II SA/Gl 976/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2018 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie udostępnienia nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...], 2) zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwustu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Po rozpoznaniu wniosku [A] S.A. Oddział w B., decyzją z dnia [...] r. Starosta B. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie wydania, na podstawie art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, decyzji zobowiązującej M. D. i A. D. do udostępnienia nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej B. obręb [...], oznaczonej nr 1 o powierzchni 0,8280ha oraz nr 2 o powierzchni 3,2124ha, celem wykonania czynności związanych z remontem linii elektroenergetycznej 110kV relacji [...] - C.. W motywach decyzji organ podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że decyzją Wiceprezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...] Zakład Energetyczny w B. otrzymał zezwolenia na wejście w teren celem remontu linii 110kV [...]- C. na nieruchomości nr 3, 1, 4 stanowiącej własność M. D. i A. D. Wobec powyższego organ uznał, iż brak jest podstaw do wydania nowej decyzji zobowiązującej do udostępnienia wymienionej powyżej nieruchomości położnej w B. obręb [...] w oparciu o przepis art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Uznając, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe, na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, orzekł jak w sentencji. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli zobowiązani - M. D. i A. D. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: art. 7 w związku art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz zasady oficjalności postępowania administracyjnego, tj. zaniechanie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz nieprawidłową ocenę skutków, jakie wywarła decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. poprzez przyjęcie, iż decyzja ta przyznała przedsiębiorcy przesyłowemu stałe uprawnienia do dokonywania remontów linii [...] - C. oraz naruszenie prawa materialnego tj. art. 35 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez błędną jego wykładnię, tj. uznanie, iż na podstawie tego przepisu organ mógł zezwolić na stałe, nieograniczone żadnym terminem zezwolenie na zajęcie nieruchomości w związku z przyszłymi remontami linii elektroenergetycznej na nieruchomości skarżących. Uwzględniając powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu rozwijając postawione zarzuty podkreślili, że w doktrynie i judykaturze powszechnie przyjmowało się, iż na podstawie przepisu art. 35 wymienionej powyżej ustawy przedsiębiorca przesyłowy uzyskiwał trwałe uprawnienie do ingerowania w prawo własności, tj. prawo zajęcia nieruchomości w celu budowy urządzeń przesyłowych, prawo posadowienia tych urządzeń na stałe i prawo dostępu do tych urządzeń w celu ich konserwacji. W ocenie odwołujących zezwolenie wydane na podstawie wymienionego powyżej art. 35 inkorporowało w sobie prawo dostępu do urządzeń przesyłowych w celu ich konserwacji, ale już nie remontu, gdyż są to dwa różne pojęcia. Podkreślili, iż Staroście umknęło, iż wymieniona decyzja z 1983 r. dotyczyła remontu, a nie remontów tej linii. W ocenie odwołujących decyzję z 1983 r. należy traktować jako jednorazowy akt administracyjny rodzący jedynie skutki w odniesieniu do konkretnego remontu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Wojewoda Śląski nie uwzględnił złożonego odwołania, utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu omówił przepis art. 124b obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami, a następnie potwierdził ustalenia organu pierwszej instancji, tj. przyznał funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. zezwalającej dla Zakładu Energetycznego w B. na wejście w teren na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Na jej podstawie inwestorowi przysługuje prawo dostępu do przewodów linii, w celu wykonywania czynności związanych z ich konserwacją. Ze zgromadzonych akt wynika, że wnioskująca obecnie o wydanie decyzji w trybie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami [A] S.A. Oddział w B. jest następcą prawnym przedsiębiorstwa powołanego w decyzji z dnia [...] r., tj. Zakładu Energetycznego w B. W ocenie organu odwoławczego skutkiem wydania decyzji na podstawie art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości było ograniczenie prawa własności nieruchomości poprzez ustanowienie trwałego obowiązku znoszenia stanu ukształtowanego przebiegiem instalowanego urządzenia przesyłowego oraz znoszenie zajmowania nieruchomości przez przedstawicieli przedsiębiorstwa przesyłowego w celach konserwatorskich. Zgodnie z orzecznictwem sądowym organicznie prawa własności na podstawie tego przepisu mieści się w granicach szeroko rozumianego wywłaszczenia, co wiąże się z trwałością stanu, jaki decyzja stwarza, obejmując sobą każdoczesnego właściciela nieruchomości, której dotyczy oraz każdoczesnego przedsiębiorcę przesyłowego wstępującego w miejsce pierwotnego adresata decyzji. Przywołując wyroki Sądu Najwyższego organ odwoławczy podkreślił, że decyzja wydana na podstawie art. 35 wymienionej powyżej jest tytułem prawnym dla przedsiębiorcy do stałego korzystania z wymienionej w tej decyzji nieruchomości. W ocenie organu mając na uwadze powyższe orzecznictwo a także fakt, iż planowane prace na istniejących urządzeniach elektroenergetycznych na działkach nr 1 i nr 2 w postaci linii 110 kV relacji [...] - C. pokrywają się z pracami wynikającymi z decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r., a mają na celu przeprowadzenie remontu poprzez wymianę wyeksploatowanych izolatorów WN, zdaniem Wojewody Śląskiego nie ma konieczności wydania nowej decyzji zobowiązującej M. D. i A. D. do udostępnienia wymienionej nieruchomości w oparciu o przepis art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wobec powyższego, uznając decyzję organu pierwszej instancji za prawidłową, orzeczono jak w sentencji. Skargę na powyższą decyzję wniósł M. D. podnosząc podobnie jak w odwołaniu naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz dowolną a nie swobodną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie oraz naruszenie przepisów prawa materialnego - tj. art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez niezastosowanie go w sprawie. Uwzględniając powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzję Starosty B. i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu powtórzył argumentację zaprezentowaną w odwołaniu, dodając nadto, iż wymieniana decyzja Prezydenta Miasta B. w swej treści zawiera istotną rozbieżność, podczas gdy w jej sentencji wskazuje się, iż celem wejścia w teren jest remont linii 110kV relacji [...] - C., to w jej uzasadnieniu wskazuje, iż celem zajęcia nieruchomości jest remont linii [...] - B. Podkreślił w tym miejscu skarżący, iż przez jego nieruchomość przebieg kilka różnych linii 110kV, różnych relacji, w tym linia [...] - - C. i linia [...]- B. Powstaje więc zasadnicza wątpliwość, której linii decyzja o zezwoleniu na wejście w teren dotyczyła. W tym zakresie orzekające w sprawie organy nie przeprowadziły żadnych czynności wyjaśniających. Dodał także, że decyzja, na którą powołują się organy nie została mu nigdy doręczona, a o jej istnieniu dowiedział się dopiero w toku niniejszego postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W toku rozprawy sądowej w dniu 30 maja 2018 r. skarżący podtrzymał skargę i zawartą w niej argumentację, Doprecyzował, że na przedmiotowej nieruchomości jest pięć linii energetycznych. Pełnomocnik uczestnika postępowania [A] S.A wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił, iż nie ma wiedzy, ile linii i jakich relacji przebiega przez działki skarżącego. W piśmie procesowym z dnia 4 czerwca 2018 r. uczestnik postępowania [A] S.A przyznał, że przez działki objęte wnioskiem Spółki przebiega kilka różnych linii, a są to następujące linie energetyczne - WN [...] - [...], [...] - [...], WN [...]- C. [...], [...]- C. [...] wraz z 1 stanowiskiem słupowym oraz WN [...] - [...], [...] - [...] wszystkie o napięciu 110kV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Wniesiona skarga musiała odnieść skutek. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł bowiem do przekonania, iż zaskarżone rozstrzygnięcia wydane zostały z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, tj. art. 7, art. 77 (1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, co w rezultacie mogło doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem przepisów prawa materialnego - tj. art. 35 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 121). W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż w niniejszej sprawie [A] S.A Oddział w B. wystąpił do Starosty Powiatowego w B. z wnioskiem o udzielenie w trybie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzji zobowiązującej współwłaścicieli działek nr 1 i nr 2 położnych w obrębie [...] do ich udostępnienia celem wykonania czynności związanych z remontem linii elektroenergetycznej 110kV relacji - [...] - C. na okres 6 miesięcy. Zgodnie z tym przepisem starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego (...) do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nie wyraża na to zgody. W toku postępowania organy ustaliły, iż w stosunku do wymienionych przez [A] S.A we wniosku działek, których współwłaścicielami są M. D. i A. D. wydana została w dniu [...] r. przez Prezydenta Miasta B. decyzja, na mocy której Zakład Energetyczny w B., poprzednik prawny wnioskującej Spółki, otrzymał zezwolenie na wejście w teren celem remontu linii 110kV [...]- C. na nieruchomości oznaczonej jako działki nr 3, 1, 4, położonej w B. obręb [...]. Decyzja wydana została na podstawie art. 35 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zgodnie z tym przepisem organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogą za zezwoleniem naczelnika gminy, a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta, zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Zasadnie organy uznały, iż wydanie i funkcjonowanie takiej decyzji w obrocie prawnym zbędnym czyni ponowne rozpatrywanie sprawy o udostępnienie wymienionej nieruchomości w trybie obecnie obowiązującego przepisu art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie bowiem z orzecznictwem sądowym decyzja wydana na podstawie wymienionego powyżej art. 35 ustawy jest tytułem prawnym dla przedsiębiorcy do stałego korzystania z wymienionej w tej decyzji nieruchomości. Na mocy tej decyzji powstawał trwały obowiązek znoszenia stanu ukształtowanego przebiegiem instalowanego urządzenia przesyłowego oraz znoszenia zajmowania nieruchomości przez przedstawicieli przedsiębiorstwa przesyłowego w celach konserwatorskich. Jak podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 stycznia 2010 r. sygn.. akt III CZP 116/09 ratio legis przepisów upoważniających do wydania decyzji umożliwiającej przedsiębiorstwu przesyłowemu wstęp na cudzą nieruchomość w celu założenie, a potem eksploatacji i konserwacji urządzeń służących do przesyłu różnych postaci energii, stanowi nie tylko uprawnienie do wejścia na grunt w czasie zakładania tych urządzeń i ich konserwacji, ale możliwość realizowania zadań i celów gospodarczych, którym te urządzenia służą. Ograniczenie własności nieruchomości będzie w każdym przypadku tak długo trwało, jak długo dane urządzenie przesyłowe będzie potrzebne do celów, które spowodowały jego zainstalowanie i utrzymywanie. W niniejszej sprawie powstają jednak wątpliwości. Nie ustalono bowiem w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, iż wymieniona powyżej decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. dotyczy tej samej linii energetycznej, której remont pragnie przeprowadzić obecnie [A] S.A. We wniosku z dnia 6 kwietnia 2016r. Spółka wskazała, iż wnosi o wydanie decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości celem wykonania czynności związanych z remontem linii elektroenergetycznej 110kV relacji [...] - C.. Z kolei powoływana decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. zezwala wprawdzie w sentencji Zakładowi Energetycznemu w B. na wejście w teren celem remontu linii 110kV [...] - C., by w trzeciej linii uzasadnienia wskazać "celem remontu linii 110kV [...] - B.". Dodatkowo jak wynika z twierdzeń skarżącego, a co przyznał także uczestnik postępowania [A] S.A w piśmie procesowym z dnia 4 czerwca 2018 r., na wskazanych działkach należących do M. D. i A. D. przebiega kilka linii elektroenergetycznych o napięciu 110kV, a mianowicie linie energetyczne:. WN [...] - [...], [...] - [...], [...]- C[...], [...]- C. [...] wraz z 1 stanowiskiem słupowym oraz [...] - [...], [...] - [...]. W przypadku linii relacji [...] - C. są nadto aż dwa tory. Z powyższego zatem wynika, iż orzekające w sprawie organy nie do końca wyjaśniły, czy obecne wystąpienie Spółki o udzielenie zezwolenia na wejście w teren nieruchomości oznaczonej jako działki nr działek nr 1 i nr 2 jest jednoznaczne z udzielonym w 1983 r. zezwoleniem. Nie ustalono bowiem jakiej linii dotyczyło udzielone zezwolenie (wobec rozbieżności w samej decyzji), jak również nie ustalono, której linii dotyczy obecnie złożony wniosek, zwłaszcza wobec ustalenia, że przez nieruchomość przebiega kilka linii, a dodatkowo tylko w przypadku linii relacji [...] - C. biegną dwa jej tory. Z tych względów stwierdzając naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty B. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c i lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t,jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto zgodnie z art. 200 cytowanej powyżej ustawy. Wskazówki co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych wywodów.