I SA/Ol 242/18
WyrokWSA w Olsztynie2018-08-07
Skład orzekający: Przemysław Krzykowski, Ryszard Maliszewski, Jolanta Strumiłło
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nałożenie kary porządkowej na pełnomocnika beneficjenta dotacji jest zasadne w sytuacji, gdy pełnomocnik odmawia udostępnienia dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia audytu, kwestionując legalność samego audytu wobec osoby fizycznej prowadzącej niepubliczne przedszkole?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nałożenie kary porządkowej na pełnomocnika beneficjenta było zasadne. Pełnomocnik bezzasadnie odmówił udostępnienia dokumentów, ponieważ audyt gospodarowania środkami publicznymi otrzymanymi w formie dotacji przez osobę fizyczną prowadzącą niepubliczne przedszkole jest dopuszczalny na podstawie przepisów ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. Dotacje te, mimo przekazania beneficjentowi, nadal stanowią środki publiczne podlegające kontroli.Stan faktyczny
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nałożył karę porządkową na pełnomocnika beneficjenta dotacji za niezastosowanie się do wezwania w celu udostępnienia dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia audytu gospodarowania środkami publicznymi otrzymanymi w formie dotacji. Pełnomocnik kwestionował legalność audytu wobec osoby fizycznej prowadzącej niepubliczne przedszkole. Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor utrzymał karę w mocy. Pełnomocnik wniósł skargę do WSA, domagając się uchylenia postanowień i zwrotu kosztów, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, Konstytucji RP oraz ustawy o KAS.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie nałożenia kary porządkowej oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" nr "[...]",
wydanym na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 221 § 1 i art. 239 ustawy
z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017r., poz. 201 ze zm., dalej
O.p.), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia
P. J. (dalej skarżący, pełnomocnik beneficjenta, pełnomocnik) na
własne postanowienie z dnia "[...]" nr "[...]"
o nałożeniu kary porządkowej w kwocie 2.000 zł za niezastosowanie się do wezwania
w celu udostępnienia dokumentów - utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne
rozstrzygnięcie.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej również DIAS, organ
podatkowy) wydał w dniu 24.08.2017r. upoważnienie do przeprowadzenia audytu
wobec J. J. (dalej beneficjent, osoba audytowana), w zakresie oceny
gospodarowania środkami publicznymi otrzymanymi w formie dotacji z Urzędu Miasta
w "[...]" na 2014r., doręczone w dniu 25.08.2017r. (karta nr 1 akt organu).
Jednocześnie w dniu wszczęcia audytu doręczono osobie audytowanej pismo z dnia
25.08.2017r. wzywające do udostępnienia w zakresie przedmiotowego audytu pełnej
dokumentacji finansowo - księgowej, szczegółowo wymienionej w piśmie, zarówno
inicjującej otrzymanie dotacji, jak i umożliwiającej zweryfikowanie prawidłowości jej
wykonania, wyznaczając 14 dni na jej dostarczenie (k. 2). Wezwano do przedłożenia
m.in.: dokumentów założycielskich i organizacyjnych, zawartych umów, wniosków
o udzielenie dotacji oraz rozliczeń otrzymanej dotacji, historii rachunku bankowego
wskazanego do rozliczania dotacji, dokumentacji przebiegu nauczania.
Dokumenty jednak nie zostały udostępnione. Natomiast w dniu 11.09.2017r.
złożono pełnomocnictwo szczególne do reprezentowania beneficjenta, upoważniające
skarżącego do działania w sprawie audytu w zakresie oceny gospodarowania środkami
publicznymi otrzymanymi w formie dotacji z Urzędu Miasta w "[...]" na 2014r.
Również w dniu 11.09.2017r. wpłynęło pismo skarżącego w związku z ww. wezwaniem
do dostarczenia dokumentów z 25.08.2017r., w którym zwrócono się m.in. o wskazanie
podstawy prawnej, w oparciu o którą ma być prowadzony audyt.
Po udzieleniu odpowiedzi w piśmie z dnia 15.09.2017r. organ wezwał w dniu
19.09.2017r. pełnomocnika do udostępnienia / dostarczenia w terminie 3 dni od dnia
otrzymania wezwania dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia audytu. Pismem
z 25.09.2017r. skarżący poinformował, że w piśmie z 11.09.2017r. zwrócił się o wskazanie podstawy prawnej, w oparciu o którą audyt ma być prowadzony oraz
badana będzie celowość wykorzystania środków zaliczanych do dochodów własnych
i subwencji ogólnej jednostki samorządu terytorialnego. Dokumenty nadal jednak nie
zostały udostępnione.
Pismem z dnia 11.10.2017r. po raz kolejny wezwano pełnomocnika do
udostępnienia dokumentów z pouczeniem, że niezastosowanie się do wezwania może
spowodować nałożenie kary porządkowej w myśl art. 262 § 1 pkt 2a ustawy O.p.
Wezwanie odebrane 02.11.2017r. pozostało bez odpowiedzi.
Postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Administracji
Skarbowej, działając na podstawie art. 262 § 1 pkt 2a i § 5 oraz art. 263 § 1 O.p. nałożył na pełnomocnika beneficjenta karę porządkową w kwocie 2.000 zł.
W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik wskazał, że wydane
rozstrzygnięcie jest formą niesprawiedliwego ukarania pełnomocnika za jego działanie
w granicach prawa. Zaznaczył m.in., że prowadzenie audytu u osoby fizycznej jest
niedopuszczalne. Odpowiedzi uzyskane od organu o zasadność i umocowanie prawne
do przeprowadzenia audytu są lakoniczne i nie wyczerpują zadanych pytań. Natomiast
audytowanie osób fizycznych prowadzących przedszkola w zakresie gospodarowania
środkami z dotacji oświatowej jest niedopuszczalne.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w uzasadnieniu ww. postanowienia z dnia
"[...]" wskazał, że zgodnie z art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej strona,
pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu
podatkowego bezzasadnie odmówili okazania lub nie przedstawili w wyznaczonym
terminie dokumentów, których obowiązek posiadania wynika z przepisów prawa, ksiąg
podatkowych, dowodów księgowych będących podstawą zapisów w tych księgach,
mogą zostać ukarani karą porządkową do 2.800 zł.
Wobec wymogu prawidłowego wezwania adresata, w przedmiotowej sprawie
DIAS wystosował do skarżącego dwa wezwania, które zostały skutecznie doręczone.
W wezwaniach jasno określono dokonania jakich czynności organ oczekuje od
pełnomocnika oraz zawarto pouczenie, mówiące o konsekwencjach niezastosowania
się do wezwania.
Odpowiadając na wezwania skarżący nie przedstawił jednak żądanych
dokumentów. Twierdził natomiast, że organ nie ma podstaw prawnych do
przeprowadzenia przedmiotowego audytu. Takie działania należało zakwalifikować jako bezzasadne odmowy wykonania wezwań.
Organ stwierdził, że skarżący występując jako pełnomocnik winien być świadomy
jaka spoczywa na nim odpowiedzialność w trakcie reprezentowania osoby audytowanej.
Pełnomocnik posiadając wiedzę o prowadzonym audycie i wielokrotnie wskazywanej
przez organ potrzebie przedstawienia dokumentacji lekceważy i ignoruje działania
organu, czym umyślnie utrudnia prowadzenie audytu.
Z kolei ustalając wysokość kary porządkowej organ uwzględnił sytuację
materialną pełnomocnika, zweryfikowaną na podstawie danych wynikających ze
złożonego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) PIT-36L w roku podatkowym 2016, i wymierzył karę w kwocie, która nie stanowi obciążenia mogącego zagrażać egzystencji pełnomocnika, oraz wziął pod uwagę jej adekwatność
do stopnia zawinienia.
Organ w odniesieniu do argumentacji zażalenia wyjaśnił, że wykonuje audyt
stosownie do zapisów art. 25 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. o Krajowej
Administracji Skarbowej, w powiązaniu z art. 95 ust. 1 pkt 2-6 i art. 95 ust. 3 tej ustawy.
Odnosząc się do interpretacji skarżącego treści art. 95 ust. 1 pkt 2 organ zauważył, że
przedmiotowy audyt nie jest prowadzony w zakresie badania celowości wykorzystania
(przeznaczenia przez gminę na określony cel) środków zaliczanych do dochodów
własnych i subwencji ogólnej jednostki samorządu terytorialnego, ponieważ to nie
gmina podlega w tym przypadku audytowi, i nie ocenia się celowości wykorzystania
przez nią tych środków. Ocenie w toku audytu podlega jedynie zgodność z prawem
wykorzystania przez beneficjenta środków dotacji oświatowej przekazanych przez
gminę już na określony cel, a nie zaś sam cel (celowość) ich przekazania /
wykorzystania przez gminę. Zgodnie z obowiązującym w okresie objętym audytem art.
90 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U z 2004r. nr 256,
poz. 2572 ze zm.) niepubliczne przedszkola, w tym specjalne, szkoły podstawowe
i gimnazja, w tym z oddziałami integracyjnymi, z wyjątkiem szkół podstawowych
specjalnych i gimnazjów specjalnych oraz szkół podstawowych artystycznych,
otrzymują dotacje z budżetu gminy. Właśnie gospodarowanie środkami dotacji przez
osobę audytowaną jest przedmiotem prowadzonego audytu, nie zaś celowość
wykorzystania subwencji ogólnej przez Gminę.
Natomiast katalog podmiotów podlegających audytowi zawiera art. 95 ust. 4
ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, którego pkt 2 stanowi, że, audytowi
podlegają podmioty i jednostki organizacyjne wydatkujące, przekazujące i otrzymujące
środki publiczne. Przepis ten w żadnej mierze nie wyłącza możliwości audytowania
osób fizycznych.
W zakresie kwestionowanego rodzaju i zakresu żądanych dokumentów, który wg
pełnomocnika przekracza delegację ustawową, organ powołał się na art. 64 ust. 1 pkt 1,
w zw. z art. 98 pkt 1, art. 96 ust. 3 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, art. 180§ 1 O.p. Podał, że w pismach kierowanych do pełnomocnika wskazywane były
podstawowe dokumenty niezbędne do przeprowadzenia audytu. Nie jest możliwe
dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny zgodności z prawem wykorzystania środków
dotacji przekazanych przez Gminę "[...]" - bez wglądu do dokumentacji źródłowej.
Organ podkreślił, że w rozpatrywanym zażaleniu pełnomocnik w dużej mierze
odnosi się do zakończonego już audytu przeprowadzonego w zakresie oceny
gospodarowania środkami publicznymi otrzymanymi w formie dotacji z Urzędu Miasta
w "[...]" na 2015r. Natomiast nałożona kara dotyczy wyłącznie nieudostępnienia
przez pełnomocnika dokumentów źródłowych do przeprowadzenia audytu w zakresie
oceny gospodarowania środkami publicznymi otrzymanymi w formie dotacji z Urzędu
Miasta w "[...]" na 2014r.
Przytoczone w rozpatrywanym zażaleniu zarzuty były już ponadto wielokrotnie
formułowane przez pełnomocnika w przeprowadzonym audycie za 2015r., a organ
wielokrotnie i wyczerpująco do nich się ustosunkowywał.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł
o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia wydanego
w pierwszej instancji, a także zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania,
według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie:
- art. 262 § 1 pkt 2a O.p. w zw. z art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o KAS poprzez ich
zastosowanie i błędną wykładnię oraz art. 7 Konstytucji RP, art. 120 i art. 121 O.p.
poprzez jego niezastosowanie, polegające na wystosowaniu do pełnomocnika
beneficjenta bezprawnego wezwania do udostępnienia dokumentacji dla celów audytu,
którego prowadzenie wobec osoby audytowanej jest prawnie niedopuszczalne
i w konsekwencji naruszenie konstytucyjnej zasady działania organów władzy
publicznej na podstawie i w granicach prawa, skutkujące bezprawnym nałożeniem na
pełnomocnika kary porządkowej,
- art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez jego zastosowanie oraz art. 233 § 1 pkt 2b O.p.
poprzez jego niezastosowanie, polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia
wydanego w pierwszej instancji pomimo, że zachodziły podstawy do jego uchylenia,
- art. 187 § 1 i art. 190 w zw. z art. 235 O.p. poprzez dokonanie oceny całości materiału
dowodowego sprawy z pominięciem wymogu wszechstronności, dokonanie oceny contra legem, a w konsekwencji dokonanie błędnego ustalenia, iż nałożenie na pełnomocnika kary porządkowej jest zgodne z prawem, a postanowienie wydane w
pierwszej instancji - prawidłowe.
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że od początku stoi na stanowisku, iż
prowadzenie audytu wobec osoby fizycznej, spoza sektora finansów publicznych, jest
działaniem niedopuszczalnym w świetle obowiązujących przepisów prawa. Organ
lakonicznie zbywał i ignorował jego zapytania.
Podał, że dotację otrzymuje przedszkole, a nie osoba je prowadząca, wynika to
z przepisu art. 90 ust. 2b ustawy o systemie oświaty.
Powołał się na wyrok Sądu Okręgowego w "[...]" Wydział Gospodarczy
z dnia 04.11.2015r. sygn. akt "[...]", z powództwa beneficjenta przeciwko spółce
prawa handlowego. Sąd orzekł w uzasadnieniu, że "z chwilą gdy powódka otrzymała
dotację od jednostki samorządu terytorialnego kwota ta przestała być dotacją".
Powyższe stanowisko skarżący uznaje za wiążące dla beneficjenta.
Ponadto podał, że analizując przepisy dotyczące dotacji oraz określające katalog
środków publicznych, Główna Komisja Orzekająca (GKO) uznała, że wydatkowanie
środków publicznych na rzecz podmiotu spoza sektora finansów publicznych powoduje,
iż tracą one "status publiczności" (orzeczenie GKO z 14.09.2006r. nr DF/GKO-4900-
36/49/06/965 - Główna Komisja Orzekająca w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny
Finansów Publicznych Biuletyn orzecznictwa w sprawach o naruszenie dyscypliny
finansów publicznych Nr 1/2007, str. 30, http://www.e-
clo.gov.pl/documents/764034/1002135/Biuletyn_1_2007 .pdf)
Z kolei literatura przedmiotu wskazuje, że wynikiem audytu jest ocena. Zatem
zdaniem skarżącego audyt sam w sobie nie stanowi kontroli, ma natomiast służyć
kierownikowi jednostki do podjęcia decyzji pod kątem usprawnienia pracy tejże
jednostki. Art. 1 pkt 12 ustawy o finansach publicznych określa, że zasady kontroli
zarządczej i audytu wewnętrznego oraz koordynacja kontroli zarządczej i audytu
wewnętrznego prowadzona jest w jednostkach sektora finansów publicznych. Jednak
ani beneficjent, jako osoba fizyczna, ani prowadzone przez nią przedszkole nie zalicza
się do sektora finansów publicznych. Zgodnie z definicją audytu zawartą w ustawie
o finansach publicznych oraz literaturze przedmiotu, audyt jest niezależną oceną danej
organizacji, systemu, procesu, projektu lub produktu. Współcześnie audyt
przeprowadzany jest w sposób ukierunkowany na usprawnienie organizacji! a nie na
wskazanie nieprawidłowości. Badanie rozpoczyna się od analizy ryzyka, a podstawą
badania są systemy kontroli. W przedszkolu niepublicznym prowadzonym przez osobę
fizyczną nie stosuje się procedur związanych z kontrolą zarządczą. Dodatkowo – aby móc wykonać audyt, zgodnie z zapisami zawartymi w ustawie o finansach publicznych,
musi być sporządzone przez jednostkę sprawozdanie finansowe z wykonania budżetu.
Przedszkole prowadzone przez osobę fizyczną takiego sprawozdania nie sporządza.
Natomiast prowadzone przedszkole nie zalicza się do żadnego z wymienionych
w art. 274 ustawy o finansach publicznych podmiotów. Dlatego też w przedszkolu
niepublicznym prowadzonym przez osobę inną niż jednostka samorządu terytorialnego,
nie może być prowadzony audyt. Ustawa o finansach publicznych daje prawo
dotowania jednostek oświatowych prowadzonych przez osoby inne niż jednostka
samorządu terytorialnego, ale nie daje prawa audytowania jednostek spoza sektora
finansów publicznych.
Powołując się na art. 90 ustawy o systemie oświaty skarżący podał, że organ
stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania i rozliczania
dotacji oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystywania,
uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które
powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i rozliczeniu jej wykorzystania,
oraz termin i sposób rozliczenia dotacji. Uchwała dotacyjna jest badana w trybie
nadzorczym przez regionalne izby obrachunkowe (art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy
o Regionalnych Izbach Obrachunkowych).
W związku z powyższym za zasadne pełnomocnik uznał zadanie pytania, czy
audyt może być prowadzony wobec osoby fizycznej, prowadzącej niepubliczne
przedszkole, otrzymujące dotację podmiotową na podstawie art. 90 ust. 2b ustawy
o systemie oświaty?
Dodatkowo zauważył, że imiennie wymienione przez skarżącego osoby
wyznaczone do przeprowadzenia audytu nie są kompetentne do prowadzenia
czynności z tego zakresu, nie spełniają bowiem standardów wyszczególnionych
w Komunikacie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 12 grudnia 2016r. w sprawie
standardów audytu wewnętrznego dla jednostek sektora finansów publicznych (Dz. Urz.
Min. Roz. i Fin. z 2016r., poz. 28).
Końcowo podkreślił, że organ żądał wielu dokumentów, w których posiadaniu już
jest m.in. dokumenty założycielskie, i organizacyjne, kserokopie zawartych umów,
zatwierdzenia rozliczenia dotacji dokonanej przez Prezydenta "[...]". Natomiast
część żądanych dokumentów zdecydowanie wykracza poza ramy audytu, jak chociażby
żądanie pełnej historii rachunku bankowego. Dokumentacja przebiegu nauczania
również nie dotyczy tematyki audytu. Dlatego niezrozumiałe jest dla skarżącego formułowanie wezwań i ponowne żądanie dokumentów, które DIAS posiada już
w związku z przeprowadzonym audytem za 2015r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje
dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podniósł, że skarżący kwestionując kompetencje
pracowników organu do prowadzenia audytu zignorował kwestię wieloletniego
doświadczenia kontrolnego pracowników w kontroli skarbowej. Przy czym podkreślono,
że nie mają w tym zakresie zastosowania przepisy ustawy o finansach publicznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na
posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia
15 sierpnia 2015r. brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r. poz. 1302)
zwanej dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana
w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane
w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące
postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz
postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które
służy zażalenie.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów
administracyjnych (Dz. U. z 2017r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują
wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod
względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest
zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa
materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa
procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej
przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może
nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy
ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym
w art. 145 § 1 p.p.s.a. - tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub
naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy nadto wskazać, iż w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną
podstawą prawną.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem rozpoznania jest nałożenie kary
porządkowej. Spór sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy pełnomocnik bezzasadnie odmówił okazania lub nie przedstawił w wyznaczonym terminie dokumentów, których
obowiązek posiadania wynika z przepisów prawa, ksiąg podatkowych, dowodów
księgowych będących podstawą zapisów w tych księgach. Pełnomocnik J.
J. prowadzącej prywatne przedszkole kwestionował legalność prowadzenia
przez pracowników Izby Administracji Skarbowej audytu.
Audyt był prowadzony przez pracowników na podstawie upoważnienia Dyrektora
Izby Administracji Skarbowej. Zakres audytu dotyczył oceny gospodarowania środkami
publicznymi otrzymanymi w formie dotacji z urzędu miasta "[...]" na rok 2014.
Sąd nie podziela zarzutów skargi. Kwestia dotacji oświatowych jest regulowana
w art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U.
z 2013r., poz. 885 ze zm.), a także art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z
2015r., poz. 2156). Według art. 252 ust.1 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki
samorządu terytorialnego:1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) pobrane
nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi z budżetu wraz z
odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w terminie 15 dni od
dnia stwierdzenia okoliczności , o których mowa w pkt 1 lub pkt 2, przy czym, jak
stanowi ust. 6 pkt 1 i 2, w przypadku dotacji wykorzystanych niezgodnie z
przeznaczeniem- odsetki nalicza się począwszy od dnia przekazania dotacji z budżetu
j.s.t.
Finanse publiczne obejmują procesy związane z gromadzeniem środków
publicznych oraz ich rozdysponowywaniem (art. 3 pkt 1 u.f.p.), środkami publicznymi są
m.in. dochody publiczne (art. 5 ust. 1 pkt 1 u.f.p.), w katalogu których mieszczą się m.in.
daniny publiczne, do tych zaś zalicza się w pierwszej kolejności podatki (art. 5 ust. 2 pkt 1 u.f.p.).
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem jest wymierzenie kary porządkowej. Strona skarżąca kwestionuje zakres przedmiotowy i podmiotowy audytu. W
konsekwencji legalność postepowania Organu, który wymierzył grzywnę. Okoliczności
faktyczne są bezsporne.
Spór dotyczy możliwości prowadzenia audytu przez organ podatkowy w stosunku do osoby fizycznej, prowadzącej przedszkole prywatne, które korzysta z
dotacji pochodzących z budżetu państwa. Były one wypłacane przez Gminę "[...]".
Organ wskazał, że zgodnie z art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej strona, pełnomocnik
strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego
bezzasadnie odmówili okazania lub nie przedstawili w wyznaczonym terminie
dokumentów, których obowiązek posiadania wynika z przepisów prawa, ksiąg podatkowych, dowodów księgowych będących podstawą zapisów w tych księgach,
mogą zostać ukarani karą porządkową do 2.800 zł.
Wobec wymogu prawidłowego wezwania adresata, w przedmiotowej prawie
DIAS wystosował do skarżącego dwa wezwania, które zostały skutecznie doręczone.
W wezwaniach jasno określono dokonania jakich czynności organ oczekuje od
pełnomocnika oraz zawarto pouczenie, mówiące o konsekwencjach niezastosowania
się do wezwania.
Stosownie do treści na art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o KAS (Dz.U.2018.508 t.j. ) audyt
obejmuje ocenę: gospodarowania środkami publicznymi innymi niż określone w pkt 1, z
wyłączeniem badania celowości wykorzystania środków zaliczanych do dochodów
własnych i subwencji ogólnej jednostki samorządu terytorialnego.
W konsekwencji należy uznać, że pełnomocnik bezpodstawnie odmówił okazania
żądanych dokumentów.
Przedmiotowy audyt nie jest prowadzony w zakresie badania celowości
wykorzystania (przeznaczenia przez gminę na określony cel) środków zaliczanych do
dochodów własnych i subwencji ogólnej jednostki samorządu terytorialnego, ponieważ
to nie gmina podlega w tym przypadku audytowi, i nie ocenia się celowości
wykorzystania przez nią tych środków. Ocenie w toku audytu podlega jedynie zgodność
z prawem wykorzystania przez beneficjenta środków dotacji oświatowej przekazanych
przez gminę już na określony cel, a nie zaś sam cel (celowość) ich przekazania /
wykorzystania przez gminę.
Zgodnie z obowiązującym w okresie objętym audytem art. 90 ust. 1 ustawy z
dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty niepubliczne przedszkola, w tym specjalne,
szkoły podstawowe i gimnazja, w tym z oddziałami integracyjnymi, z wyjątkiem szkół
podstawowych specjalnych i gimnazjów specjalnych oraz szkół podstawowych
artystycznych, otrzymują dotacje z budżetu gminy. Właśnie gospodarowanie środkami
dotacji przez osobę audytowaną jest przedmiotem prowadzonego audytu, nie zaś
celowość wykorzystania subwencji ogólnej przez Gminę.
Natomiast katalog podmiotów podlegających audytowi zawiera art. 95 ust. 4
ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, którego pkt 2 stanowi, że audytowi
podlegają podmioty i jednostki organizacyjne wydatkujące, przekazujące i otrzymujące
środki publiczne.
W konsekwencji Sąd nie podzielił zarzutów skargi w przedmiocie naruszenia
art. 262 § 1 pkt 2a O.p. w zw. z art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o KAS poprzez ich
zastosowanie i błędną wykładnię oraz art. 7 Konstytucji RP, art. 120 i art. 121 O.p. poprzez jego niezastosowanie. Sąd nie podzielił bowiem stanowiska skarżącego, że
pełnomocnik beneficjenta był bezprawnie wezwany do udostępnienia dokumentacji dla
celów audytu. Z przyczyn podanych wcześniej należy wskazać, że prowadzenie audytu
było prawnie dopuszczalne. W rezultacie Organ nie naruszył konstytucyjnej zasady
działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa. Istniały zatem
podstawy faktyczne i prawne do nałożenia na pełnomocnika kary porządkowej.
Sąd nie podzielił także zarzutu naruszenia art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez jego
zastosowanie oraz art. 233 § 1 pkt 2b O.p. poprzez jego niezastosowanie, polegające
na utrzymaniu w mocy postanowienia wydanego w pierwszej instancji pomimo, że
zachodziły podstawy do jego uchylenia, art. 187 § 1 i art. 190 w zw. z art. 235 O.p.
poprzez dokonanie oceny całości materiału dowodowego sprawy z pominięciem
wymogu wszechstronności, dokonanie oceny contra legem, a w konsekwencji
dokonanie błędnego ustalenia, iż nałożenie na pełnomocnika kary porządkowej jest
zgodne z prawem, a postanowienie wydane w pierwszej instancji - prawidłowe.
Zarzuty skarżącego pozostają w oderwaniu od stanu prawnego wynikającego z
przedstawionych przepisów prawnych. Finanse publiczne obejmują procesy związane z
gromadzeniem środków publicznych oraz ich rozdysponowywaniem (art. 3 pkt 1 u.f.p.).
A zatem dotacje mogą być przedmiotem audytu. Są one rozdzielane z Budżetu
Państwa przez j.s.t.. Organ podatkowy wydał w dniu 24.08.2017r. upoważnienie do
przeprowadzenia audytu wobec J. J. w zakresie oceny
gospodarowania środkami publicznymi otrzymanymi w formie dotacji z Urzędu Miasta
w "[...]" na 2014r. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że po przekazaniu dotacje
tracą swój status środków publicznych. Tracą one taki charakter po ich rozliczeniu.
Zgodnie z treścią art. 252 ust. 1 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu
terytorialnego: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) pobrane nienależnie
lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi. Zasadne było zatem
przeprowadzenie audytu. Bezprawnie pełnomocnik beneficjenta uchylił się od
przedstawienia żądanych dokumentów.
A zatem istniały przesłanki faktyczne i prawne do wymierzenia mu kary porządkowej.
Po myśli art. 151 p.p.s.a. skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło