VII SA/Wa 1985/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędziowie sędzia WSA Jadwiga Smołucha (spr.), sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant st. ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi J.K. i S.K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wpisania do rejestru zabytków oddala skargę Przedmiotem skargi, złożonej przez J.K. i S.K. (dalej: "skarżący"), jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: "Minister", "organ odwoławczy") z [...] lipca 2017 r. znak[...], utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: "organ I instancji") z [...] kwietnia 2017 r., znak:[...], którą odmówiono wpisania do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] oranżerii przy ul. [...] w S., działka nr ewid.[...], obręb[...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Postępowanie administracyjne, w sprawie wpisania do rejestru zabytków oranżerii przy ul. [...] w S., zostało wszczęte na wniosek J.K. z [...] czerwca 2016 r. W toku tego postępowania [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków [...] października 2016 r. przeprowadził oględziny obiektu, z których ustalenia stanowiły dla organu podstawę do oceny wartości zabytkowych obiektu. Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków odmówił wpisania do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] oranżerii przy ul. [...] w S., działka nr ewid.[...] , obręb [...] (KW nr[...]). W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że budynek nie spełnia przyjętej ustawą definicji zabytku, gdyż nie stanowi zarówno świadectwa minionej epoki bądź zdarzenia i nie posiada wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Oranżeria to budynek współczesny, z prostą formą, zrealizowany systemem gospodarczym z ogólnodostępnych współcześnie materiałów budowlanych. Dwuspadowa konstrukcja dachu oparta na zewnętrznych słupach stężona stalowymi jętkami stanowi prosty szkielet obiektu, wypełniony szkłem, który można spotkać na wielu prywatnych posesjach jako miejsce hodowli warzyw i kwiatów dla własnych potrzeb. Po rozpoznaniu odwołania skarżących od decyzji organu pierwszej instancji, Minister decyzją z [...] lipca 2017 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że organy ochrony zabytków są władne do dokonywania oceny obiektu pod względem posiadanych przez niego wartości artystycznych, historycznych lub naukowych (wyrok NSA z 12.02.2002 r., sygn. akt NSA1704/00). Pogląd ten odnosi się także do sytuacji, gdy ocena wartości zabytkowej upoważnia organ ochrony zabytków do odmowy wpisania obiektu do rejestru zabytków. Główną przesłanką do odmowy wpisania do rejestru zabytków omawianego obiektu jest stwierdzenie, że nie posiada on cech wypełniających przesłanki ustawowej definicji zabytku, zawartej w art. 3 pkt 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Będąca przedmiotem postępowania przydomowa oranżeria o przeznaczeniu gospodarczym, została zbudowana w 1995 r. samodzielnie przez S. K.. Organ odwoławczy stwierdził, że obiekt ten nie stanowi dzieła architektury i budownictwa o istotnej wartości dokumentacyjnej, upamiętniającej bądź artystycznej, gdyż nie odznacza się żadnymi walorami zabytkowymi, wymagającymi ochrony prawnej ze względu na interes społeczny, przejawiający się w obowiązku przekazania dziedzictwa narodowego przyszłym pokoleniom. W skardze na decyzję Ministra skarżący zarzucili temu rozstrzygnięciu niewłaściwe zastosowanie ustawy z 23 lipca2003r o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a w szczególności subiektywne potraktowanie ich dzieła sztuki użytkowej tj. oranżerii jako pospolitego obiektu, który nie zasługuje na uznanie i wpisanie do rejestru zabytków. W ocenie skarżących przyjęcie, że oranżeria nie spełnia stosownego kryterium jest sprzeczne ze stanem faktycznym. Według skarżących oranżeria posiada bezsprzecznie walory i kryterium zarówno historyczne, artystyczne tudzież i emocjonalne a w regionie zamieszkania skarżących jest unikatem i w pełni zasługuje na potraktowanie jako zabytek i wpisanie go do rejestru zabytków. Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 poz. 1369), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone tylko wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego, jeżeli naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie sąd nie stwierdził naruszeń, które mogłyby podważyć legalność zaskarżonej decyzji. W myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. nr 162, poz. 1568, ze zm., dalej: "ustawa o ochronie zabytków") do rejestru zabytków wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku. W postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji o wpisie do rejestru zabytków organ administracji musi ustalić czy obiekt, który ma być wpisany do rejestru zabytków spełnia wymogi ustawowe. Definicję legalną zabytku zawiera art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków, który stanowi, że zabytkiem jest nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Aby więc uznać rzecz za zabytek musi ona reprezentować określoną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Wartość historyczna obiektu jest oceniania przez pryzmat jego walorów dokumentacyjnych dla określonych zdarzeń historycznych – im ważniejsza jest kwestia, którą dokumentuje dany przedmiot, tym większa jest jego wartość historyczna. Wartość artystyczna obiektu oceniana poprzez ustalenie czy obiekt stanowi dzieło sztuki, czyli czy oprócz funkcji użytkowych zawiera w sobie element piękna postrzegalny przez odbiorcę. Wartość naukowa jest kryterium aktualnej naukowej oceny danego obiektu. Charakter klauzuli generalnej ma kategoria interesu społecznego, która podkreśla społeczny wymiar chronionej wartości. Interes społeczny stanowi korzyść, jaką może przynieść społeczeństwu zachowanie zabytku nieruchomego. Wskazane kryteria oceny zabytku są pojęciami niedookreślonymi, w związku z czym organ administracji przy ocenie czy dany obiekt jest zabytkiem dokonuje jego wartościowania w ramach tych kryteriów, mając przy tym pewien zakres swobodnej oceny stanu faktycznego z punktu widzenia badanych wartości. W rozpoznawanej sprawie organy przeprowadziły wartościowanie obiektu, czyli ocenę czy spełnia on wymogi ustawowe, w tym czy jego zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Organy wnikliwie przeanalizowały cechy techniczne i estetyczne obiektu jak również historyczny i kulturowy kontekst jego powstania i funkcjonowania. Organy nie stwierdziły takich cech specyficznych obiektu lub jego indywidulanych uwarunkowań, które prowadziłyby do stwierdzenia, że reprezentuje on jakąś wartość z punktu widzenia ochrony takiej rzeczy ze względu na interes społeczny. Sporna oranżeria jest typowym obiektem użytkowym przeznaczonym do uprawy roślin, nie ma żadnych elementów indywidualnych, które pozwalałyby ją uznać za dzieło sztuki i nie jest związana z żadnym ważnym wydarzeniem historycznym. Oranżerii tej nie można też uznać za świadectwo minionej kultury albowiem w obszarze klimatycznym właściwym dla Polski uprawa roślin w małych przydomowych szklarniach nadal jest stosowana. Przeprowadzone przez organy wartościowanie znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w których wskazano jakie kryteria zostały wzięte pod uwagę i jakie oceny zostały dokonane na ich podstawie. Wartościowanie to zostało przeprowadzone w sposób zgodny z prawem, a dokonana ocena mieści się w zakresie swobodnej oceny stanu faktycznego, dopuszczalnej ze względu na użycie w ustawowej definicji zabytku pojęć niedookreślonych i nieostrych. Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.