III FSK 546/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Wojciech Stachurski, po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej L.K. i W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 1 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Go 175/18 w sprawie ze skargi L.K. i W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 26 stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) odstępuje od zasądzenia od L. K. i W.K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Go 175/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę L.K., W. K.na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 26 stycznia 2018 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Od powyższego wyroku skarżący wnieśli skargę kasacyjną zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik art. 56 u.p.e.a. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm.) dalej w skrócie "u.p.e.a." w związku z art. 35 u.p.e.a. poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego w związku z zaistnieniem przesłanek wskazanych w art. 33 u.p.e.a., choć zdaniem Skarżących postępowanie to powinno zostać umorzone na mocy art. 59 u.p.e.a. Mając powyższe autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się wokół problemu, czy zasadnie postanowieniem z dnia 26 stycznia 2018 r. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z 23 listopada 2017 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 u.p.e.a. wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu. Organ egzekucyjny w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie może dokonywać nowych czynności egzekucyjnych. Jeżeli w sytuacji, o której mowa w komentowanym przepisie, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego lub wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności zostało wyekspediowane przez organ egzekucyjny przed wniesieniem zarzutu przez zobowiązanego, ale zostało doręczone zobowiązanemu lub dłużnikowi zajętej wierzytelności po wniesieniu zarzutu, to skutki zajęcia powstaną w trakcie zawieszenia postępowania. Będzie wówczas konieczne uchylenie zajęcia jako czynności niedopuszczalnej, bo dokonanej podczas zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z ww. przepisem zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Z kolei zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27. Celem regulacji art. 35 § 1 u.p.e.a. jest tymczasowe zaniechanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. Regulacja powyższa ma na celu tymczasową ochronę dłużnika, który wniósł w trybie ustawy egzekucyjnej zarzuty, które mogą okazać się zasadne. Przy czym zwrot "zawiesza" oznacza, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego następuje z mocy samego prawa, a nie w następstwie podjęcia przez organ egzekucyjny określonego rozstrzygnięcia. Zarówno zawieszenie postępowania, jak i podjęcie następuje z mocy prawa. Konsekwencją skutku prawnego występującego z mocy prawa jest brak podstaw do wydawania postanowień stwierdzających zarówno wystąpienie tego skutku, jak i jego ustąpienie. Zauważyć także należy, że postępowanie w sprawie zarzutu egzekucyjnego, o którym mowa w art. 33-35 u.p.e.a., jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu nie dotyczy zatem sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionujący dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego (zob. art. 33 § 1 u.p.e.a.). Ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym (por. art. 29 § 1 u.p.e.a.). Przenosząc powyższe teoretyczne rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy uznać, że słusznie uznał sąd pierwszej instancji, iż organy podatkowe prawidłowo zawiesiły postępowanie po wniesieniu zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Jak bowiem zauważono, z treści pisma Skarżących z 20 listopada 2017 r. wynika, iż podnieśli w nim zarzut zbyt uciążliwego środka oraz zarzut niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego, a także zarzut dotyczący braku wymagalności obowiązku z uwagi na złożony wniosek umorzenie zaległości. Podstawą dla nich jest art. 33 § 1 pkt 2 i pkt 6 u.p.e.a., które zawarte są w katalogu zarzutów, których jak wcześniej wskazano wniesienie powoduje zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. Zgodnie zaś z treścią powołanego w skardze art. 59 § 1 u.p.e.a. na podstawie, którego w ocenie skarżących należało umorzyć postępowanie egzekucyjne postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego; niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym; niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27; śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany ze zobowiązanym lub nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego; gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel; gdy odrębne ustawy tak stanowią. Umorzenie postępowania egzekucyjnego jest konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie to nie może być prowadzone i że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają trwały, a nie przejściowy charakter. Do umorzenia postępowania egzekucyjnego może dojść również wskutek oceny, że egzekucja należności pieniężnej nie będzie celowa, gdyż koszty egzekucji byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania. Katalog przesłanek, których zaistnienie skutkuje umorzeniem postępowania egzekucyjnego nie obejmuje swoim zakresem wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Zatem prawidłowo uznał WSA w Gorzowie Wielkopolskim, że organy zarówno egzekucyjny jak i organ nadzoru zasadnie przyjęły, iż wniesienie zarzutów skutkowało zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. Z tych przyczyn na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną należało oddalić. Sędzia NSA Krzysztof Winiarski Sędzia NSA Dominik Gajewski Sędzia NSA Wojciech Stachurski