II OZ 795/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2844/17 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi W. P. na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia naruszenia praw pacjenta do świadczeń zdrowotnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i umorzyć postępowanie z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 czerwca 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2844/17 odrzucił wniosek W. P. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia naruszenia praw pacjenta do świadczeń zdrowotnych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że W. P. pismem z dnia 25 listopada 2017 r. (data nadania: 27 listopada 2017 r.) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] sierpnia 2017 r., doręczone skarżącemu 22 sierpnia 2017 r. Pismem z dnia 30 grudnia 2017 r., nadanym w tym samym dniu, skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zarządzeniem z dnia 7 marca 2018 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do wskazania, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu do złożenia skargi, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia wniosku. W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik wskazał, że możliwą datą ustania przyczyny uchybienia terminu do złożenia skargi był 30 grudnia 2017 r., tj. dzień, w którym skarżący sporządził i nadał wniosek o przywrócenie terminu. Sąd wskazał, że jak wynika z akt sprawy o złożeniu skargi po upływie ustawowego terminu skarżący dowiedział się 22 grudnia 2017 r., a więc w dniu otrzymania odpisu odpowiedzi na skargę, w której organ wniósł o jej odrzucenie. Do wskazanej w niej informacji skarżący odniósł się wprost we wniosku z dnia 30 grudnia 2017 r. Sąd nie uznał więc za wiarygodne stanowisko strony, że przyczyna uchybienia terminu ustała 30 grudnia 2017 r., tj. w dacie sporządzenia wniosku. Sąd zaznaczył, że pełnomocnik nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dowodów ani jej nie uprawdopodobnił, ponadto wskazana przez niego informacja jest sprzeczna z okolicznościami sprawy wynikającymi z pism skarżącego. Konkludując Sąd stwierdził, że wniosek skarżącego z dnia 30 grudnia 2017 r. został złożony z uchybieniem terminu, tj. był spóźniony. Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi upłynął bezskutecznie 29 grudnia 2017 r., a skarżący złożył wniosek 30 grudnia 2017 r. Mając powyższe na względzie Sąd wniosek odrzucił na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: p.p.s.a.). W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie: 1) art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na odmowie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia skargi w sytuacji, gdy zasadnym było – z uwagi na szczególne okoliczności, których doświadcza skarżący – przywrócenie mu terminu; 2) art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu farmacji celem ustalenia oddziaływania na skarżącego leków, które są mu przepisane, w zakresie skutków ich zażywania i ich wpływu na możliwości samodzielnego działania skarżącego, o co wnosił w piśmie procesowym z dnia 19 marca 2018 r. – mimo konieczności przeprowadzenia tego dowodu. W uzasadnieniu zażalenia strona podtrzymała twierdzenia zawarte w piśmie procesowym z dnia 19 marca 2018 r. Wskazano, że skarżący w dalszym ciągu – podobnie jak w okresie wnoszenia osobiście skargi – jest poddany działaniu leków wymienionych w ww. piśmie. Strona nie zgodziła się z oceną Sądu, że skarżący dowiedział się o złożeniu skargi po upływie ustawowego terminu do jej złożenia. Podniesiono, że skarżący nie został w tym zakresie przesłuchany przez biegłego psychologa, który mógłby ocenić jego zdolność postrzegania i oceny rzeczywistości w kontekście zażywanych przez niego lekarstw, których działanie opisano w piśmie z dnia 19 marca 2018 r. Autor zażalenia wskazał, że Sąd mógł postanowić o przeprowadzeniu tego dowodu z urzędu, w myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, jednakże z innych przyczyn aniżeli wskazane w zażaleniu, które to przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę z urzędu niezależnie od zarzutów zażalenia. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Analiza art. 86 § 1 i 2 p.p.s.a. wskazuje, że dla uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu niezbędne jest spełnienie kilku przesłanek pozytywnych: – niedokonanie czynności w terminie, – złożenie wniosku o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, – dokonanie czynności, której strona nie dokonała w terminie, – brak winy po stronie wnioskodawcy. Podstawowym warunkiem dla skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności jest zatem stwierdzenie, że wnioskodawca uchybił terminowi do jej dokonania. Pomiędzy wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi a zachowaniem terminu do jej wniesienia istnieje ścisły związek, gdyż w razie stwierdzenia, że skarga jest wniesiona z zachowaniem terminu, prowadzenie postępowania i orzekanie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 841/04; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczność ta w niniejszej sprawie nie została natomiast w sposób należyty zbadana przez Sąd pierwszej instancji. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy zaskarżone rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] sierpnia 2017 r. doręczono skarżącemu 22 sierpnia 2017 r., zatem ustawowy termin na wniesienie skargi upływał z dniem 21 września 2017 r. Sąd pierwszej instancji przyjął, że W. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. rozstrzygnięcie pismem z dnia 25 listopada 2017 r., nadanym w placówce pocztowej 27 listopada 2017 r., co niewątpliwie nastąpiło po upływie terminu wskazanego w art. 53 § 1 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy kwestia dochowania terminu do wniesienia skargi wymagała bardziej wnikliwej oceny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia, do czego Sąd odwołał się w zaskarżonym postanowieniu w kontekście daty dowiedzenia się skarżącego o uchybieniu tego terminu. Zauważyć jednak należy, że w piśmie tym organ wskazał również, że po doręczeniu skarżącemu rozstrzygnięcia z dnia [...] sierpnia 2017 r. pismem z dnia 18 września 2017 r. (błędnie określanym przez organ jako pismo z dnia 19 września 2017 r.) wniósł on o zmianę lub zmniejszenie zaordynowanych leków: [...] i [...] (tj. powtórzył żądanie, którego dotyczyło skarżone rozstrzygnięcie). Dalej organ podkreślił, że ww. pismo zostało złożone z dochowaniem terminu do wniesienia skargi na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta. Wobec powyższego organ wezwał skarżącego do sprecyzowania, w terminie 7 dni, czy pismo z dnia 18 września 2017 r. należy traktować jako skargę na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta. Dopiero 29 listopada 2017 r. wpłynęło do organu pismo skarżącego, nadane 27 listopada 2017 r., stanowiące skargę na rozstrzygnięcie z dnia [...] sierpnia 2017 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sytuacji, gdy organ miał uzasadnione wątpliwości co do charakteru pisma z dnia 18 września 2017 r., to nawet pomimo braku odpowiedzi na wezwanie do doprecyzowania pisma należało je przesłać do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jako skargę, zważywszy na złożenie pisma z zachowaniem terminu na dokonanie tej czynności. Ostateczna kwalifikacja charakteru pisma powinna należeć do Sądu, który w razie powzięcia wątpliwości może sam wezwać wnoszącego do wiążącego sprecyzowania treści i charakteru pisma. Zauważyć należy, że w wezwaniu z dnia 27 września 2017 r. organ zakreślił skarżącemu siedmiodniowy termin do doprecyzowania, czy pismo z dnia 18 września 2017 r. należy traktować jako skargę do sądu, wskazując, że jeśli tak – organ przekaże akta do Sądu, jeśli zaś nie lub nie udzieli on odpowiedzi na wezwanie – pismo dołączone zostanie do akt sprawy bez podejmowania dalszych kroków. Wskazując w podstawie prawnej wezwania art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) organ wykazał się jednak pewną niekonsekwencją, bowiem mimo upływu zakreślonego terminu na udzielenie odpowiedzi nie zastosował rygoru określonego w tym przepisie, tj. nie podjął czynności materialno-technicznej pozostawienia podania bez rozpoznania, o której należało zawiadomić pisemnie skarżącego. Uchybienie organu w opisanym wyżej zakresie nie powinno wywoływać dla skarżącego negatywnych konsekwencji procesowych, w szczególności ograniczać jego prawa do sądu poprzez pozbawienie możliwości wypowiedzenia się Sądu co do charakteru pisma z dnia 18 września 2017 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak udzielenia przez skarżącego odpowiedzi na wezwanie organu z dnia 27 września 2017 r. nie może być dla Sądu wiążący w tym zakresie. W okolicznościach niniejszej sprawy powstałe wątpliwości co do charakteru pisma z dnia 18 września 2017 r. należało rozstrzygnąć na korzyść strony skarżącej. Mając na uwadze złożenie pisma z dnia 18 września 2017 r. z zachowaniem terminu do wniesienia skargi, treść tego pisma – odnoszącą się w sposób bezpośredni do przedmiotu rozstrzygnięcia z dnia [...] sierpnia 2017 r., jak i pewną nieporadność strony w precyzyjnym nazwaniu pisma procesowego, pismo z dnia 18 września 2017 r. należało potraktować jako skargę na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] sierpnia 2017 r., zaś pismo z dnia 25 listopada 2017 r. jako jej uzupełnienie. W konsekwencji powyższego skoro skarga została wniesiona z zachowaniem terminu, to wniosek skarżącego o przywrócenie tego terminu był bezprzedmiotowy, a postępowanie wszczęte na skutek jego wniesienia należało umorzyć. Na koniec wskazać należy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, że nadając dalszy bieg skardze konieczne jest uzupełnienie akt sądowych o oryginał pisma W. P. z dnia 18 września 2017 r. wraz z kopertą, w której pismo zostało nadane, bowiem obecnie pismo to znajduje się jedynie w aktach administracyjnych sprawy i to w kopii niepoświadczonej za zgodność z oryginałem. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 i art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.