I SA/Bd 346/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Ewa Kruppik – Świetlicka sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2018r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym za rok 2016. uchyla zaskarżoną decyzję Skarżący wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z wnioskiem o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym za rok 2016. Pismem z dnia [...]. Kierownik Działu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. poinformował zainteresowanego o pozytywnym rozpatrzeniu wniosku i udzieleniu dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do pobytu na turnusie rehabilitacyjnym wraz z opiekunem. Wysokość dofinansowania wynosiła [...] zł dla osoby niepełnosprawnej i [...] zł dla jej opiekuna. W złożonym odwołaniu skarżący wniósł o przyznanie dofinansowania w wyższej kwocie, tj. 150% stawki obowiązującej dla uczestnika turnusu i jego opiekuna. Strona wniosła ponadto o wydanie decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. stwierdziło niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych tj. z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia. Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji nie wydał w sprawie decyzji, ale pismem poinformował o przyznaniu dofinansowania i jego wysokości. Przedmiotowe pismo nie spełnia przesłanek określonych dla decyzji. Rozpatrując złożoną skargę, wyrokiem z dnia 7 grudnia 2016r., sygn. akt II SA/Bd 985/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd stwierdził, że informacja o merytorycznym rozstrzygnięciu co do przedmiotowego wniosku osoby niepełnosprawnej, zawierająca także objęte zakresem uznania rozstrzygnięcie o wysokości przyznanej ze środków publicznych kwoty dofinansowania, powinna przybrać formę procesową decyzji administracyjnej. Ponownie rozpatrując sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...]. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W konsekwencji powyższego, decyzją z dnia [...]. Kierownik Działu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. odmówił zwiększenia do 150% wysokości dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym za 2016r. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że wysokość dofinansowania określona została w art. 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 listopada 2007r. w sprawie turnusów rehabilitacyjnych (Dz.U. z 2007r., nr 230, poz. 1694 ze zm.), dalej: "rozporządzenie". Dla osoby niepełnosprawnej legitymującej się znacznym stopniem niepełnosprawności maksymalne dofinansowanie wynosiło 30% przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej orz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2016r., poz. 2046 ze zm.), dalej: "ustawa o rehabilitacji", a dla opiekuna odpowiednio 20% tego wynagrodzenia. Ponadto z uwagi na brak środków finansowych nie było możliwości zastosowania postanowień art. 6 pkt 2 rozporządzenia o zwiększeniu dofinansowania do 40% przeciętnego wynagrodzenia, natomiast organ pierwszej instancji zastosował zasadę zawartą w art. 6 pkt 3 ww. rozporządzenia, która umożliwia w przypadku ograniczonych środków finansowych obniżenie podanych wyżej kwot o 20%. Wysokość przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w II kwartale 2016 r. wynosiła [...] zł. W odwołaniu skarżący wniósł o przyznanie zwiększenia dofinansowania udziału w turnusie rehabilitacyjnym maksymalnie, tj. do 40% zarówno dla siebie, jak i opiekuna. Skarżący zarzucił, że organ nie dość, że nie rozpoznał jego wniosku o zwiększenie dofinansowania, to jeszcze obniżył należne dofinansowanie nie podając podstawy prawnej takiego działania. Podkreślił, że ze względu na zły stan zdrowia, wymaga opieki co najmniej dwóch osób. Decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że w toku przeprowadzonego postępowania ustalono, iż D. C. mieszka na ul. [...], prowadzi gospodarstwo domowe z rodzicami. Orzeczeniem z dnia [...]. wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B. zaliczono skarżącego do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na stałe. Z uwagi na fakt, iż kwota wnioskowana przez wszystkie osoby niepełnosprawne wynosiła [...] zł i ponad dwukrotne przewyższała limit finansowy określony na realizację tego zadania - w Uchwale Rady M. B. z dnia [...]. przyjęto kryteria stanowiące, że dofinansowanie w roku 2016 otrzymają osoby niepełnosprawne w wieku do 16 lat, osoby niepełnosprawne w wieku powyżej 16 do 24 lat, które jednocześnie pobierają naukę, a także osoby niepełnosprawne dorosłe posiadające orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium podkreśliło, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana, a organy pomocy społecznej nie są w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Organ wyjaśnił, że ograniczone środki finansowe nie pozwoliły na udzielenie dofinansowania dla części osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności oraz wszystkim wnioskodawcom posiadającym umiarkowany i lekki stopień niepełnosprawności. Kolegium nie doszukało się uchybień w tym zakresie wskazując, że z wyjaśnień organu wynika, iż z uwagi na ograniczoną ilość środków finansowych ustalono zasady, według których nastąpił rozdział posiadanych środków. W dniu 23 czerwca 2016r. Rada Miasta Bydgoszczy w Uchwale nr XXVII/491/16 określiła limit finansowy na realizację zadania polegającego na udzielaniu osobom niepełnosprawnym dofinansować do uczestnictwa w turnusach rehabilitacyjnych na kwotę 400.000,00 zł. Przy czym kryteria przyjęte przez organ nie naruszają reguł określonych w § 5 powołanego rozporządzenia w sprawie turnusów rehabilitacyjnych, które stanowią miedzy innymi, iż pierwszeństwo w uzyskaniu dofinansowania mają osoby niepełnosprawne w wieku do 16 lat, albo w wieku do 24 lat uczące się i niepracujące bez względu na stopień niepełnosprawności. Biorąc pod uwagę, że organ pierwszej instancji dysponując określonymi środkami finansowymi zobowiązany był do udzielenia dofinansowań dla jak największej liczby osób niepełnosprawnych, Kolegium uznało, że przyznanie zwiększonego dofinansowania skarżącemu było niemożliwe w sytuacji, gdy ze względu na ograniczone środki finansowe organ nie mógł przyznać tej formy pomocy wszystkim wnioskodawcom posiadającym znaczny stopień niepełnosprawności. Ponadto organ zaznaczył, że z analizy akt sprawy wynika, iż wniosek lekarza o skierowanie skarżącego na turnus rehabilitacyjny - dołączony do wniosku zainteresowanego z dnia [...]. - nie zawiera stwierdzenia o wyjątkowych potrzebach wnioskodawcy wynikających z jego stanu zdrowia, na które wskazano w odwołaniu. W skardze strona wniosła o przyznanie dofinansowania w pełnej wysokości. Skarżący stwierdził, że wydana decyzja jest dla niego niekorzystna i krzywdząca. Zarzucił naruszenie prawa procesowego w czasie prowadzenia postępowania przez organy a także prawa materialnego. Skarżący powołał się na wyrok tut. Sądu w sprawie II SA/Bd 643/13 rozstrzygający w przedmiocie tożsamego dofinansowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd administracyjny zważył co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja powinna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wpłynął wniosek skarżącego o dofinansowanie ze środków PFRON uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym w 2016 r. Stwierdzono, że skarżący jest osobą niepełnosprawną o stopniu znacznym. Z uwagi na fakt, że Skarżący spełniała przesłanki do otrzymania dofinansowania przyznano mu dofinansowanie w wysokości [...] zł do pobytu uczestnika ora 668 do pobytu opiekuna. W wyniku wniesionego odwołania ( po uwzględnieniu wyroku tut. Sadu sygn. akt II SA/Bd 985/16) SKO uchyliło decyzję organu pierwszej insatcnji i przekazało sparwę d ponownego rozpoznania. Decyzją z dnia [...] r. MOPS odmówił zwiększenia do 150% dofinansowania z uwagi na wyczerpanie środków finansowych. SKO utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdziło, że wysokość środków finansowych PFRON przeznaczonych na realizację powyższego zadania wynosiła 400.000 zł, a kwota wnioskowana przez wszystkie osoby niepełnosprawne w sprawie dofinansowania w turnusie rehabilitacyjnym wynosiła [...] zł. W związku z tym, że kwota wnioskowana wielokrotnie przewyższała możliwości finansowe MOPS przyjęto kryteria, według których dofinansowanie w 2016 roku otrzymają osoby niepełnosprawne w wieku do 16 lat, osoby niepełnosprawne w wieku powyżej 16 do 24 lat, które jednocześnie pobierają naukę, a także osoby niepełnosprawne dorosłe posiadające orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. W oparciu o takie kryteria dofinansowanie otrzymało 485 osób wraz z opiekunami, na łączną kwotę 400.000 zł. Dofinansowanie otrzymały wyłącznie osoby niepełnosprawne spełniające powyższe kryteria. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 listopada 2007 r. w sprawie turnusów rehabilitacyjnych. W myśl art. 10 powyższej ustawy do podstawowych form aktywności wspomagającej proces rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych zalicza się uczestnictwo tych osób w: 1) warsztatach terapii zajęciowej, 2) turnusach rehabilitacyjnych. Zgodnie z art. 10c ust. 1 tej ustawy turnus oznacza zorganizowaną formę aktywnej rehabilitacji połączonej z elementami wypoczynku, której celem jest ogólna poprawa psychofizycznej sprawności oraz rozwijanie umiejętności społecznych uczestników, między innymi przez nawiązywanie i rozwijanie kontaktów społecznych, realizację i rozwijanie zainteresowań, a także przez udział w innych zajęciach przewidzianych programem turnusu. Z kolei w art. 10f ust. 1 pkt 2 tej ustawy sprecyzowano, że osoby niepełnosprawne są kierowane do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym na wniosek lekarza, pod którego opieką znajduje się taka osoba. Natomiast w powyższym rozporządzeniu przewidziano w § 5 ust. 10-13, że w rozpatrywaniu wniosków o dofinansowanie bierze udział pracownik socjalny lub specjalista do spraw społecznych, oceniający sytuację społeczną osoby niepełnosprawnej, jej potrzeby w zakresie rozwijania umiejętności społecznych (ust. 10). Przy rozpatrywaniu wniosków o dofinansowanie bierze się pod uwagę stopień i rodzaj niepełnosprawności wnioskodawcy oraz wpływ niepełnosprawności na możliwość realizacji przez wnioskodawcę kontaktów społecznych w codziennym funkcjonowaniu, a także uwzględnia się na korzyść wnioskodawcy fakt nieskorzystania z dofinansowania w roku poprzednim (ust. 11). W ust. 12 z kolei sformułowano zasady pierwszeństwa stwierdzając, że pierwszeństwo w uzyskaniu dofinansowania mają osoby niepełnosprawne, które posiadają orzeczenia o zaliczeniu do znacznego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności albo równoważne, osoby niepełnosprawne w wieku do 16 lat albo w wieku do 24 lat uczące się i niepracujące bez względu na stopień niepełnosprawności. Wreszcie, w ust. 13 wskazano, że uzyskanie dofinansowania w danym roku nie wyklucza uzyskania dofinansowania w roku następnym. W rozporządzeniu przewidziano ponadto sytuację, gdy brak jest środków na zaspokojenie wszystkich potrzeb w regulowanym zakresie. Otóż § 6 ust. 3 stanowi, że w przypadku znacznego niedoboru środków Funduszu w danym roku w stosunku do istniejących potrzeb w zakresie dofinansowania uczestnictwa osób niepełnosprawnych w turnusach rehabilitacyjnych oraz pobytu ich opiekunów, można obniżyć wysokość tego dofinansowania, nie więcej jednak niż o 20% kwot, o których mowa w ust. 1, albo przyjąć zasadę przyznawania dofinansowania tej samej dorosłej osobie niepełnosprawnej raz na dwa lata. Z powyższych uregulowań wynika, że oceny sytuacji społecznej osoby niepełnosprawnej i jej potrzeb w zakresie rozwijania umiejętności społecznych dokonuje pracownik socjalny lub specjalista do spraw społecznych. W przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych nie ma dokumentu, z którego wynikałoby, że powyższy wymóg został spełniony w kontrolowanym postępowaniu. Należy również zauważyć, że w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej i drugiej instancji nie odniesiono się w ogóle do sytuacji społecznej skarżącego i jej potrzeb w zakresie rozwijania umiejętności społecznych, które powinny być ocenione przez pracownika socjalnego lub specjalistę do spraw społecznych. Wobec tego samo stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji, że dołączony do wniosku strony z dnia [...]. wniosek lekarza o skierowanie na turnus rehabilitacyjny nie zawiera stwierdzenia o wyjątkowych potrzebach wnioskodawcy wynikających z jego stanu zdrowia należy uznać za niewystarczające. W związku z tym uznać należy, że organy administracji odmawiając skarżącemu zwiększenia dofinansowania turnusu nie wyjaśniły dostatecznie stanu faktycznego sprawy, gdyż przesłanki z § 5 ust. 10 rozporządzenia, przy rozpatrywania wniosku o pomoc z PFRON, winny być obligatoryjnie wzięte pod uwagę, a ich spełnienie nie zostało wykazane przez organ (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 19 kwietnia 2016 r., II SA/Ol 1400/15). Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że naruszono wskazane wyżej przepisy rozporządzenia, a także art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., gdyż nie podjęto wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie zgromadzono w sposób wyczerpujący, jak i nie rozpatrzono całego materiału dowodowego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku. Sąd nie przesądza rozstrzygnięcia, stwierdza jedynie, że wydając zaskarżoną decyzję organ naruszył wskazane wyżej przepisy prawne. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ skarżący jest zwolniony od obowiązku ich uiszczenia.