób ewidentny, iż brak złożenia oświadczenia o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw jest sprzeczny z interesem skarżącego gdyż wiązało się to dla niego z wypłatą świadczeń w znacznie niższej wysokości, a tym samym organ dopuścił się naruszenia podstawowych zasad prawa administracyjnego w tym zasad współżycia społecznego gdyż organ jest uprawniony do tego, aby z urzędu podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na celu interes społeczny i słuszny interes obywateli; 2. art. 75 kpa,77 kpa, 80 kpa i 107 kpa poprzez błędne rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego polegające na wydaniu decyzji bez dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego bowiem z danych zawartych we wniosku wynikało, iż w interesie skarżącego jest wystąpienie z systemu dla małych gospodarstw podczas gdy skarżący nie wypełnił pola dotyczącego oświadczenia a organ działając z urzędu winien wezwać skarżącego do sprecyzowania wniosku w tym zakresie, ponadto organ nie wziął pod uwagę wyjaśnień skarżącego zawartych w odwołaniu od decyzji I instancji, że został poinformowany, że przy tak dużej produkcji rolnej i zwierzęcej zostanie wyłączony z systemu automatycznie; 3. naruszenie prawa materialnego tj. art. 56 ust. 6 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez błędną wykładnię i ustalenie, że skarżący, który nie kwalifikuje się do uczestnictwa w systemie dla małych gospodarstw również musiał złożyć oświadczenie o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw, podczas gdy obowiązek ten dotyczy tych rolników, którzy pomimo że spełniają warunki do uczestniczenia w systemie, nie chcą w nim dalej uczestniczyć co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, iż skarżący nie wystąpił automatycznie z systemu dla małych gospodarstw, do którego został uprzednio automatycznie włączony. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w skardze, iż organ II instancji wskazał, iż w instrukcji wypełniania wniosku (str. 11,12) wyjaśniono, że w roku 2016 rolnik nie może przystąpić do systemu dla małych gospodarstw. W roku 2015 do systemu dla małych gospodarstw "automatycznie" włączeni zostali rolnicy, których łączna kwota płatności bezpośrednich (tj. z wyłączeniem kwoty płatności niezwiązanej do tytoniu) nie przekroczyła równowartości w złotych kwoty 1 250 euro, tj. 5 306 zł. Rolnicy uznani w roku 2015 za rolników uczestniczących w systemie dla małych gospodarstw zwolnieni są z obowiązku realizacji praktyk zazielenienia bez utraty prawa do uzyskania tej płatności, a także nie stosuje się wobec tych rolników zmniejszeń płatności z tytułu niezgłaszania wszystkich gruntów rolnych będących w ich posiadaniu i z tytułu nieprzestrzegania norm i wymogów wzajemnej zgodności (z wyjątkiem rolników ubiegających się o płatność: rolnośrodowiskową, rolno- środowiskowo-klimatyczną, ekologiczną, ONW oraz o pomoc na zalesianie). Rolnicy, których kwota pomocy z funduszy rolniczych Unii nie przekroczy progu 1 250 euro nie będą objęci publikacją danych o beneficjentach płatności w ramach przepisów o przejrzystości wsparcia unijnego. Aby wystąpić w roku 2016 z systemu dla małych gospodarstw należy wypełnić Cześć IV wniosku lub złożyć stosowne oświadczenie w terminie do dnia 30 września 2016 r. W przypadku wystąpienia z systemu dla małych gospodarstw rolnik będzie podlegał wszystkim obowiązkom i warunkom do przyznania danej płatności, w tym obowiązkowi przestrzegania norm i wymogów wzajemnej zgodności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z 22 lutego 2017 r. nie narusza ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") oznaczałby konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd było rozstrzygnięcie dotyczące przyznania płatności na rok 2016 oraz uznanie [...] za uczestnika systemu dla małych gospodarstw. Materialnoprawne przesłanki przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 uregulowano w ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1551 ze zm.) z jednoczesnym odesłaniem do odpowiednich regulacji wspólnotowych (art. 1 i 7 ustawy). Zgodnie z art. 61 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 2013.347.608) państwa członkowskie mogą ustanowić system dla małych gospodarstw zgodnie z warunkami określonymi w niniejszym tytule ("system dla małych gospodarstw"). Rolnicy, którzy w 2015 r., posiadają, na własność lub w formie dzierżawy, uprawnienia do płatności lub, w państwach członkowskich stosujących art. 36, składają wnioski w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej oraz spełniają minimalne wymogi przewidziane w art. 10 ust. 1, mogą wybrać uczestnictwo w systemie dla małych gospodarstw. Płatności w ramach systemu dla małych gospodarstw zastępują płatności bezpośrednie, które mają zostać przyznane na podstawie tytułów III i IV. Akapit pierwszy nie ma zastosowania w przypadku gdy państwo członkowskie wybiera metodę płatności określoną w art. 63 ust. 2 akapit pierwszy lit. a). W takim przypadku płatność jest uzależniona od odpowiednich warunków określonych w tytułach III i IV, bez uszczerbku dla ust. 3 niniejszego artykułu (art. 61 ust. 2). Rolnicy uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw są zwolnieni z praktyk rolniczych przewidzianych w tytule III rozdział 3 (art. 61 ust. 3). Nie zapewnia się korzyści na mocy niniejszego tytułu rolnikom, w przypadku których stwierdzono, że po dniu 18 października 2011 r. w sztuczny sposób stworzyli warunki pozwalające im skorzystać z systemu dla małych gospodarstw (art. 61 ust. 4). W myśl art. 62 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013 rolnicy, którzy chcą uczestniczyć w systemie dla małych gospodarstw, składają wniosek w terminie, który ma być ustalony przez państwa członkowskie, który nie może być późniejszy niż 15 października 2015 r. Termin ustalony przez państwa członkowskie nie może jednakże przypadać wcześniej niż w ostatnim dniu składania wniosku w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej. Rolnicy, którzy nie złożyli wniosku o uczestnictwo w systemie dla małych gospodarstw w terminie ustalonym przez państwo członkowskie lub postanowili wystąpić z niego po tym terminie lub których wybrano w celu przyznania wsparcia na podstawie art. 19 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, nie są już uprawnieni do uczestnictwa w tym systemie. W drodze odstępstwa od ust. 1 państwa członkowskie mogą zadecydować, że rolnicy, w przypadku których kwota płatności bezpośrednich na mocy tytułów III i IV jest niższa niż maksymalna kwota ustalona przez dane państwo członkowskie zgodnie z art. 63, mają zostać automatycznie włączeni do systemu dla małych gospodarstw, chyba że w terminie ustalonym przez dane państwo członkowskie zgodnie z ust. 1, lub w którymkolwiek z kolejnych lat, wyraźnie wystąpią z tego systemu. Państwa członkowskie korzystające z tej możliwości informują odnośnych rolników we właściwym czasie o ich prawie do wystąpienia z systemu (art.62 ust. 2). Każde z państw członkowskich zapewnia, aby szacunkowa kwota płatności, o której mowa w art. 63, została podana do wiadomości rolników we właściwym czasie przed terminem składania wniosku lub wystąpienia ustalonym przez dane państwo członkowskie (art. 62 ust. 3). Stosownie do art. 63 ust. 1 omawianego rozporządzenia, Państwa członkowskie ustalają kwotę rocznej płatności dla każdego rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw na jednym z następujących poziomów: a) kwota nieprzekraczająca 25 % średniej płatności krajowej na beneficjenta, która ustalana jest przez państwa członkowskie na podstawie pułapu krajowego określonego w załączniku II na rok kalendarzowy 2019 oraz na podstawie liczby rolników, którzy zadeklarowali kwalifikujące się hektary, zgodnie z art. 33 ust. 1 lub art. 36 ust. 2, w 2015 r.; b) kwota odpowiadająca średniej płatności krajowej na hektar pomnożona przez liczbę odpowiadającą liczbie hektarów nieprzekraczającej pięciu, która ma być ustalona przez państwa członkowskie. Średnia płatność krajowa na hektar jest ustalana przez państwa członkowskie na podstawie krajowego pułapu określonego w załączniku II na rok kalendarzowy 2019 oraz liczby kwalifikujących się hektarów zadeklarowanych zgodnie z art. 33 ust. 1 lub art. 36 ust. 2 w 2015 r. Kwota, o której mowa w akapicie pierwszym lit. a) lub b), nie może być niższa niż 500 EUR i nie może być wyższa niż 1.250 EURO. W przypadku gdy zastosowanie akapitu pierwszego lit. a) i b) powoduje, że kwota wynosi mniej niż 500 EURO lub więcej niż 1.250 EURO, kwotę zaokrągla się odpowiednio w górę lub w dół do tej kwoty minimalnej lub maksymalnej. W myśl art. 63 ust. 2, w drodze odstępstwa od ust. 1 państwo członkowskie może zadecydować o przyznaniu rolnikom uczestniczącym w systemie: a) kwoty równej łącznej wartości płatności bezpośrednich, które mają zostać przydzielone danemu rolnikowi każdego roku na mocy tytułu III i IV; lub b) kwoty równej łącznej wartości płatności bezpośrednich, które mają zostać przydzielone danemu rolnikowi w 2015 r. na mocy tytułu III i IV, którą państwo członkowskie może dostosować w kolejnych latach, aby proporcjonalnie uwzględnić zmiany w pułapie krajowym określonym w załączniku II. Kwota, o której mowa w akapicie pierwszym lit. a) lub b) nie może być wyższa niż kwota ustalona przez dane państwo członkowskie, która mieści się w przedziale między 500 EURO a 1.250 EURO. W przypadku gdy zastosowanie akapitu pierwszego lit. a) lub b) powoduje, że uzyska się kwotę niższą niż 500 EURO, dane państwo członkowskie może zadecydować o zaokrągleniu tej kwoty w górę do 500 EURO. W sprawach płatności organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie z zachowaniem wymogów art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Przepis powyższy w ust. 1 określa, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl art. 3 ust. 2 ww. ustawy, w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 ustawy). Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy trzeba stwierdzić, że niezasadny jest zarzut naruszenia prawa procesowego (art. 6, 7, 8, 9, 64 § 2, 75, 77, 80, 107 Kodeksu postępowania administracyjnego), polegającego m.in. na rozpatrzeniu wniosku skarżącego bez wzywania do wyjaśniania z jakiego powodu nie złożył oświadczenia o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 r. oraz błędnym rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego. Sąd wskazuje, że stosownie do art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W zdaniu drugim wspomniany przepis przewiduje, że organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Powyższe uregulowanie nie może być odczytywane w ten sposób, że organ powinien był z urzędu zauważyć niespójność wniosku i jego wewnętrzną sprzeczność. W postępowaniu o przyznanie płatności w pierwszej kolejności zastosowanie mają przepisy ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, co wynika z jej art. 3 ust. 1. Nie można też pomijać tego, że we wniosku skarżący oświadczył, że znane są mu zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętej wnioskiem o płatność. Oświadczył również, że jest świadomy szczególnych warunków odnoszących się do systemu dla małych gospodarstw. W tych okolicznościach organ nie miał podstaw do przypuszczeń, że rubryka IV w punkcie 09 wniosku zatytułowana "SYSTEM DLA MAŁYCH GOSPODARSTW", (zawierająca treść: "Oświadczam, że występuję z systemu dla małych gospodarstw") została wadliwie pominięta oraz że brak oświadczenia o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw jest wynikiem oczywistej pomyłki wnioskodawcy. Należy wskazać, że skarżący w 2015 r. został uznany za rolnika uczestniczącego w systemie małych gospodarstw na podstawie art. 56 ust. 5 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W 2015 r. rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw mógł wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu w terminie do dnia 10 lipca tego roku (art. 56 ust. 4). W kolejnych latach rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu w terminie do dnia 30 września roku, w którym to wystąpienie ma nastąpić. W takim przypadku w decyzji w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich za rok, w którym zostało złożone to oświadczenie, stwierdza się, że rolnik nie uczestniczy w systemie dla małych gospodarstw (art. 56 ust. 6 ustawy). Zgodnie z art. 9 zdanie drugie k.p.a. organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Udzielenie wyjaśnień i wskazówek przez organ byłoby możliwe w sytuacji wystąpienia przez stronę postępowania z wyraźnym żądaniem w tej sprawie. Prawidłowe zastosowanie przepisu art. 9 k.p.a. i urzeczywistnienie zasady, że organ czuwa nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, nie może być utożsamiane z automatycznym udzielaniem przez organ wszelkich informacji w przedmiocie uregulowań dotyczących przyznawania płatności, zwłaszcza w sytuacji, kiedy wnioskodawca oświadcza we wniosku (co miało miejsce w niniejszej sprawie), że zna zasady przyznawania płatności oraz jest świadomy szczególnych warunków odnoszących się do systemu dla małych gospodarstw. W myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z uwagi na specyficzny charakter postępowania w przedmiocie płatności do gruntów rolnych, organ nie miał obowiązku podejmowania z urzędu działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy i poszukiwania odpowiedzi na pytanie, czy skarżący rzeczywiście chciał wystąpić z systemu dla małych gospodarstw. Nie ma racji skarżący wskazując, że organy błędnie nie uznały automatycznego wystąpienia wnioskodawcy z systemu dla małych gospodarstw, ponieważ jak wyżej wskazano w art. 56 ust. 6 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu składając oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu w terminie do dnia 30 września roku, w którym to wystąpienie ma nastąpić. Ustawodawca wyraźnie wskazał w tym przepisie, że wystąpienie z systemu dla małych gospodarstw następuje na skutek oświadczenia wnioskodawcy, a nie w sposób automatyczny. Ponadto należy wskazać, że uczestnictwo w systemie dla małych gospodarstw jest dobrowolne, co znajduje potwierdzenie dodatkowo w uregulowaniu zawartym w art. 56 ust. 7 ustawy. Zgodnie z tym unormowaniem, oświadczenie o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw składa się do kierownika biura powiatowego Agencji składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich albo na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję. Wskazany przepis również potwierdza, że wystąpienie z systemu dla małych gospodarstw nie następuje w sposób automatyczny. W ocenie Sądu punkt IV 09 formularza wniosku jest prawidłowo zredagowany i czytelny. W powiązaniu z treścią faktycznie złożonych oświadczeń wnioskodawcy na temat znajomości zasad przyznawania płatności oraz o szczególnych warunkach odnoszących się do systemu dla małych gospodarstw (w końcowej część formularza wniosku), nie można mówić o oczywistej omyłce popełnionej przy sporządzeniu wniosku. Status prawny beneficjenta ubiegającego się o przyznanie mu płatności przez organy ARiMR, nie może być ustalany w sposób dorozumiany z pomięciem treści składanych oświadczeń. Odnosząc się do wniosku dowodowego strony skarżącej Sąd wskazuje, że przedstawiona decyzja organu ARiMR z dnia 28 czerwca 2017 r. w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami dotyczy innego postępowania, niż kontrolowane i nie może decydować o prawnym statusie skarżącego w aspekcie uznania go za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw w postępowaniu w sprawie przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. W tym stanie rzeczy skarga była nieusprawiedliwiona. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) – oddalił skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.