II OSK 3531/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt III SAB/Gl 14/18 w sprawie ze skargi J. D. na bezczynność Dyrektora Beskidzkiego Centrum Onkologii - Szpitala Miejskiego im. [...] w B. w przedmiocie udostępnienia dokumentacji medycznej oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt III SAB/Gl 14/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J. D. na bezczynność Dyrektora Beskidzkiego Centrum Onkologii Szpitala Miejskiego im. [...] w B. w przedmiocie udostępnienia dokumentacji medycznej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył J. D., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art, 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie: 1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 27 Ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta z dnia 6 listopada 2008 r. (Dz.U. 2009 Nr 52, poz. 417) poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że działanie organu w zakresie w jakim odmówił on wydania skarżącemu odpisów dokumentacji leczenia jego żony było prawidłowe, podczas gdy skarżący zwrócił się do organu z wyraźnym żądaniem sporządzenia i wydania mu odpisu całości dokumentacji leczenia D. D., łącznie z odpisami tej dokumentacji, która została mu jedynie udostępniona i z której wykonał fotokopie. 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez rozstrzygnięcie w oparciu o materiał nieznajdujący się w aktach sprawy, skutkujące błędnym ustaleniem, że skarżącemu została wydana całość dokumentacji leczenia jego żony, podczas gdy organ nie przedstawił potwierdzeń odbioru przez skarżącego wszystkich odpisów o które ten ostatni się zwracał. 3. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak rozpoznania sprawy w granicach zaskarżenia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona wskazała, że zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. Argumentując powyższe wskazała, iż skarżący dwukrotnie zwracał się, jako osoba uprawniona do organu o wydanie odpisu całości dokumentacji leczenia jego zmarłej żony. W pisemnych wnioskach dokładnie wskazywał jakich odpisów żąda. Tymczasem, organ poprzestał jedynie na wydaniu mu pojedynczych odpisów oraz okazaniu z możliwością wykonania zdjęć raportów pielęgniarskich. Co więcej, organ wydał skarżącemu między innymi kopię indywidualnej karty zleceń lekarskich za okres 13.07.2017r. do 17.07.2017r. gdzie przy kopiowaniu zasłonięto niektóre zapisy ingerując w ten sposób w integralność tego dokumentu. W tym stanie rzeczy organ naruszył art. 27 Ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta 6 listopada 2008 r. (Dz.U. 2009 Nr 52, poz. 417). Wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrażonemu w skarżonym wyroku wydanie uprawnionemu niepełnej, a przede wszystkim zmanipulowanej kopii dokumentacji można uznać za bezczynność w zakresie realizacji prawa strony do uzyskania informacji co do przebiegu procesu leczniczego poprzez otrzymanie rzetelnej dokumentacji tegoż procesu. Podkreślenia wymaga, że " (...) prawo do dokumentacji medycznej należy do jednego z podstawowych praw pacjenta. Stanowi o tym expressis verbis art. 23 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta: "Pacjent ma prawo do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych". Art. 27 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta reguluje sposób udostępniania dokumentacji medycznej, stanowiąc w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, że: "Dokumentacja medyczna jest udostępniania: 1) do wglądu, w tym także do baz danych w zakresie ochrony zdrowia, w siedzibie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych; 2) poprzez sporządzenie jej wyciągów, odpisów lub kopii; 3) poprzez wydanie oryginału za pokwitowaniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu, jeżeli uprawniony organ lub podmiot żąda udostępnienia oryginałów tej dokumentacji". Ponadto w myśl § 78 ust. 1 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz. U. Nr 252, poz. 1997 ze zm.), udostępnienie dokumentacji medycznej następuje bez zbędnej zwłoki. W przypadku, gdy udostępnienie dokumentacji nie jest możliwe, odmowa wymaga zachowania formy pisemnej oraz podania przyczyny. Ustawa o prawach Pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta nie daje organowi podstaw do wprowadzania jakichkolwiek ograniczeń w zakresie wydawania odpisów dokumentacji już raz udostępnionej czy poszczególnych elementów, które wchodzą w skład tej dokumentacji. Co więcej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdzając, iż skarżącemu wydana została w całości dokumentacja leczenia jego żony naruszył art. 133 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z brzmieniem powołanego przepisu sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Tymczasem, w realiach niniejszej sprawy w aktach sprawy nie było dowodów potwierdzających wydanie skarżącemu odpisu dokumentacji w całości. W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał wadliwie własnych ustaleń, które nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Beskidzkie Centrum Onkologii Szpital Miejski im. [...] w B. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wskazał, że uznaje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za prawidłowy i w pełni podziela jego uzasadnienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wyrok Sądu I instancji, odpowiada prawu. Na wstępie należy jeszcze przypomnieć, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Są nimi naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Co do zasady w pierwszej kolejności podlegają rozpoznaniu zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że niezasadny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania - art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy", o jakim mowa we wskazanym przepisie oznacza jedynie to, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. W zakresie tych rozważań, zaznaczyć trzeba, że sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nie jest skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Zakresem rozpoznania sądu stają się więc wszystkie czynności i akty wydane w danej sprawie administracyjnej, niezależnie od tego, w jakim stadium postępowania i w jakim trybie, zostały podjęte. W niniejszym przypadku z całą pewnością Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli przedmiotowej sprawy, w jej granicach. Ponadto, wskazać należy, że skarżący kasacyjnie nie wyjaśnił w jaki sposób jego zdaniem ten przepis został naruszony. Zarzut naruszenia przez sąd I instancji art. 133 § 1 p.p.s.a też jest chybiony. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jego wydania. Naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy mogłoby stanowić podstawę kasacyjną np. w sytuacji oddalenia skargi mimo niekompletnych akt sprawy, pominięcia istotnej części tych akt, przeprowadzenia postępowania dowodowego przez sąd z naruszeniem przesłanek zawartych w art. 106 § 3 p.p.s.a., czy oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r. sygn. akt I FSK 497/09; LEX nr 594014). Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest co do zasady materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania. Art. 133 § 1 p.p.s.a. może stanowić podstawę skutecznego zarzutu, gdyby sąd administracyjny przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, która prowadziłaby do przedstawienia przez sąd stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w skarżonym akcie administracyjnym. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Chodzi tu o naruszenie, które skutkuje przyjęciem, że bez jego popełnienia nie doszłoby do wydania rozstrzygnięcia określonej treści. Analizując uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nie sposób jest przyjąć, jak twierdzi skarżący kasacyjnie, że w aktach brak jest dowodów wydania mu odpisu dokumentacji w całości. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że J. D. pismami z 22 września i 4 października 2017r. zwrócił do Beskidzkiego Centrum Onkologii o wydanie całości dokumentacji z leczenia żony. Na pismach tych osobiście potwierdził odbiór dokumentacji. Do skargi na bezczynność szpitala jako załączniki przedłożył dokumentację medyczną, którą szczegółowo opisał w kilkunastu punktach. Nie wiadomo jaka inna dokumentacja powinna jeszcze zostać wydana, ze skargi kasacyjnej też to nie wynika. Do wydania zatem jakiego dokumentu należałoby zobowiązać Dyrektora Beskidzkiego Centrum Onkologii Szpitala Miejskiego im. [...] w B. nie wiadomo. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny jest także zarzut naruszenia prawa materialnego art. 27 Ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta z dnia 6 listopada 2008 r. (Dz.U. 2009 Nr 52, poz. 417) poprzez "jego błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że działanie organu w zakresie w jakim odmówił on wydania skarżącemu odpisów dokumentacji leczenia jego żony było prawidłowe". Zauważyć należy, że przepis ten składa się z 4 ustępów, ust. 1 zawiera 5 punktów, 4 natomiast sześć punktów. Powinnością wnoszącego skargę kasacyjną, a jest nim profesjonalny pełnomocnik jest dokładne stawianie zarzutu, według najmniejszej jednostki redakcyjnej, nie jest bowiem rolą sądu kasacyjnego precyzowanie ich, snucie domysłów czy stawianie hipotez. Przypomnieć na koniec należy, że rozpatrując skargę na bezczynność organu sąd kontroluje, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. oraz czy zwłoka w załatwieniu sprawy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa. Natomiast na podstawie art. 149 § 1 tej ustawy sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub dokonania czynności albo stwierdzenia lub uznania uprawnienia czy obowiązku wynikających z przepisów prawa, sąd stwierdza też czy bezczynność organu lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie zaś z art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Dodatkowo należy wskazać, że terminy do wniesienia skargi do sądu przewidziane w przepisie art. 53 p.p.s.a. nie dotyczą skargi na bezczynność. Skargę taką można zatem wnieść aż do czasu załatwienia sprawy przez właściwy organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności proceduralnych, przewidzianych w obowiązujących przepisach prawa, nie wykonuje ich w terminie określonym przez te przepisy. W konsekwencji zarzut bezczynności powinien pojawić się wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania decyzji lub innego aktu administracyjnego, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność bowiem ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej aktu i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Strona wnosząca do organu administracji publicznej żądanie określonej treści ma prawo domagać się rozstrzygnięcia o jej prawach i obowiązkach na podstawie i w granicach zakreślonych obowiązującymi przepisami prawa. Rozstrzygnięcie sprawy powinno nastąpić niezwłocznie. Ma rację sąd wojewódzki, że Dyrektor Beskidzkiego Centrum Onkologii Szpitala Miejskiego im. [...] w B. nie pozostawał w bezczynności co jest istotą tej sprawy. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Skarga kasacyjna został rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.