III SA/Gd 874/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 16 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie podziału działki 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 11 lipca 2014 r. nr [...], 2. umarza postępowanie administracyjne. Prezydent Miasta postanowieniem z dnia 11 lipca 2014r. nr [...] – po rozpatrzeniu wniosku W. K. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia 27 października 1994r. w sprawie zatwierdzenia podziału działki [...] obręb [...] w W. na działki [...] i [...] – odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawca podał, że nie brał bez swojej winy udziału w postępowaniu, a o fakcie wydania decyzji dowiedział się z decyzji Prezydenta Miasta z dnia 14 września 2011 r. , od której wniósł odwołanie z jednoczesnym wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie podziału działki nr [...]. Organ stwierdził jednak, że W. K. nie mógł dowiedzieć się o decyzji podziałowej w dniu otrzymania decyzji z dnia 14 września 2011r. – tj. w dniu 28 września 2011r., bowiem informacje o podziale działki [...] na [...] i [...] zawarte są we wnioskach składanych wcześniej do organu I instancji przez wnioskodawcę. W tej sytuacji strona co najmniej od 1 grudnia 2006r. posiadała wiedzę o istnieniu decyzji Prezydenta Miasta z dnia 27 października 1994r. W związku z tym wniosek o wznowienie postępowania został złożony z naruszeniem terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia 16 września 2015r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 145 § 1 pkt 4, art. 146, art. 147, art. 148 § 2 oraz art. 149 § 3 i 4 k.p.a., zaskarżone postanowienie utrzymało w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Wobec powyższego należało wyjaśnić, czy przedmiotowy wniosek został złożony w ustawowym terminie. Organ odwoławczy stwierdził, że stanowisko organu I instancji, że wnioskodawca już wcześniej miał wiedzę o decyzji podziałowej - z uwagi na treść przywołanych przez organ pierwszej instancji pism - nie jest właściwe, bowiem żadne z tych pism nie zawiera wzmianki o istnieniu decyzji podziałowej i jej oznaczeniu. Wniosek o wznowienie postępowania wskazuje na brak udziału w postępowaniu podziałowym w charakterze strony, wobec czego ustalenie, czy wniosek został złożony w ustawowym terminie winien być dokonany w trybie art. 148 § 2 k.p.a. (termin miesięczny od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji). Zapis ten oznacza, że dopiero uzyskanie wiedzy strony o wydanej decyzji rozpoczyna bieg terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją. Kolegium podało, że sama strona wskazała, iż o fakcie wydania decyzji podziałowej dotyczącej działki nr 424 dowiedziała się przypadkowo z decyzji Prezydenta Miasta nr [...] z dnia 14.09.2011 r., orzekającej o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania w prawo własności działek nr [...] i [...]. Jednak dopiero w decyzji SKO z dnia 23.04.2012 r. nr [...], którą wnioskodawca odebrał w dniu 2 maja 2012 r., opisano decyzję o zatwierdzeniu podziału działki nr [...]. Oznacza to, że wnioskodawca co najmniej w dniu 3 maja 2012 r. powziął wiadomość o decyzji podziałowej i przynajmniej wtedy rozpoczął się bieg terminu miesięcznego, wskazanego w art. 148 § 2 k.p.a., na złożenie wniosku o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją Natomiast wniosek wpłynął do organu I instancji w dniu 24.06.2014 r. - po upływie terminu do jego skutecznego wniesienia. W. K. wniósł skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o chylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, z nakazaniem rozpatrzenia sprawy dokonania podziału działki nr [...]. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w dniu 4.06.1992 r. stał się właścicielem lokalu mieszkalnego nr 6 wraz z udziałem 0,086 w częściach wspólnych budynku oraz współużytkownikiem wieczystym działki nr [...] o pow. 1347m2 objętej księgą wieczystą KW nr [...]. Z nieznanych mu powodów i bez jego udziału decyzją organu I instancji z dnia 27.10.1994 r. nr [...] zatwierdzony został podział nieruchomości na działki nr [...] i [...]. Decyzja ta nie była skarżącemu znana aż do ostatnich lat. Skarżący podał , że był dezinformowany co do podziału działki, prawda o tym fakcie była ukrywana, a informacje podane w pismach urzędowych nie upoważniają organu I instancji do stawiania zarzutu, że wniosek o wznowienie postępowania złożony został z naruszeniem terminu. Skarżący wskazał, że w dniu 10 października 2011 r. złożył – w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 14 września 2011 r.- wniosek o wznowienie postępowania, bowiem nie z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu dotyczącym przedmiotowej nieruchomości. Obecny wniosek o wznowienie postępowania złożył na skutek pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 maja 2014 r. Wydane postanowienia uważa za niezrozumiałe i krzywdzące. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala sądowi na dokonanie oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów strony, która wniosła skargę. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Organy administracji rozpoznawały kwestię wznowienia postępowania, zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia 27 października 1994 r. nr [...], dotyczącą zatwierdzenia projektu podziału działki nr 424, położonej w W. przy ul. [...]. Przesłanki wznowienia postępowania określa art. 145 § 1 k.p.a., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27; 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję; 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2); 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Z kolei art. 148 § 2 k.p.a. stanowi, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Z powyższego wynika, że aby można było dokonać oceny , czy możliwe jest wzruszenie decyzji ostatecznej, konieczne jest spełnienie formalnych przesłanek, dotyczących przede wszystkim terminu złożenia podania o wznowienie postępowania oraz zaistnienia podstaw wznowieniowych. W niniejszej sprawie przesłanką wznowienia postępowania miałaby być przesłanka, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Jednak w niniejszej sprawie problem nie sprowadza się do odpowiedzi, czy organy prawidłowo zastosowały przepisy normujące wznowienie postępowania, ale czy prawidłowo uznały, że doszło do złożenia podania o wznowienie postępowania. Zaskarżone postanowienia nie zostały wydane na skutek wniesienia przez skarżącego "zwykłego" podania o wznowienie postępowania, ale na skutek tego, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wystosowało w dniu 28 maja 2014 r. do skarżącego pismo, z którego wynika, że organ ten, rozpoznając odwołanie skarżącego od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 16 września 2013 r. nr [...] stwierdził, że zawiera ono także wniosek o uchylenie decyzji Prezydenta Miasta z dnia 27 października 1994r. SKO pouczyło skarżącego o treści art. 66 § 1 k.p.a. , z którego wynika, że jeżeli podanie dotyczy kilku spraw podlegających załatwieniu przez różne organy, organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, uczyni przedmiotem rozpoznania sprawy należące do jego właściwości. Równocześnie zawiadomi wnoszącego podanie, że w sprawach innych powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu, i poinformuje go o treści § 2- że odrębne podanie złożone zgodnie z zawiadomieniem, o którym mowa w § 1, w terminie czternastu dni od daty doręczenia zawiadomienia uważa się za złożone w dniu wniesienia pierwszego podania. SKO stwierdziło w piśmie, że wskazywane przez skarżącego okoliczności stanowić mogą o ewentualnej podstawie do wznowienia postępowania i pouczyło skarżącego, że o ile złoży on wniosek o wznowienie postępowania do organu pierwszej instancji w terminie 14 dni od otrzymania pisma SKO uważać się będzie, że wniosek o wznowienie postępowania złożony został w dniu wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 16 września 2013 r., czyli w dniu 10.10.2013 r. ( SKO błędnie wskazało 10.10. 2013 r. – dzień sporządzenia odwołania , zamiast 29.10.2013 r.- dzień wniesienia odwołania). Skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania do Prezydenta Miasta w terminie 14 dni od otrzymania pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wobec czego przyjąć by należało , że wniosek o wznowienie postępowania pochodzi z dnia 29 października 2013 r. ( SKO błędnie wskazało datę 24 czerwca 2014 r. , czyli datę wpływu pisma - wniosku skarżącego, sporządzonego na skutek pisma SKO z 28.05.2014 r.). Na skutek tego wydane zostały postanowienia, kontrolowane w niniejszym postępowaniu. Jednak - jak wynika z akt administracyjnych- skarżący już w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta nr [...] z dnia 14 września 2011 r. zawarł wniosek o wznowienie postępowania. Wnioskowi temu nie nadano wówczas żadnego biegu. Organ odwoławczy, wydając zaskarżone przedmiotową skargą postanowienie z dnia 16 września 2015 r. wiedział o tym fakcie , bowiem w tym samym dniu wystosował do skarżącego pismo o podobnej treści, jak pismo z dnia 28 maja 2014 r. Pismo SKO z dnia 16 września 2015 r. dotyczy zawartego w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 14 września 2011 r. nr [...] wniosku skarżącego o wznowienie postępowania i zawiera pouczenie skarżącego o potrzebie wniesienia odrębnego wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia 27 października 1994r., jak również informację, że wniosek taki, złożony w terminie 14 dni od otrzymania pisma SKO spowoduje uznanie, że został on złożony w dacie wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 14 września 2011 r. nr [...], czyli w dniu 12 października 2011 r. Brak we właściwym czasie reakcji organów administracji na wniosek skarżącego, zawarty w jego odwołaniu z 2011 r. doprowadził do sytuacji, że obecnie - z jednej strony - organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu stwierdza, że dniem , w którym skarżący dowiedział się o istnieniu decyzji z 1994 r. jest 3 maja 2012 r., a z drugiej strony dopuszcza możliwość, że wniosek o wznowienie postępowania zakończonego tą właśnie decyzją złożony został wcześniej, bo w dniu 12 października 2011 r., co – przynajmniej z założenia - wykluczać powinno brak wiedzy o decyzji w dniu złożenia wniosku. Jest to istotne o tyle, że - jak sam organ odwoławczy wskazuje w uzasadnieniu zaskarżonego skargą postanowienia - termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.). Tak więc z jednej strony organ odwoławczy w istocie przesądza, że skarżący dowiedział się o decyzji z 1994 r. z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 kwietnia 2013 r. , a z drugiej wskazuje skarżącemu na możliwość złożenia wniosku o wznowienie postępowania ze skutkiem na dzień 12 października 2011 r. Takie działanie organu odwoławczego narusza, w ocenie Sądu , zasady określone w art. 7 i 8 k.p.a., które nakładają na organy administracji obowiązek podejmowania wszelkich czynności z uwzględnieniem słusznego interesu obywateli i obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej. W ocenie Sądu organ odwoławczy mając świadomość, że wnioskowi skarżącego o wznowienie postępowania , zawartemu w odwołaniu od decyzji z dnia 14 września 2011 r. nie nadano prawidłowego biegu, powinien kwestię tę wyjaśnić przed rozpoznaniem zażalenia. Organ odwoławczy powinien już wówczas pouczyć skarżącego tak, jak uczynił to w swoim piśmie z dnia 16 września 2015 r., i w przypadku pozytywnej reakcji skarżącego , czyli złożenia przez niego wniosku o wznowienie postępowania ze skutkiem na dzień 12 października 2011 r. rozważyć, w jakiej dacie w istocie wniosek o wznowienie postępowania został złożony i czy za taki wniosek można uznać wniosek złożony przez skarżącego na skutek pisma SKO z dnia 28 maja 2014 r. Podkreślenia wymaga, że SKO w tym ostatnim piśmie pouczyło skarżącego o możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania, który wywarłby skutek od dnia wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 16 września 2013 r. Jednak w odwołaniu tym skarżący nie domagał się wznowienia postępowania - wskazywał natomiast na konieczność uchylenia decyzji z 1994 r. z uwagi na jej nieważność, na jej niedoręczenie i brak jej ogłoszenia. To Samorządowe Kolegium Odwoławcze potraktowało twierdzenia skarżącego jako wniosek o wznowienie postępowania i pouczyło skarżącego w trybie art. 66 k.p.a. o możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W tej sytuacji , skoro w omawianym odwołaniu skarżący nie zawarł wniosku o wznowienie postępowania, złożenie przez niego pisma dotyczącego wznowienia postępowania na skutek pisma SKO z dnia 28 maja 2014 r. nie może skutkować uznaniem, że doszło do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Wskazać w tym miejscu należy, że – zgodnie z art. 147 k.p.a.- wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. Wobec powyższego - w ocenie Sądu – postępowanie prowadzone na skutek pisma skarżącego , złożonego w myśl pisma SKO z dnia 28 maja 2014 r., ale nie poprzedzone w istocie wnioskiem o wznowienie postępowania, było bezprzedmiotowe ( art. 105 § 1 k.p.a.). Ocenie organów poddany być powinien jedynie wniosek o wznowienie postępowania, złożony przez skarżącego na skutek pisma SKO z dnia 16 września 2015 r., które nawiązywało do wniosku skarżącego o wznowienie postępowania , zawartego w treści odwołania od decyzji Prezydenta Miasta nr [...] z dnia 14 września 2011 r. W tej sytuacji Sąd uznając, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił postanowienia organów obu instancji. Jednocześnie na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie administracyjne. Nadmienić należy, że z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika, że skarżący na skutek pisma SKO z dnia 16 września 2015 r. złożył do Prezydenta Miasta wniosek o wznowienie postępowania w terminie 14 dni od otrzymania pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego ( co powinno spowodować uznanie, że został on złożony w dniu 12 października 2011r.). Sądowi wiadomo też zarówno z akt administracyjnych, jak i z dokumentów złożonych przez skarżącego, że na skutek tego wniosku organ pierwszej instancji wydał postanowienie, przy czym podkreślenia wymaga, że kontrola orzeczeń zapadłych na skutek wniosku skarżącego o wznowienie postępowania z dnia 12 października 2011 r. ( wniosek z dnia 20 czerwca 2014 r. , złożony w siedzibie organie pierwszej instancji w dniu 24 czerwca 2014 r.) jest poza kontrolą Sądu w niniejszej sprawie. Nie jest możliwe też dokonanie przez Sąd w niniejszym postępowaniu kontroli decyzji Prezydenta Miasta z dnia 27 października 1994 r., albowiem kontrola taka nie mieści się w granicach niniejszej sprawy ( art. 134 § 1 p.p.s.a.).